8. Sınıf Türkçe Fiilde Çatı (2)

🔄 Fiilde Çatı 2

Fiilde çatı, fiilin özne ve nesneyle ilişkisini gösterir.

👥 İşteş Çatı

Birden fazla öznenin karşılıklı veya birlikte yaptığı iş:

• tanıştık, görüştük, barıştık
• “-ş, -leş” ekleriyle yapılır

Not: İşteşte “durum değişimi” değil, “karşılıklı/birlikte yapma” var!

🔁 Dönüşlü Çatı

Özne işi kendi üzerinde yapar:

• süsleniyor, giyiniyor, yıkanıyor
• “-n, -l, -ş” ekleriyle yapılır

Örnek: “Aynanın karşısına geçip uzun uzun süsleniyor.”

📌 Edilgen Çatı

Özne işi yapmaz, işten etkilenir:

• “Kapı açıldı.” (Kim açtı belli değil)
• Sözde özne vardır, gerçek özne yoktur

📌 Geçişli ve Geçişsiz

➕ Oldurgan ve Ettirgen

• Oldurgan: Geçişsiz → Geçişli (uyumak → uyutmak)
• Ettirgen: Başkasına yaptırma (yazmak → yazdırmak)

Not: “-r, -er, -t, -tır” ekleri farklı görevlerde kullanılabilir.

⚠️ Öznesiz Cümle

Ne gerçek ne sözde özne bulunmayan cümleler:

• “Yağmur yağıyor.” (Doğa olayları)