🧪 Kimya Formülleri 2026
Lise 9-12 ve AYT Kimya için 80+ formül tek sayfada. Atom, periyodik cetvel, mol kavramı, asit-baz, organik kimya — MEB müfredatına uygun.
📚 11 Ana Konu
🧮 80+ Formül
📅 Lise 9-12
1. Atom ve Yapısı
~temel
Atom Numarası ve Kütle
A: kütle numarası = proton + nötron
N: nötron sayısı = A – Z
Nötr atomda elektron sayısı = proton sayısı = Z
İyonlar
Na → Na⁺ + e⁻
Anyon (−): elektron kazanan atom
Cl + e⁻ → Cl⁻
İyon yükü = proton sayısı – elektron sayısı
İzotop, İzoton, İzobar
İzoton: aynı N (nötron aynı)
İzobar: aynı A (kütle aynı, element farklı)
İzoelektronik: aynı elektron sayısı
Bohr Modeli ve Yörünge
Yörüngedeki maks. elektron: 2n²
Bohr yarıçapı: r_n = n² · a₀ (a₀ = 0,53 Å)
Foton enerjisi: E = hf = hc/λ
Foton emisyonu: E_foton = E_yüksek – E_düşük
2. Periyodik Cetvel
~temel
Periyodik Özellikler
İyonlaşma enerjisi: yukarı + sağa → büyür
Elektron ilgisi: yukarı + sağa → büyür
Elektronegatiflik: yukarı + sağa → büyür (F en yüksek)
Metalik karakter: aşağı + sola → büyür
Grup ve Periyot
Periyot: yatay sıralar (1-7)
1A: alkali metaller (Li, Na, K, Rb, Cs)
2A: toprak alkali (Be, Mg, Ca, Sr, Ba)
7A: halojenler (F, Cl, Br, I)
8A: soy gazlar (He, Ne, Ar, Kr, Xe)
3. Mol Kavramı ve Stokiyometri
~ağırlıklı
Mol Tanımı
Mol kütlesi: bir molün gram cinsinden kütlesi
M(C) = 12 g/mol, M(H) = 1, M(O) = 16 g/mol
Mol = m / M (kütle / molar kütle)
Tanecik sayısı = mol × N_A
Gaz Hacmi (NK Şartları)
1 mol gaz = 22,4 L (NK)
Mol = V / 22,4 (NK’de hacimden mol)
Gazlar için: PV = nRT (ideal gaz yasası)
R = 0,082 L·atm/(mol·K)
R = 8,314 J/(mol·K)
Çözünürlük ve Derişim
Molalite: m = mol çözünen / kg çözücü
Yüzde derişim (kütle): % = (m_çözünen / m_çözelti) × 100
Yüzde derişim (hacim): % = (V_çözünen / V_çözelti) × 100
ppm: parça başına milyon = (m / m_toplam) × 10⁶
Stokiyometri
Mol oranları katsayılarla orantılıdır:
n(A)/a = n(B)/b = n(C)/c = n(D)/d
Sınırlayıcı reaktif: reaksiyonu durduran az miktarlı madde
Verim % = (gerçek / teorik) × 100
4. Çözeltiler ve Karışımlar
~temel
Karışım Çeşitleri
Sıvı-sıvı, sıvı-katı (tuz suda), gaz-gaz (hava)
Heterojen karışım: birden fazla faz
Süspansiyon, emülsiyon
Süzme, mıknatıslandırma, kristallendirme — ayırma yöntemleri
Çözünme ve Sıcaklık
Gaz çözünme: sıcaklık ↑ → çözünme ↓
Doygun çözelti: maksimum madde çözmüş
Aşırı doygun: doygunluktan fazla (kararsız)
Seyreltme
M: derişim, V: hacim
Karıştırmada: M_son = (M₁V₁ + M₂V₂) / (V₁ + V₂)
5. Asitler, Bazlar, pH
~ağırlıklı
Asit-Baz Tanımları
Asit: H⁺ verir
Baz: OH⁻ verir
Brønsted-Lowry:
Asit: proton (H⁺) verir
Baz: proton alır
Lewis:
Asit: elektron alır
Baz: elektron verir
pH ve pOH
pOH = -log[OH⁻]
pH + pOH = 14 (25°C’de)
[H⁺] · [OH⁻] = 10⁻¹⁴
pH < 7: asidik pH = 7: nötr pH > 7: bazik
Kuvvetli Asit-Baz
tamamen iyonlaşır → [H⁺] = derişim
