Tıbbi görüntüleme cihazları ile dayandıkları temel fiziksel ilkenin eşleştirmesi verilmiştir.Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Endoskopi — kızılötesi ışınların vücuttaki ısı dağılımının haritalanmasıyla iç organların görüntülenmesi.

MR — atomik manyetik moment taşıyan proton çekirdeklerinin güçlü bir manyetik alan içindeki rezonans titreşimlerinin kaydedilmesi.

Röntgen — yumuşak dokudan geçen, kemik gibi yoğun dokularda soğurulan X-ışınlarının görüntüye dönüştürülmesi.

Ultrason — yüksek frekanslı ses dalgalarının dokulardan yansıyarak dönmesinin görüntüye dönüştürülmesi.

Tomografi (BT) — X-ışınlarıyla alınan kesit görüntülerin bilgisayar ile üç boyutlu olarak birleştirilmesi.

LCD ve plazma ekran teknolojileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

LCD ekranlarda sıvı kristal moleküller uygulanan elektrik alanı etkisiyle yönelimlerini değiştirir ve ışığın kutuplanma (polarizasyon) düzlemini kontrol ederek görüntü oluşturur.

Plazma ekranlar kendileri ışık üretmediği için arkalarında sürekli bir LED aydınlatma paneline ihtiyaç duyarlar.

LCD ekranlar ışığı kendileri üretir; bu nedenle arka aydınlatma (backlight) kullanılmasına gerek yoktur.

Plazma ekranlarda her piksel, elektronların yörünge yarıçaplarına göre doğrudan görünür ışık yayar.

LCD ekranların çalışması için sürekli yüksek güçlü bir lazer demeti ekrana gönderilmek zorundadır.

Yarı iletken maddeler ve teknolojideki önemleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

p–n birleşimli bir diyot, elektrik akımını her iki yönde de (düz ve ters) aynı kolaylıkla iletir.

Silisyum (Si) ve germanyum (Ge), günümüzde yaygın olarak kullanılan yarı iletken elementlerdir.

Saf yarı iletkene arsenik gibi beş değerlikli atom katkılanırsa n-tipi, bor gibi üç değerlikli atom katkılanırsa p-tipi yarı iletken elde edilir.

Transistör, diyot ve entegre devreler yarı iletken esasına dayanır; modern elektroniğin temelini oluşturur.

Yarı iletkenlerde sıcaklık arttıkça direnç azalır; bu davranış saf yalıtkanlardan farklıdır.

LED (ışık yayan diyot) teknolojisinin kullanım alanları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

LED'ler yalnızca ters polarlandığında (akım katot yönünden anot yönüne zorlandığında) ışık yayar; düz polarlamada ışık vermez.

Televizyon uzaktan kumandalarında kızılötesi LED'ler, alıcı cihaza sinyal göndermek için kullanılır.

Modern ev aydınlatmalarında düşük enerji tüketimleri ve uzun ömürleri nedeniyle beyaz LED ampuller yaygın olarak tercih edilir.

Trafik ışıkları, otomobil farları ve arka stop lambaları günümüzde büyük ölçüde LED modüllerle üretilmektedir.

LED arka aydınlatmalı LCD (LED-LCD) ekranlarda, arka plandaki beyaz aydınlatmayı LED'ler sağlar.

Süper iletken maddeler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Günümüzde kullanılan süper iletkenlerin çoğu oda sıcaklığında kolayca süper iletkenlik gösterir; bu nedenle soğutma maliyeti gerektirmezler.

Süper iletkenler belirli bir kritik sıcaklığın (Tc) altında elektrik akımına karşı sıfır direnç gösterir.

Süper iletken bir halka içinden akan sürekli akımda Joule ısısı kaynaklı enerji kaybı ihmal edilebilir düzeydedir.

Meissner etkisiyle süper iletken bir madde, dışarıdan uygulanan manyetik alanı iç kısmından dışlar ve manyetik akıyı dışarı iter.

Günümüz süper iletkenleri çok düşük sıcaklıklar (kriyojenik soğutma) gerektirdiği için teknolojik uygulamalarında önemli bir kısıt oluşturur.

Süper iletken maddelerin teknolojideki kullanım alanları ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Ev tipi elektrikli ısıtıcı — süper iletken direnç telinin üzerinden geçen akımın yüksek verimle ısınma sağlaması

MR cihazları — güçlü, kararlı ve ısınmadan sürekli akım taşıyabilen süper iletken mıknatısların kullanılması

Parçacık hızlandırıcıları — yüklü parçacıkları yüksek manyetik alanla saptırmak için kullanılan süper iletken mıknatıslar

Maglev (manyetik yastıklı) trenler — süper iletken mıknatısların manyetik itme kuvvetiyle araca rayla temassız bir hareket sağlanması

Kayıpsız güç iletim hatları (araştırma) — uzun mesafeli yüksek gerilim hatlarında süper iletken kabloların prototip olarak denenmesi

Nanobilim ve nanomalzemeler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Nanomalzemelerin fiziksel ve kimyasal özellikleri boyuttan tamamen bağımsızdır; boyut küçülmesi hiçbir yeni özellik ortaya çıkarmaz.

Bir nanometre (1 nm), bir metrenin milyarda biridir (1 nm = 10−9 m).

Bir maddenin nanometre ölçeğindeki davranışı (renk, dayanıklılık, erime sıcaklığı), makroskobik hâlindeki davranışından farklı olabilir.

Karbon nanotüpler ve grafen, yüksek mekanik dayanıklılık ile iyi elektriksel ve ısıl iletkenlik gösteren önemli nanomalzemelerdir.

Nanomalzemelerin yüzey / hacim oranı makroskobik malzemelere göre çok daha büyüktür; bu da kimyasal etkinliklerini (reaktivitelerini) artırır.

