8. Sınıf İnkılap Tarihi Milli Uyanış : Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar (2)

🌍 I. Dünya Savaşı’nın Nedenleri

Savaşın çıkmasına yol açan iki temel neden:

• Fransız İhtilali: Milliyetçilik akımını yaydı
• Sanayi Devrimi: Hammadde ve pazar arayışını artırdı, sömürgecilik yarışını hızlandırdı

🇹🇷 Osmanlı’nın Savaşa Giriş Nedenleri

• Kaybedilen yerleri geri almak (asıl neden)
• İttihat ve Terakki’nin Almanya’nın kazanacağına inanması
• Kapitülasyonlardan kurtulma umudu

🇩🇪 Almanya’nın Osmanlı’yı Savaşa Sokma Nedenleri

• Yeni cepheler açmak
• Halifelik nüfuzundan yararlanmak
• İngiliz sömürgelerine giden yolları kapatmak

❌ Dikkat: “Ruslarla işbirliği yapmak” Almanya’nın nedenleri arasında yer almaz. Almanya ve Rusya düşman taraflardaydı.

⚔️ Çanakkale Savaşı’nın Sonuçları

• İtilaf Devletleri amaçlarına ulaşamadı ve mağlup oldu
• İttifak Devletlerinin gücü arttı
• I. Dünya Savaşı’nın süresi uzadı
• Rusya yardım alamadığı için zayıfladı ve ihtilal çıktı

❌ Dikkat: “Avrupa’nın siyasi haritası değişti” Çanakkale’nin sonucu değildir. Avrupa haritası tüm savaşın sonunda değişmiştir.

🏳️ Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)

Osmanlı’nın I. Dünya Savaşı’ndan çekilmesini sağlayan ateşkes antlaşmasıdır.

Savunma gücünü kıran madde: “Osmanlı ordusu terhis edilecektir”

📜 Sevr Antlaşması

I. Dünya Savaşı’nı sonuçlandıran antlaşmalardan bir öncekini (Mondros) tamamlayıcı ve tekrarlayıcı niteliktedir.

🏛️ Cemiyetler

Milli (Yararlı) Cemiyetler

• Trakya Paşaeli Cemiyeti: Mondros’tan sonra kurulan ilk milli cemiyet
• Kilikyalılar Cemiyeti: Güney bölgesinin savunması
• İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti: İzmir’in işgaline karşı
• Milli Kongre Cemiyeti: Bölgesel değil, ulusal faaliyet gösteren cemiyet
• Trabzon Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti
• Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Zararlı Cemiyetler

Azınlık Cemiyetleri (Rum):

• Pontus Rum Cemiyeti
• Etnik-i Eterya Cemiyeti
• Mavri Mira Cemiyeti

Diğer Zararlı Cemiyetler:

• Kürt Teali Cemiyeti
• Teali İslam Cemiyeti
• Wilson Prensipleri Cemiyeti
• İngiliz Muhipleri Cemiyeti

📢 Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919)

Kurtuluş Savaşı’nın amacı ve gerekçesi Amasya Genelgesi’nde belirtilmiştir.

“Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.”

🤝 Amasya Görüşmeleri (20-22 Ekim 1919)

Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal katılmıştır.

İstanbul Hükümeti adına Salih Paşa katılmıştır.

⚠️ TBMM’ye Karşı Ayaklanmalar

İstanbul Hükümeti’nin çıkardığı ayaklanma: Anzavur Ayaklanması

Diğer Ayaklanmalar:

• Çerkez Ethem Ayaklanması (düzenli orduya karşı)
• Koçkiri Ayaklanması

🏛️ İlk TBMM

İlk TBMM, 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara’da açılmıştır.

💪 Halkın Direnişe Geçme Nedeni

Mondros Mütarekesi’nden sonra Anadolu işgal edilince halk silahlı direnişe geçti (Kuvayı Milliye).

Temel neden: İstanbul Hükümeti’nin işgallere karşı tepkisiz kalması.

💡 Hatırlatma: Kilikyalılar Cemiyeti milli (yararlı) bir cemiyettir, zararlı değil. Güney illerini (Adana, Maraş, Urfa) Fransız işgaline karşı savunmuştur.