12. Sınıf İnkılap Tarihi Toplumsal Devrim Çağında Türkiye 2: 1960-1980 Dönemi Testi

🏛️ 1960-1980: Toplumsal Devrim Çağında Türkiye

📌 Askeri Müdahaleler

• 27 Mayıs 1960 darbesi: DP iktidarı sona erdi. Adnan Menderes ve iki bakan idam edildi. 1961 Anayasası hazırlandı: Anayasa Mahkemesi, Milli Güvenlik Kurulu, güçlü Senato kuruldu; özgürlükler genişletildi.
• 12 Mart 1971 muhtırası: Demirel hükümeti istifaya zorlandı. Parlamento feshedilmedi; Nihat Erim başkanlığında “teknokrat” hükümet kuruldu. Sıkıyönetim ilan edildi.
• 12 Eylül 1980 darbesi: Kenan Evren liderliğinde. 1982 Anayasası: güçlü yürütme, kısıtlı siyasi alan, partilere yasak. Etkileri uzun yıllar sürdü.

⚡ Toplumsal-Ekonomik Dönüşüm

• Köyden kente göç: Hızlı sanayileşme → gecekondu, işsizlik, kültürel uyumsuzluk.
• Siyasi şiddet (1970’ler): Sol-sağ kutuplaşması, üniversitelerde çatışmalar.
• 1973 Petrol Krizi: Türkiye’de döviz darboğazı, uzun benzin/gaz kuyrukları.
• 24 Ocak 1980 Kararları: Serbest piyasa ekonomisine geçiş, ihracata yönelik büyüme.

🌍 Kıbrıs Sorunu

• 1960: Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu — Türkiye, Yunanistan ve İngiltere garantör devletler.
• 1963 Kanlı Noel: Rum-Türk çatışmaları, anayasal düzenin çöküşü.
• 20 Temmuz 1974 Barış Harekâtı: Bülent Ecevit başbakanlığında. Hukuki dayanak: 1960 Garanti Antlaşması. Yunan cuntasının darbesine müdahale.
• 1983: KKTC ilan edildi (yalnızca Türkiye tanıyor).

🇪🇺 Türkiye-AET İlişkileri

1963 Ankara Antlaşması: Türkiye-AET ortaklık anlaşması; tam üyelik hedefi. Türkiye’nin AB sürecinin resmi başlangıç noktasıdır.

⚠️ Dikkat: 27 Mayıs 1960 → doğrudan askeri yönetim. 12 Mart 1971 → muhtıra (parlamento feshedilmedi). 12 Eylül 1980 → kapsamlı darbe.