8. Sınıf İnkılap Tarihi Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası (3)

🌍 Atatürk Dönemi Türk Dış Politikasının Temel İlkeleri

• Bağımsızlıktan taviz vermemek
• Türk halkının çıkarlarını korumak
• Ülke çıkarlarını ön planda tutmak
• Milletin bağımsızlığını korumak
• Akıl ve bilimi esas almak

Atatürk’ün Barışçıl Dış Politikası: “Yurtta sulh, cihanda sulh!” sözü, barışçıl dış politika anlayışını en iyi şekilde yansıtır.

❌ Dikkat: Türk dış politikasının ilkeleri arasında “Yayılmacılık” ve “Dini yönetimi benimsemek” kesinlikle yer almaz.

📋 Lozan’dan Kalan Sorunlar

Atatürk dönemi Türk dış politikası, Lozan Antlaşması’nda tam olarak çözümlenemeyen sorunların çözümü üzerine yoğunlaşmıştır:

1. Musul Sorunu (İngiltere ile)

• İngiltere, Mondros Ateşkesi’nin 7. maddesine dayanarak 3 Kasım 1918’de Musul’u işgal etmiştir
• Lozan’da çözümlenememiştir
• 1926 Ankara Antlaşması ile Musul, Irak’a (İngiltere’ye) bırakılmıştır
• Türkiye’nin istediği gibi çözümlenememiştir

2. Boğazlar Sorunu

• Lozan’da Boğazlar Komisyonu kurulmuştu
• Montrö Boğazlar Sözleşmesi (20 Temmuz 1936) ile çözülmüştür
• Konferans İsviçre’de (Montrö şehrinde) düzenlenmiştir
• Boğazlar Komisyonu kaldırılarak tüm yetkileri Türkiye’ye devredilmiştir
• Türkiye’nin istediği doğrultuda çözümlenmiştir

3. Nüfus Mübadelesi Sorunu (Yunanistan ile)

• Yunanistan ile yaşanmıştır
• “Etabli” (yerleşik) kavramı tartışmalara neden olmuştur
• 1930 Türk-Yunan Dostluk Antlaşması ile çözülmüştür

4. Yabancı Okullar Sorunu

• Eğitim alanıyla ilgili bir dış politika sorunudur
• Tevhid-i Tedrisat Kanunu’na en fazla tepki gösteren devlet: Fransa
• Türkiye, yabancı okullar sorununu istediği gibi çözememiştir

5. Hatay Sorunu (Fransa ile)

• 1939’da Hatay Türkiye’ye katılmıştır
• Türkiye’nin sınırları içerisinde kalmıştır

🤝 Bölgesel İttifaklar

Balkan Antantı (9 Şubat 1934):

• Üyeler: Türkiye, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya
• ❌ İngiltere ve Fransa Balkan Antantı’na üye değildir

Sadabat Paktı (8 Temmuz 1937):

• Üyeler: Türkiye, İran, Irak, Afganistan
• ❌ Suriye Sadabat Paktı’na üye değildir

📅 Kronolojik Sıralama

1. Balkan Antantı (9 Şubat 1934) – En erken
2. Montrö Boğazlar Sözleşmesi (20 Temmuz 1936)
3. Sadabat Paktı (8 Temmuz 1937)
4. Hatay’ın Türkiye’ye katılması (23 Temmuz 1939) – En son

📊 Lozan Sonrası Gelişmeler – Doğru/Yanlış

• ✅ Doğru: Hatay Türkiye’nin sınırları içerisinde kalmıştır
• ❌ Yanlış: Türkiye yabancı okullar sorununu istediği gibi çözememiştir (çözemedi, bu doğru ama olumlu değil)
• ❌ Yanlış: Musul, Türkiye ile İngiltere arasında paylaşılmıştır (Musul tamamen Irak’a bırakıldı)
• ❌ Yanlış: Milletler Cemiyeti 2. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulmuştur (1920’de, 1. Dünya Savaşı’ndan sonra kuruldu)

💡 Önemli: Atatürk döneminde Türkiye’nin istekleri doğrultusunda en başarılı şekilde çözümlenen sorun Boğazlar sorunudur. Montrö ile tam egemenlik sağlanmıştır.