12. Sınıf Kimya Organik Bileşikler 2: Alkol, Aldehit, Keton ve Esterleşme Testi

⚗️ Organik Bileşikler

📌 Hidrokarbonlar

• Alkan (C_nH_2n+2): Doymuş, tek bağ. Yanmaya yatkın. Örnek: metan, etan, propan.
• Alken (C_nH_2n): En az 1 çift bağ. Doymamış. Örnek: eten, propen.
• Alkin (C_nH_2n−2): En az 1 üçlü bağ. Örnek: etin (asetilen).
• Aromatik: Benzen halkası (C₆H₆) içerir. Örnek: toluen, fenol, etilbenzen.

⚡ Fonksiyonel Gruplar

• Alkol (R−OH): Metanol, etanol, propanol… 1°/2°/3° alkol sınıflandırması.
• Eter (R−O−R’): Dimetil eter (CH₃−O−CH₃). Alkol ile fonksiyonel izomer olabilir.
• Aldehit (R−CHO): Karbonil grubu uçta. Etanal (CH₃CHO).
• Keton (R−CO−R’): Karbonil grubu zincir içinde. Aseton (CH₃COCH₃).
• Karboksilik asit (R−COOH): Asidik özellik. Asetik asit (sirkede), formik asit (karıncada).
• Ester (R−COO−R’): Karboksilik asit + alkol → ester + su (esterleşme). Meyve aromaları.

🧮 Doymamışlık Derecesi (DBE)

DBE = (2C + 2 − H) / 2. Her DBE = 1 çift bağ veya 1 halka.
Örnek: C₅H₈ → DBE = (10+2−8)/2 = 2 (2 çift bağ veya 1 üçlü veya 1 halka + 1 çift).

⚙️ Kullanım Alanları

• Etanol: Yakıt katkısı, çözücü, içecek.
• Metanol: Endüstriyel çözücü (toksik!).
• Etilen glikol: Antifriz, PET üretimi.
• Gliserin (1,2,3-propantriol): Kozmetik, ilaç, sabun.

⚠️ Esterleşme: R−COOH + R’−OH → R−COO−R’ + H₂O. Etil asetat = etanol + asetik asit.