12. Sınıf Çembersel Hareket 2: Periyot, Açısal Hız ve Merkezcil Kuvvet Testi

⚛️ Çembersel Hareket — Temel Kavramlar ve Formüller

📌 Temel Büyüklükler

• Periyot (T): Bir tam turu tamamlama süresi (saniye, s).
• Frekans (f): Saniyedeki tur sayısı (Hertz, Hz).
• Açısal hız (ω): Birim zamanda taranan açı (rad/s).
• Doğrusal/çizgisel hız (v): Çember üzerindeki teğetsel hız (m/s).
• Merkezcil ivme (a_m): Yön değişimini sağlayan ivme, her zaman merkeze doğru.
• Merkezcil kuvvet (F_m): Cismi çember üzerinde tutan net kuvvet, her zaman merkeze doğru.

⚡ Kritik Formüller

🔧 Kasnak Sistemleri

• Kayışla bağlı kasnaklar: Dış noktaların doğrusal hızları EŞİT → v₁ = v₂ → ω₁r₁ = ω₂r₂. Küçük kasnak daha hızlı döner.
• Aynı eksende dönen kasnaklar: Açısal hızlar EŞİT → ω₁ = ω₂. Büyük kasnağın dış noktası daha hızlıdır.

⚠️ Önemli Notlar

• Düzgün çembersel harekette hızın büyüklüğü sabit; yönü sürekli değişir.
• Merkezcil ivme yön değişimini, teğetsel ivme (varsa) hız büyüklüğü değişimini sağlar.
• “Merkezkaç kuvveti” gerçek bir kuvvet DEĞİLDİR; gözlem çerçevesinin sonucudur.
• Merkezcil kuvvet ayrı bir kuvvet türü değil; sürtünme, gerilme veya çekim gibi mevcut kuvvetlerin net etkisidir.

⚠️ Dikkat: ω birimi rad/s olduğunda v = ωr formülünde rad birimsiz sayılır → sonuç m/s olur. Eğer ω devir/dakika veya devir/saniye verilirse önce rad/s’ye çevirin (1 devir = 2π rad).