Kuvvetli baz (NaOH, KOH):
tamamen iyonlaşır → [OH⁻] = derişim
Örnek: 0,01 M HCl → pH = 2
0,001 M NaOH → pOH = 3, pH = 11
Nötralleşme
HCl + NaOH → NaCl + H₂O
Eşdeğer mol: M_asit · V_asit = M_baz · V_baz (1:1 reaksiyonda)
6. Kimyasal Tepkimeler
~ağırlıklı
Tepkime Çeşitleri
Ayrışma: AB → A + B
Yer değiştirme: A + BC → AC + B
Çift yer değiştirme: AB + CD → AD + CB
Yanma: yakıt + O₂ → CO₂ + H₂O + ısı
Tepkime Denklemi Denkleştirme
Önce metaller, sonra ametaller, sonra H, en son O
Katsayıları en küçük tam sayı yap
Termokimya
Ekzotermik (ısı veren): ΔH < 0 Hess yasası: ΔH = Σ ΔH_ürünler - Σ ΔH_reaktifler Bağ enerjisi: ΔH = Σ E_kırılan - Σ E_oluşan
Tepkime Hızı
Faktörler: derişim, sıcaklık, katalizör, yüzey alanı, basınç (gaz)
Arrhenius: k = A · e^(-Ea/RT)
E_a: aktivasyon enerjisi
Sıcaklık 10°C artarsa hız 2-4 kat artar (kural).
Kimyasal Denge
K_c = ([C]^c · [D]^d) / ([A]^a · [B]^b)
K_p = K_c · (RT)^Δn
Le Chatelier: dış etki dengeyi tepki yönüne kaydırır.
Derişim, sıcaklık, basınç ↑ → tersine eğilim
7. Yükseltgenme ve İndirgenme
~temel
Yükseltgenme Sayıları
H: +1 (H₂ ve metallerle -1)
O: -2 (peroksitlerde -1, O₂ halinde 0)
1A grubu: +1
2A grubu: +2
F: -1 (en elektronegatif)
Toplam yük = molekülde 0, iyonda iyon yükü
Yükseltgenme – İndirgenme
İndirgenme: elektron ALIR (yük azalır)
Yükseltgen: kendisi indirgenir, başkasını yükseltger
İndirgen: kendisi yükseltgenir, başkasını indirger
LEO/GER:
LEO: Loss of Electrons = Oxidation
GER: Gain of Electrons = Reduction
Elektroliz ve Pil
Elektroliz: dışarıdan elektrik, ΔG > 0
E_pil = E_katot – E_anot
Faraday yasası: m = (M · I · t) / (n · F)
F = 96.500 C/mol
n: alınan/verilen elektron sayısı
8. Organik Kimya
~ağırlıklı (AYT)
Hidrokarbonlar
Alkenler: C_n H_(2n) (çift bağ)
Alkinler: C_n H_(2n-2) (üçlü bağ)
Aromatik: benzen halkası (C₆H₆)
Adlandırma: kök + son ek (-an, -en, -in)
Fonksiyonel Gruplar
Eter: R-O-R’
Aldehit: -CHO (formaldehit HCHO)
Keton: R-CO-R’ (aseton)
Karboksilik: -COOH (asetik asit CH₃COOH)
Ester: R-COO-R’
Amin: -NH₂
Amid: -CONH₂
Önemli Bileşikler
Karbon dioksit: CO₂
Amonyak: NH₃
Metan: CH₄ (doğal gaz)
Etanol: C₂H₅OH (alkol)
Glukoz: C₆H₁₂O₆
Sakkaroz: C₁₂H₂₂O₁₁
Asetik asit: CH₃COOH (sirke)
Polimerler
Polietilen: (-CH₂-CH₂-)_n
Polivinil klorür (PVC): (-CH₂-CHCl-)_n
Doğal: nişasta, selüloz, protein, DNA
9. Gazlar ve Termodinamik
~AYT
İdeal Gaz Yasaları
Charles: V/T = sabit (P sabit)
Gay-Lussac: P/T = sabit (V sabit)
Avogadro: V/n = sabit (P, T sabit)
Birleşik: P₁V₁/T₁ = P₂V₂/T₂
İdeal gaz: PV = nRT
R = 0,082 L·atm/(mol·K)
R = 8,314 J/(mol·K)
Kısmi Basınç (Dalton)
Mol kesri: x_i = n_i / n_toplam
P_i = x_i · P_toplam
Termodinamik Yasaları
1. yasa: ΔU = Q – W (enerji korunumu)
2. yasa: entropi her zaman artar (ΔS > 0)
3. yasa: T = 0 K’de mükemmel kristal entropisi 0’a yaklaşır.
