8. Sınıf İnkılap Tarihi Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası (5)

🌍 Atatürk Dönemi Dış Politika İlkeleri

Atatürk’ün dış politikası “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesine dayanır. Amaç: Türkiye’nin bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü korumak.

📋 Lozan’dan Sonra Çözülen Sorunlar

🌊 Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936)

Boğazlar sorunu Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye lehine çözüldü:

• Boğazlar tam olarak Türkiye’nin egemenliğine geçti
• Boğazlar Komisyonu kaldırıldı
• Türkiye boğazlarda asker bulundurma hakkı kazandı

🏛️ Milletler Cemiyeti’ne Giriş (1932)

• İspanya’nın daveti ve Yunanistan’ın desteği ile üye olundu
• Türkiye’nin uluslararası alanda tanınmasını sağladı

🤝 Balkan Antantı (1934)

Üye devletler:

• Türkiye
• Yunanistan
• Yugoslavya
• Romanya

Arnavutluk ve Bulgaristan katılmadı!

Amaç: Balkan ülkelerinin birbirine karşı saldırmazlık ve güvenlik işbirliği

Sonuç: Türkiye’nin batı sınırları güvence altına alındı.

🕊️ Sadabat Paktı (1937)

Üye devletler:

• Türkiye (öncü)
• İran
• Irak
• Afganistan

Romanya bu pakta üye değildir!

Neden kuruldu? İtalya’nın Habeşistan’ı işgal etmesi tehdidine karşı doğu sınırlarını güvence altına almak.

🇹🇷 Hatay’ın Anavatana Katılması

Hatay’ın işgal süreci:

1. Önce İngiltere işgali
2. Sonra Fransa işgali (manda yönetimi)

Çözüm süreci:

• 1936: Türkiye, Hatay’ın bağımsızlığı için Milletler Cemiyeti’ne başvurdu
• 1938: Hatay Cumhuriyeti kuruldu
• 1939: Hatay Meclisi Türkiye’ye katılma kararı aldı

🇬🇷 Türk-Yunan İlişkileri

Nüfus Mübadelesi (1923-1930):

• Lozan’da kararlaştırıldı
• 1930’da sorun çözüldü
• İki ülke arasında dostluk başladı

İlişkilerin bozulması: 1954 Kıbrıs Sorunu ile Türk-Yunan dostluğu sona erdi.

🚂 Adana-Mersin Demiryolu Sorunu

Bu demiryolu sorunu Fransa ile yaşandı. Osmanlı döneminde Fransız şirketlerine verilen imtiyazların geri alınmasıyla ilgilidir.

💰 Osmanlı Borçları

Türkiye’den alacağı en fazla olan devlet Fransa‘ydı. Fransa, borçların altın olarak ödenmesini istedi.

📚 Tevhid-i Tedrisat ve Dış Politika

1924’te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim birleştirilince, bazı ailelerin çocuklarını yurt dışında eğitime gönderme sorunu ortaya çıktı.

📅 Önemli Tarihler Özeti