Nanomalzemelerin teknolojideki kullanım alanları ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Rüzgâr türbini kanatlarının rüzgâr enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren temel işlevinin tamamı nanomalzeme teknolojisine dayanır.

Güneş kremlerindeki TiO2 ve ZnO nanopartikülleri — cildi UV ışınlardan koruyan etkili filtre tabakası

Leke tutmaz ve su geçirmez kumaşlar — yüzeye uygulanan ince nano kaplama katmanlarıyla elde edilen hidrofobik özellik

Hedefli ilaç taşıma sistemleri — ilacı kan dolaşımında istenen bölgeye ulaştıran özel yüzeyli nano-taşıyıcılar

Yüksek verimli pil ve süperkapasitör elektrotları — karbon nanotüp esaslı iletken yapılar

LASER ışınlarının özellikleri ve teknolojideki kullanımları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

LASER ışığı, sıradan bir filament ampulün ışığı gibi geniş spektrumlu, çok yönlü ve her yöne eşit yayılan bir ışımadır.

LASER ışığı tek dalga boylu (monokromatik), eş fazlı (koherent) ve dar bir demet hâlinde (kollimasyona sahip) yayılır.

LASER'de ışık, uyarılmış ışıma (stimulated emission) ilkesiyle elde edilir; aynı dalga boylu ve aynı fazlı fotonlar çoğaltılır.

Tıpta göz ameliyatlarında (örneğin LASIK ile kornea şekillendirme) ve bazı cerrahi kesme uygulamalarında LASER kullanılır.

CD, DVD ve Blu-ray gibi optik depolama cihazlarında verilerin okunup yazılması LASER ışınları aracılığıyla yapılır.

Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları Testi Çöz

📚 Konu Anlatımı 👇 Teste Git✕+

💡 Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları

🩺 Görüntüleme Cihazları

MR (Manyetik Rezonans): Güçlü manyetik alan içinde protonların rezonans titreşimiyle çalışır.
Röntgen / BT (Tomografi): X-ışınlarının dokulardaki soğurulma farklarına dayanır.
Ultrason: Yüksek frekanslı ses dalgalarının yansımasıyla görüntü oluşturur.
Endoskopi: Optik fiber ile iç organların görünür ışıkla doğrudan gözlenmesi.

📺 LCD ve Plazma Ekranlar

LCD‘de sıvı kristal moleküller gerilime göre yönelir ve arkadaki polarize ışığın geçişini kontrol eder; backlight şarttır. Plazma ekranlarda her pikseldeki gaz elektriksel boşalma ile mor ötesi ışık üretir, fosfor tabakası renkli görünür ışığa çevirir.

🔌 Yarı İletkenler

Silisyum ve germanyum yaygın elementlerdir.
n-tipi: 5 değerlikli (As) katkı; fazla elektron. p-tipi: 3 değerlikli (B) katkı; elektron boşluğu.
p–n diyot: Yalnızca düz polarlamada akım iletir (tek yönlü).
Transistör: Yükseltici + anahtarlama elemanı — modern elektroniğin temeli.

🔆 LED ve Güneş Pili

LED: Düz polarlanmış p–n birleşiminde elektron ve boşluğun rekombinasyonu sonucu foton (ışık) yayar. Güneş pili: Fotovoltaik olay; güneş ışığı fotonları yarı iletkende elektron–boşluk çifti oluşturarak doğrudan elektrik (DC) üretir. Şebekeye verilmek için invertör (DC→AC) gereklidir.

❄️ Süper İletkenler

Kritik sıcaklığın (T_c) altında sıfır direnç gösterirler.
Meissner etkisi: Manyetik alanı iç bölgeden dışlar.
Kullanım: MR mıknatısları, parçacık hızlandırıcıları (CERN), Maglev trenler, kayıpsız güç iletimi (prototip).
Günümüz süper iletkenleri kriyojenik soğutma gerektirir → yaygın kullanımın önündeki engel.

🔬 Nanobilim ve Nanomalzemeler

1 nanometre = 10⁻⁹ m.
Nano ölçekte malzemenin renk, erime sıcaklığı, dayanıklılık gibi özellikleri boyuta bağlıdır.
Karbon nanotüp ve grafen: yüksek dayanıklılık + iletkenlik.
Uygulama: güneş kremi (TiO₂/ZnO), leke tutmaz kumaş, hedefli ilaç taşıma, ileri piller.

🔴 LASER

Üç temel özelliği: monokromatiklik (tek dalga boyu), koherentlik (eş faz), kollimasyon (dar ve uzun yol).

Uyarılmış ışıma ilkesiyle elde edilir. Kullanım: göz ameliyatı (LASIK), cerrahi kesim, CD/DVD/Blu-ray okuma, barkod okuyucu, lazer yazıcı, endüstriyel kesim ve hassas mesafe ölçümü.

Hatırla: LCD kendi ışığını üretmez; plazma üretir. LED düz polarlamada ışık verir, terste değil. Süper iletken sıfır dirençlidir, bu yüzden ısıtıcıda kullanılmaz.

⚠️ Test İpucu: “Teknolojideki uygulama” sorularında “temel işlevin tamamı bu teknolojiden gelir” ifadesine dikkat — genelde abartılı ve yanlış bir seçenektir.

12. Sınıf Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları Testi testini çözerek bilgilerinizi ölçün. Bu testte 10 soru bulunmaktadır.

10 soruluk test. Süreniz 15 dakikadır.

Soru Sayısı: 10 | Süre: 15 dakika

12. Sınıf Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları Testi

12. Sınıf Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları Testi

MR, yarı iletken, LED, güneş pili, süper iletken, nanoteknoloji ve LASER uygulamalarını kapsayan 10 soruluk test.