10. Katı, Sıvı, Buhar Basıncı
~temel
Hal Değişimleri
Donma: sıvı → katı
Buharlaşma: sıvı → gaz
Yoğunlaşma: gaz → sıvı
Süblimleşme: katı → gaz (doğrudan)
Kırağılaşma: gaz → katı
Buhar Basıncı
Sıcaklık ↑ → buhar basıncı ↑
Buhar basıncı = atmosferik basınç → kaynama
Saf maddeler için kaynama noktası sabittir.
Yoğunluk
Su: d = 1 g/cm³ (4°C)
Bir maddenin sudaki davranışı:
d > 1 → batar
d < 1 → yüzer
11. Önemli Sabitler
~referans
Temel Sabitler
Gaz sabiti: R = 0,082 L·atm/(mol·K) = 8,314 J/(mol·K)
NK molar hacim: 22,4 L/mol (0°C, 1 atm)
Faraday: F = 96.500 C/mol
Su iyonik çarpımı: K_w = 10⁻¹⁴ (25°C)
Boltzmann: k_B = 1,38 × 10⁻²³ J/K
Sık Atom Kütleleri (g/mol)
Na = 23 Mg = 24 Al = 27 Si = 28
P = 31 S = 32 Cl = 35,5 K = 39
Ca = 40 Fe = 56 Cu = 63,5 Zn = 65
Br = 80 Ag = 108 I = 127 Au = 197
❓ Sıkça Sorulan Sorular
AYT Kimya’da kaç soru var?
AYT Fen Bilimleri testinde Kimya’dan 13 soru bulunur. Sayısal puan türü (SAY) için zorunlu. Diğer dersler: Fizik 14, Biyoloji 13 — toplam 40, 90 dakika.
Hangi konular en önemli?
1) Mol kavramı + stokiyometri (~3-4 soru, AYT’nin temel taşı). 2) Atom yapısı + periyodik cetvel (~2-3). 3) Organik kimya (~3-4, AYT’de çok ağırlıklı). 4) Asit-baz + pH (~2). 5) Redoks ve elektroliz (~1-2). 6) Tepkime hızı + denge (~1-2).
Mol hesabı nasıl çalışılır?
Mol = m/M (kütle ÷ molar kütle). NK’de gaz mol = V/22,4. Tanecik sayısı = mol × 6,02×10²³. Stokiyometri: aA+bB→cC+dD katsayıları mol oranlarıdır. Sınava giden öğrencinin mutlak ezbere bilmesi gereken konu.
Bu sayfayı PDF olarak indirebilir miyim?
Evet. Sayfa başındaki “📥 PDF Olarak İndir” butonuna tıkla; profesyonel olarak hazırlanmış PDF anında indirilir. testçöz.com tarafından ücretsiz hazırlanmıştır.
Atom kütleleri ezberlenmeli mi?
En sık kullanılanları evet: H=1, C=12, N=14, O=16, Na=23, Cl=35,5, K=39, Ca=40, Fe=56, Cu=63,5. Sınavda periyodik cetvel verilir ama bu ezbere bildiğin sayılar zaman kazandırır.
Organik kimya çok geniş, nereden başlamalı?
Önce hidrokarbonlar (alkan-alken-alkin formülleri). Sonra fonksiyonel gruplar (alkol, aldehit, keton, asit, ester, amin). En sonra tepkimeleri (yer değiştirme, ekleme, kondenzasyon). 12. sınıfın bir bölümü organik; düzenli çalışmadan olmaz.
0 Yorum