Bir ekosistemin temel bileşenleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ekosistem; belirli bir alanda yaşayan canlılar (biyotik) ile bunların etkileşim içinde olduğu cansız çevre (abiyotik) bileşenlerinden oluşan, madde ve enerji akışı ile dengeli işleyen dinamik bir bütündür.

Ekosistem sadece bitkilerden oluşur.

Ekosistem cansız çevreyi içermez.

Ekosistemler arasında etkileşim yoktur.

Ekosistem yalnızca insanların yarattığı yapay alanlardır.

Bir ekosistemde ÜRETİCİ rolü oynayan canlılar aşağıdakilerden hangisidir?

Otobesin (otobesinciler) — fotosentez yapan yeşil bitkiler, algler, siyanobakteri ve kemosentez yapan bazı bakteri ve arkeler; ekosistemde GÜNEŞ veya kimyasal enerjiyi kullanarak inorganik maddeden (CO₂ + H₂O) organik madde (besin) üretirler.

Bir besin piramidinde enerji aktarımı ile ilgili "%10 kuralı" ne anlama gelir?

Bir trofik seviyeden (besin basamağı) bir sonraki seviyeye ortalama olarak SADECE %10 ENERJİ aktarılır; geriye kalan %90 metabolik işler ve ısı olarak çevreye dağılır. Bu yüzden besin piramidinin tepesinde (üst düzey etoburlar) çok az birey yer alır.

Tüketiciler üreticilerden %90 verim alır.

Enerji ekosistemde sürekli yaratılır.

Etoburların boyu otoburların %10'undadır.

Bitkiler %10 daha çok fotosentez yapar.

SU DÖNGÜSÜ'nde gerçekleşen olaylar aşağıdakilerden hangisinde DOĞRU sırada verilmiştir?

Buharlaşma (denizler, göller, akarsular, terleme — bitki/canlı) → yoğunlaşma (bulutlar) → yağış (yağmur, kar, dolu) → akış (yer üstü ve yer altı suyu) → tekrar buharlaşma. Bu kesintisiz, kapalı bir döngüdür; güneş enerjisi ile devam eder.

Yağış → buharlaşma → yoğunlaşma

Buharlaşma sadece bitkilerden olur

Su sadece tek yönlü hareket eder, döngü yapmaz.

AZOT DÖNGÜSÜ'nde aşağıdaki olayların hangisi gerçekleşmez?

Karbon dioksitin (CO₂) doğrudan azota dönüşmesi.

Azot fiksasyonu (atmosferdeki N₂ → NH₃ — Rhizobium baklagil kökünde)

Nitrifikasyon (NH₃ → NO₂⁻ → NO₃⁻ — Nitrosomonas, Nitrobacter)

Denitrifikasyon (NO₃⁻ → N₂ atmosfere — toprak bakterileri)

Amonyaklaşma (organik atık → NH₃ — saprofit ayrıştırıcılar)

POPÜLASYON kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Belirli bir zaman diliminde aynı tür canlılardan oluşan, belirli bir alanda yaşayan ve birbirleriyle üreyebilen bireyler grubudur.

Bir tür canlının dünya genelindeki tüm bireyleri

Sadece insanlar için kullanılır

Sadece bitkiler için kullanılır

TÜR kavramının biyolojik tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Birbirleriyle çiftleşip verimli (üreyebilen) yavru meydana getirebilen, ortak özelliklere sahip, doğal koşullarda kapalı bir gen havuzu oluşturan bireyler grubudur.

Sadece bitkiler için kullanılan terim

Aynı bölgede yaşayan farklı canlılar

Aynı yaştaki bireyler topluluğu

İki farklı türün birbiriyle olan etkileşim biçimlerinden BİRİSİ olan "MUTUALİZM" aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

İki farklı türün karşılıklı YARARLANDIĞI etkileşim (örnek: arı-çiçek tozlaşması, mantar-bitki kök ortakyaşamı/mikoriza, hücre içi bakteri-böcek). Her iki taraf da fayda görür.

Her iki canlının da zarar gördüğü ilişki

Bir canlının diğerinden zarar görmeden faydalandığı, diğerinin etkilenmediği ilişki

Bir canlının diğerine zarar verdiği ilişki

"Biyolojik birikim (biyoakümülasyon)" ve "biyolojik büyütme (biyomagnifikasyon)" olayları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Toksik maddeler (DDT, ağır metaller, PCB) ekosistemde çürümez ve canlı yağlarda birikir; besin zincirinde her trofik seviyede daha çok yoğunlaşırlar. Sonuç olarak ZİRVE TÜKETİCİLERİ (kartal, kutup ayısı, balina, insan) en fazla zehirden etkilenir; bu süreç DDT'nin kuş yumurta kabuğunu inceltmesiyle keşfedilmiştir (Rachel Carson, "Silent Spring", 1962).

Sadece bitkilerde gerçekleşir.

Sadece okyanus ekosisteminde olur.

Toksik maddeler her zaman çevrede çabuk yıkılır.

Trofik seviyeler arası eşit dağılır.

Biyolojik çeşitlilik (biyoçeşitlilik) kaybının en önemli nedenlerinden BİRİSİ aşağıdakilerden hangisidir?

Habitat tahribatı (ormansızlaşma, kentleşme, tarımsal alana dönüşüm, baraj/yol yapımı), iklim değişikliği, kirlilik (kimyasal, plastik), aşırı avlanma/balıkçılık, istilacı türler ve hastalıklar — bunların hepsi insan kaynaklı olup bugün biyoçeşitlilik kaybının ana sürücüleridir.

