📚 Konu Anlatımı 👇 Teste Git✕+
👑 Sultan ve Osmanlı Merkez Teşkilatı
🏯 Topkapı Sarayı
Topkapı Sarayı; Fatih döneminden itibaren yaklaşık 400 yıl boyunca Osmanlı padişahlarının yaşadığı ve devleti yönettiği saraydır. Üç ana bölümden oluşur:
- Birun: Dış hizmet birimleri.
- Enderun: Devşirme çocukların eğitildiği iç saray okulu.
- Harem: Padişahın aile hayatının geçtiği bölüm.
🎓 Enderun ve Liyakat
Enderun, devşirme yoluyla seçilen yetenekli çocukları akademik, askerî ve kültürel yönlerden eğiten okuldur. Buradan yetişenler ilkbaharda iç hizmet, sonradan dış hizmet (Birun) ve nihayetinde sadrazamlığa kadar yükselebilirlerdi. Bu durum Osmanlı’daki dikey sosyal hareketliliğin ve liyakat ilkesinin en önemli göstergelerinden biridir.
🪔 Divân-ı Hümâyun
Devletin en üst karar organı. Asli üyeler:
- Sadrazam: Padişahın mutlak vekili.
- Vezirler.
- Kazaskerler (Anadolu, Rumeli) – yargı işleri.
- Defterdar(lar) – mali işler.
- Nişancı – kanun ve tuğra çekme işleri.
XVI. yüzyıldan itibaren Şeyhülislam ve Yeniçeri Ağası da Divân’a katılmaya başlamıştır. Şeyhülislam, divan kararlarının İslam hukukuna uygunluğu konusunda fetva verir.
📜 Veraset ve Merkezi Otorite
- I. Murat: “Ülke padişah ve oğullarınındır” – ülke parçalanması engellendi.
- Fatih Kanunnamesi: Kardeş katli ile nizam-ı âlem ilkesi; taht kavgaları engellenmek istendi.
- I. Ahmet (1603): Ekberiyet ve erşediyet ilkesi; sancağa çıkma sona erdi, kafes sistemi başladı.
⚠️ Test İpucu: Topkapı bölümleri = Birun-Enderun-Harem; ilmiye-seyfiye-kalemiye ile karıştırma! Şehzade Divân üyesi değildir. Padişah fetva vermez; bu Şeyhülislam’ın görevidir. Ekberiyet = I. Ahmet (1603).
10. Sınıf Tarih Sultan ve Osmanlı Merkez Teşkilatı Testi ile bu konudaki bilgilerini ölçebilirsin. Bu testte 10 soru bulunmaktadır.
Sınav özeti
0 - 10 soru tamamlandı
Sorular:
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
Bilgi
10 soruluk test. Süreniz 15 dakikadır.
Daha önce bu sınavı bitidiniz ve tekrar alamazsınız.
Sınav yükleniyor...
Sınava başlamak için önce kayıt olmalısınız.
Bu sınavı başlatmak için, aşağıdaki sınav bitirmek zorundasınız:
Sonuçlar
0 - 10 soru doğru olarak cevaplandı
Zamanınız:
Zaman doldu
0 - 0 Puan aldınız, (0)
Kategoriler
- Kategorize edilmedi 0%
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- Cevaplanan
- Gözden geçirme
-
Soru 1 - 10
1. Soru
1 Puan“Topkapı Sarayı, Osmanlı padişahlarının yaklaşık 400 yıl boyunca hem yaşadıkları hem de devlet işlerini yürüttükleri bir saraydır. Saray üç temel bölümden oluşur.”
Bu bölümler aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 2 - 10
2. Soru
1 Puan“Osmanlı’da gayrimüslim ailelerden seçilen yetenekli çocukların belirli bir eğitimden geçirilerek devlet adamı yetiştirildiği saraydaki kuruma ………… adı verilirdi.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 3 - 10
3. Soru
1 Puan“Divân-ı Hümâyun, Osmanlı’da devlet işlerinin görüşüldüğü, padişah ya da onun adına sadrazamın başkanlığında toplanan en üst karar organıdır.”
Aşağıdakilerden hangisi Divân-ı Hümâyun’un asli (daimi) üyelerinden biri DEĞİLDİR?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 4 - 10
4. Soru
1 Puan“XVI. yüzyıldan itibaren Divân-ı Hümâyun toplantılarına da katılmaya başlayan …………, divanda alınan kararların İslam hukukuna uygunluğu konusunda ………… verirdi.”
Boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 5 - 10
5. Soru
1 PuanI. Murat’ın “Ülke padişah ve oğullarınındır” kanununu çıkarmasının asıl amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 6 - 10
6. Soru
1 Puan“Fatih Sultan Mehmet’in çıkardığı kanunnamede yer alan ‘Her kimseye evlatlarımdan saltanat müyesser ola, karındaşların nizam-ı âlem için katletmek münasiptir.’ hükmü, daha çok hangi amaca yöneliktir?”
Bu hükümle Fatih hangi amacı gütmüştür?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 7 - 10
7. Soru
1 Puan“15. ve 16. yüzyıl Avrupa’sında yalnızca soylular yönetici olabilirken Osmanlılarda gerekli bilgi, beceri ve liyakate sahip olan reayadan biri sadrazamlığa kadar yükselebilirdi.”
Bu durum Osmanlı toplumunda hangi olgunun göstergesidir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 8 - 10
8. Soru
1 Puan“Osmanlı’da devlet görevlerine atanmada öncelikle aranılan özellik; kişinin doğuştan ailesine değil, kendi yetenek ve niteliklerine dayanmıştır.”
Yukarıda anlatılan ilkeye ne ad verilir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 9 - 10
9. Soru
1 Puan“Osmanlı padişahları; hem devlet başkanı hem de ordu komutanı olarak birçok görev ve yetkiye sahipti.”
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı padişahlarının görevlerinden biri DEĞİLDİR?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 10 - 10
10. Soru
1 Puan“Osmanlı’da taht için belirlenmiş kesin bir veraset kuralının bulunmaması, sık sık taht kavgalarına yol açmıştır. Bu sorunun kalıcı çözümü, ………… döneminde uygulanmaya başlayan ‘ekberiyet ve erşediyet’ (en yaşlı ve en olgun şehzadenin tahta geçmesi) kuralıyla bulunmuştur.”
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Doğru
Doğru değil
Soru Sayısı: 10 | Süre: 15 dakika
10. Sınıf Sultan ve Osmanlı Merkez Teşkilatı Konu Anlatımı →
0 Yorum