8. Sınıf İnkılap Tarihi Demokratikleşme Çabaları (3)

🎯 Cumhuriyetin Temel Hedefi

Cumhuriyetin ilanından sonra ulaşılmak istenen temel hedef: Çağdaş ülkeler seviyesine ulaşmaktır. Tüm inkılaplar bu amaca hizmet etmektedir.

🏭 Ekonomik Alanda Yapılan İnkılaplar

İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat 1923):

Cumhuriyetin ekonomi politikasının belirlendiği kongredir. Benimsenen ilkeler:

• Tarımda makineleşmeyi sağlamak
• Hammaddesi yurt içinden sağlanan sanayi dallarını geliştirmek
• Milli bankaların kurulmasını desteklemek

Sanayiyi Geliştirme Çalışmaları:

• Kayseri’de uçak fabrikası açılması
• Ankara’da sanayi kongresinin toplanması
• Karabük Demir-Çelik fabrikasının açılması
• Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun kabulü (1927)

❌ Dikkat: Aşar vergisinin kaldırılması sanayi değil, tarım alanında yapılan bir inkılaptır.

Atatürk Döneminde Kurulan Bankalar:

• Türkiye İş Bankası (1924)
• Sümerbank (1933)
• Etibank (1935)

❌ Dikkat: Ziraat Bankası Atatürk döneminde kurulmamıştır. 1863’te Osmanlı döneminde “Memleket Sandıkları” olarak kurulmuştur.

Tarım Alanındaki İnkılaplar:

• Aşar vergisinin kaldırılması
• Tarım Kredi Kooperatiflerinin açılması
• Örnek çiftlik ve haraların kurulması

Kabotaj Kanunu (1 Temmuz 1926):

Türk karasularında yolcu ve yük taşıma hakkının yalnızca Türk gemilerine verilmesidir. Bu kanun denizcilik alanındadır ve tarım inkılaplarından farklı bir amaca yöneliktir.

🏥 Sağlık Alanındaki İnkılaplar

• Hıfzıssıhha Enstitüsü açıldı
• Salgın hastalıklar (sıtma, verem) ile mücadele edildi
• Halk bilinçlendirildi

❌ Dikkat: Teşvik-i Sanayi Kanunu sağlık alanında değil, ekonomi alanında yapılan bir inkılaptır.

⚽ Spor Alanındaki Çalışmalar

• Ankara Hipodromu’nun inşa ettirilmesi
• Türkiye Binicilik Federasyonu’nun kurulması
• Türk futbolunda gençler liginin başlatılması

❌ Dikkat: Ankara Yüksek Ziraat Okulu spor değil, tarım eğitimi alanındadır.

📅 Takvim ve Ölçü Birimi Değişiklikleri

Hicri takvim yerine Miladi takvim, Cuma tatili yerine Pazar tatili kabul edilmiştir.

Amaç: Uluslararası ilişkilerde bütünlük sağlamak ve dünya ile uyum içinde olmak.

📚 Eğitim Alanındaki İnkılaplar

• Maarif Teşkilatı hakkında kanun
• Latin Alfabesi’nin kabul edilmesi
• Tevhid-i Tedrisat Kanunu

❌ Dikkat: Medeni Kanun eğitim alanında değil, hukuk alanında yapılan bir inkılaptır.

Mustafa Kemal’in eğitim anlayışı: Türk Milliyetçiliğine dayanan bir eğitim sistemi. “Halka aşılanacak idealler, halkın ruhundan ve vicdanından alınmalıdır.”

🗣️ Türk Dil Kurumu (1932)

Kuruluş ilkelerinden biri: “Türk dilinin öz güzelliğini ve zenginliğini ortaya çıkarmak”

Bu ilkenin gerçekleştirilmesi dile ilişkin kaynakların araştırılmasına ve yayınlanmasına bağlıdır.

🗳️ Çok Partili Hayat Denemeleri

Halkın iradesini meclise tam olarak yansıtmak amacıyla çok partili hayata geçiş denemeleri başlatılmıştır:

• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924)
• Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930)

⚠️ Şeyh Sait İsyanı ve Menemen Olayı

Ortak Özellikleri:

• Dini nitelikli olmalarıdır
• Mevcut rejime (Cumhuriyet’e) yöneliktir
• Çok partili sisteme geçişi engellemişlerdir

❌ Dikkat: “Türkiye’de rejim değişikliğine neden olmaları” yanlıştır. Her iki olay da bastırılmış ve Cumhuriyet rejimi devam etmiştir.

🏛️ Ulusal Egemenliğin Sağlanması

1921 Anayasası’nın ilanı, saltanatın kaldırılması ve II. TBMM’nin açılması gibi gelişmelerin en önemli sonucu: Ulusal egemenliğin sağlanmasıdır.

💡 Lozan ve Milli Bağımsızlık: TBMM, Lozan’a giden Türk heyetinden “Kapitülasyonlar ve Ermeni Yurdu” konularından kesinlikle taviz verilmemesini istemiştir. Bu, TBMM’nin milli bağımsızlık ve toprak bütünlüğüne çok önem verdiğini gösterir.