12. Sınıf Biyoloji Canlılar ve Çevre 2 Testi Çöz

📚 Konu Anlatımı 👇 Teste Git✕+

🌍 Canlılar ve Çevre — Ekoloji ve Biyoçeşitlilik

📌 Ekosistem Yapısı

Biyotik (canlı): Üreticiler (otobesin), tüketiciler (otobur, etobur, hepçil), ayrıştırıcılar
Abiyotik (cansız): Işık, sıcaklık, su, toprak, mineral, pH, nem
Hiyerarşi: Birey → Popülasyon → Tür → Komünite → Ekosistem → Biyosfer

🍃 Beslenme Türleri

Tip	Açıklama	Örnek
Üretici (Otobesin)	Kendi besinini üretir	Bitki, alg, siyanobakteri, kemosentetik bakteri
Otobur (1° tüketici)	Sadece bitki yer	Keçi, fil, tavşan, çekirge
Etobur (2-3° tüketici)	Sadece et yer	Aslan, kurt, kartal, yılan
Hepçil	Hem ot hem et	İnsan, ayı, domuz
Ayrıştırıcı	Ölü madde parçalar	Mantar, bakteri (saprofit)

⚡ Enerji Akışı ve %10 Kuralı (Lindeman 1942)

Bir trofik seviyeden diğerine sadece %10 enerji aktarılır; %90’ı ısı/solunum/dışkı olarak kaybolur. Bu yüzden besin piramidi şeklindedir, üst tüketici az.

🔄 Biyojeokimyasal Döngüler

Su Döngüsü: Buharlaşma → Yoğunlaşma → Yağış → Akış
Karbon Döngüsü: Fotosentez (CO₂→bitki) ↔ Solunum/yanma (bitki/yakıt→CO₂)
Azot Döngüsü:
- Fiksasyon: N₂ → NH₃ (Rhizobium, yıldırım, Haber-Bosch)
- Nitrifikasyon: NH₃ → NO₂⁻ → NO₃⁻ (Nitrosomonas, Nitrobacter)
- Amonyaklaşma: Ölü madde → NH₃ (ayrıştırıcılar)
- Denitrifikasyon: NO₃⁻ → N₂ (Pseudomonas)
Oksijen Döngüsü: Fotosentez ↔ Solunum
Fosfor Döngüsü: Kaya aşınımı → bitki → tüketici → ayrıştırıcı → toprak

👥 Popülasyon Ekolojisi

Popülasyon: Aynı türden, aynı alanda yaşayan, üreyebilen bireyler
Yoğunluk-bağımlı faktörler: Yiyecek, su, hastalık, av-avcı, parazit
Yoğunluk-bağımsız faktörler: İklim, sel, yangın, deprem
Büyüme modelleri: Üstel (J), Lojistik (S — taşıma kapasitesi K)

🤝 Türler Arası İlişkiler (Simbiyozis)

Tip	A	B	Örnek
Mutualizm	+	+	Arı-çiçek, mikoriza, baklagil-Rhizobium
Kommensalizm	+	0	Köpekbalığı-remora
Parazitizm	+	−	Tenya-insan, mistletoe-ağaç
Avlanma	+	−	Aslan-zebra
Rekabet	−	−	Aslan-sırtlan, iki bitki

⚠️ Çevre Sorunları

Biyolojik birikim (DDT, Hg, Pb, PCB): Toksinler yağda birikir, zirve tüketicilere kadar büyütür
Habitat tahribatı: Ormansızlaşma, tarıma açma, kentleşme
İklim değişikliği: Türlerin yer değiştirmesi, mercan ağarması
İstilacı türler: Yabancı türler ekosistemi bozar (Caulerpa Akdeniz’de)
Aşırı avlanma/balıkçılık: Soyu tükenen türler (dodo, Tazmanya kaplanı)

🌳 Biyoçeşitlilik Koruma

Türkiye: 12.000+ bitki türü, 3.000+ endemik, Avrupa kıtası kadar zengin
In-situ: Milli parklar (Türkiye 50+), doğal koruma alanları
Ex-situ: Tohum bankaları (Svalbard), hayvanat bahçeleri
CITES: Tehlikedeki Türlerin Uluslararası Ticareti Anlaşması
IUCN Kırmızı Liste: Türlerin tehdit durumu sınıflaması

⚠️ Dikkat: Enerji akışı TEK YÖNLÜDÜR (güneş → bitki → tüketici → ısı); madde döngüseldir (sürekli geri kazanılır). Bu yüzden ekosistem güneş enerjisine bağımlıdır.

12. Sınıf Biyoloji Canlılar ve Çevre 2: Ekosistem, Popülasyon ve Biyoçeşitlilik Testi testini çözerek bilgilerinizi ölçün. Bu testte 10 soru bulunmaktadır.

10 soruluk test. Süreniz 15 dakikadır.

Soru Sayısı: 10 | Süre: 15 dakika

12. Sınıf Biyoloji Canlılar ve Çevre 2: Ekosistem, Popülasyon ve...

12. Sınıf Biyoloji Canlılar ve Çevre 2: Ekosistem, Popülasyon ve Biyoçeşitlilik Testi

Ekosistem, popülasyon, simbiyozis ve biyoçeşitlilik üzerine 10 soruluk 12. sınıf biyoloji testi.