12. Sınıf II. Dünya Savaşı Sonrası Türkiye Testi

🏛️ II. Dünya Savaşı Sonrası Türkiye ve Dünya

❄️ Soğuk Savaş Dönemi (1945-1991)

II. Dünya Savaşı sonrası dünya ABD önderliğindeki Batı Bloku ile SSCB önderliğindeki Doğu Bloku olmak üzere iki kutba ayrıldı. İki süper güç arasında sıcak çatışmaya dönüşmeyen bu rekabet dönemine Soğuk Savaş denir.

🇺🇸 Batı Bloku Kuruluşları

• Truman Doktrini (1947): Türkiye ve Yunanistan’a ekonomik/askerî yardım — Soğuk Savaş resmi başlangıcı.
• Marshall Planı (1948): Avrupa’nın ekonomik toparlanması için 13 milyar dolarlık ABD yardımı.
• NATO (4 Nisan 1949): Askerî savunma ittifakı. Türkiye 18 Şubat 1952’de üye oldu.
• Avrupa Konseyi (1949): Türkiye kurucu üye.

🇷🇺 Doğu Bloku Kuruluşları

• Cominform (1947): Komünist partiler bilgi paylaşımı.
• COMECON (1949): Ekonomik işbirliği.
• Varşova Paktı (1955): NATO’ya karşı askerî ittifak. 1991’de feshedildi.

🌍 Bağdat Paktı → CENTO

Bağdat Paktı (1955): Türkiye, Irak, İngiltere, Pakistan, İran. 1958 Irak İhtilali sonrası Irak çekildi → pakt merkezi Ankara’ya taşındı ve adı CENTO (1959) oldu. 1979 İran İslam Devrimi ile fiilen sona erdi.

🇹🇷 Türkiye’de 1945-1950 Dönemi

• Çok partili hayata geçiş: 1946’da Demokrat Parti (Celal Bayar, Adnan Menderes) kuruldu.
• 1946 seçimleri: “açık oy gizli sayım” — CHP kazandı.
• 1950 seçimleri: “gizli oy açık sayım” — DP iktidara geldi, 27 yıllık CHP iktidarı sona erdi.
• Köy Enstitülerinin kapatılması (1954).

🗳️ Demokrat Parti Dönemi (1950-1960)

• Kore Savaşı’na asker gönderme (1950): Türkiye NATO’ya kabul için belirleyici etken.
• Tarımda makineleşme: Traktör sayısı hızla arttı, Marshall yardımı.
• Liberal ekonomi, kamu yatırımları: Baraj, fabrika, karayolu yapımı hızlandı.
• 6-7 Eylül Olayları (1955): İstanbul ve İzmir’de gayrimüslim mülklerine saldırılar.
• Kıbrıs Sorunu (1950’ler): Zürih-Londra Antlaşmaları (1959), Kıbrıs Cumhuriyeti (1960).
• Vatan Cephesi (1958): DP’nin bütünleşme amaçlı siyasi girişimi.
• 27 Mayıs 1960 Askerî Darbesi: DP iktidarının sonu, Menderes idam edildi.

Hatırla: Türkiye’nin Soğuk Savaş’ta Batı Bloğu’na yerleşmesi SSCB’nin toprak talepleri + Kore Savaşı’na asker gönderme kombinasyonu ile hızlandı. Demokrat Parti döneminde toprak reformu tamamlanmadı, diğer ekonomik atılımlar gerçekleşti.