8. Sınıf İnkılap Tarihi Milli Uyanış : Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar

🌍 I. Dünya Savaşı’nın Nedenleri

Temel neden: Sanayi İnkılabı’nın sonuçları

• Sömürge yarışı (hammadde ve pazar arayışı)
• Milliyetçilik akımı
• Silahlanma yarışı
• Bloklaşma (İtilaf – İttifak)

Birliğini geç tamamlayan devletler:

• Almanya ve İtalya
• Bu nedenle sömürge yarışına geç kaldılar

⚔️ I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti

Osmanlı’nın savaşa girme nedenleri:

• Kaybedilen toprakları geri alma isteği
• İttihat ve Terakki’nin Alman yanlısı politikası
• Almanya’nın savaşı kazanacağına inanılması

❌ Dikkat: “Kapitülasyonları kaldırmak” savaşa girme nedeni değildir. Bu, savaş sırasında yapılan bir icraattır.

Almanya neden Osmanlı’yı yanına çekmek istedi?

• İtilaf Devletleri arasındaki bağlantıyı kesmek
• Rusya’ya yardım yollarını kapatmak
• İngiliz sömürgelerinde (Mısır, Hindistan) sorun çıkarmak

Mustafa Kemal’in savaştığı cepheler:

• Çanakkale, Kafkas, Suriye-Filistin cepheleri

❌ Dikkat: Mustafa Kemal Irak cephesinde savaşmamıştır.

🏛️ Çanakkale Cephesi

İtilaf Devletlerinin amaçları:

• İstanbul’u işgal ederek Osmanlı’yı teslim almak
• Karadeniz’i geçerek Rusya’ya yardım götürmek
• Savaşa girmeyen devletleri kendi yanlarına çekmek
• Savaşı kısa sürede bitirmeyi hedeflediler

Çıkarılabilecek sonuçlar:

• Osmanlı stratejik açıdan önemli bir konumdadır
• İtilaf Devletleri savaşı uzatmak istemiyordu

❌ Dikkat: “Rusya henüz İtilaf Devletlerine katılmamıştı” yanlıştır. Rusya zaten İtilaf grubundaydı.

📜 Önemli Antlaşmalar

Brest-Litovsk Antlaşması (1918):

• Rusya’nın I. Dünya Savaşı’ndan çekilmesini sağladı
• Doğu Avrupa’daki savaşlar durdu

⚡ Balkan Savaşları Sonuçları

Antlaşmalarla:

• Edirne ve Kırklareli → Türkiye
• Kavala → Bulgaristan
• Selanik, Yanya, Girit → Yunanistan

Günümüze kadar süren sorun: Batı Trakya sorunu

🛡️ Kuva-yı Milliye

Tanım: İşgallere karşı çeşitli bölgelerde düşmana direnmek, oyalamak ve durdurmak amacıyla kurulan bölgesel, silahlı halk kuvvetleri

🏛️ Cemiyetler

İzmir’in işgalinden hemen önce kurulan:

• İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (vatansever gençler tarafından)

📋 Kongreler

Erzurum Kongresi Kararları:

• Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez
• Kuva-yı Milliye’yi tek kuvvet olarak tanımak
• Millî iradeyi hakim kılmak
• Manda ve himaye kabul edilemez

💡 Dikkat: Erzurum Kongresi’nde “işgalci güçlerle savaşılacak” kararı açıkça alınmamıştır. Kongre daha çok ilkeler belirlemiştir.

Sivas Kongresi:

• Hem toplanma şekli hem amacı hem de aldığı kararlar yönünden milli bir kongredir
• Bölgesel cemiyetler tek çatı altında birleştirildi

📜 Misak-ı Milli (28 Ocak 1920)

Önemli kararlar:

• İşgal altındaki Arap halkları halk oylamasıyla karar verecek
• Kars, Ardahan, Batum için gerekirse halk oylaması yapılabilir
• Batı Trakya’nın durumu halk oyuyla belirlenecek

Sonuç: Bu kararlar halkın kendi kaderini tayin hakkına önem verildiğini gösterir.

İtilaf Devletlerinin tepkisi:

• 16 Mart 1920’de İngilizler Mebusan Meclisi’ni bastı
• Amaç: Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini engellemek

⚠️ Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920)

Amacı: Osmanlı Devleti’ni parçalamak

Bazı maddeleri:

• Zorunlu askerlik kaldırılacak, ordu sınırlandırılacak
• Boğazlar uluslararası komisyon tarafından yönetilecek
• Kapitülasyonlardan bütün devletler faydalanacak
• Azınlık hakları genişletilecek

Sonuç: Osmanlı’nın bağımsızlığı ve egemenliği kısıtlanmaktadır.

❌ Dikkat: “Ülkenin ekonomik bağımsızlığının sağlandığı” söylenemez. Tam tersi, ekonomik egemenlik kısıtlanmıştır.

🏛️ TBMM’ye Karşı Ayaklanmalar

TBMM’nin aldığı tedbirler:

• İstiklal Mahkemeleri kuruldu
• Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı
• Düzenli ordu kuruldu

❌ Dikkat: “Kapitülasyonları kaldırmak” ayaklanmalara karşı alınan bir tedbir değildir.

🗺️ Mustafa Kemal’in Milli Mücadele Hazırlıkları

Gittiği şehirler: Samsun, Havza, Amasya, Erzurum, Sivas, Ankara

❌ Dikkat: Mustafa Kemal Milli Mücadele hazırlıkları için İstanbul’a gitmemiştir. (İstanbul’dan ayrılmıştır)