4. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Özellikleri (3)

🔬 Maddenin Özellikleri – Detaylı Konu Anlatımı

📦 Madde Nedir?

Madde: Kütlesi olan ve uzayda yer kaplayan her şeye denir.

Cisim: Maddelerden yapılan, belirli şekli olan nesnelerdir (masa, sandalye, kalem).

💡 Önemli: Sıcak, ses, ışık, mutluluk gibi kavramlar madde değildir (kütle ve hacim yoktur)!

🌡️ Maddenin Üç Hali:

💡 Önemli: “Gaz hâldeki maddeler sıvı ve katı hâldeki maddelerden farklı olarak sıkıştırılabilirler.”

🏖️ Katı Olduğu Halde Kabın Şeklini Alan Maddeler:

Bazı katı maddeler tane tane oldukları için bulundukları kabın şeklini alır:

• 🧂 Tuz → Tuzluğun şeklini alır
• 🌾 Un → Kaba göre şekil alır
• 🍬 Şeker → Şekerliğin şeklini alır
• 🏖️ Kum → Kovaya göre şekil alır

🔍 Maddelerin Ayırt Edici Özellikleri:

Maddeleri birbirinden ayırt etmek için kullanılan özellikler:

Ayrıca: Renk, koku gibi özellikler de kullanılır.

🔍 Saydam Maddeler (Işığı Geçiren):

• 🪟 Cam
• 💧 Temiz su
• 🎈 Şeffaf plastik
• 💎 Elmas

🧲 Mıknatısla Çekilen Maddeler:

Mıknatıs sadece bazı metalleri çeker:

• ✅ Demir → Mıknatısla çekilir
• ✅ Nikel → Mıknatısla çekilir
• ✅ Kobalt → Mıknatısla çekilir
• ❌ Tahta → Mıknatısla çekilMEZ!
• ❌ Plastik → Mıknatısla çekilMEZ!
• ❌ Bakır → Mıknatısla çekilMEZ!

🌡️ Isının Maddelere Etkisi:

Isı verildiğinde maddeler:

• 📈 Genleşir (hacim artar)
• 🔄 Hal değiştirir (katı→sıvı→gaz)
• 🌡️ Sıcaklık artar

Termometre sıcak suya daldırıldığında: İçindeki sıvı YÜKSELIR (genleşir)

⚖️ Kütle Hesaplamaları:

Ambalajlı ürünlerde:

• Brüt kütle: Toplam kütle (ürün + ambalaj)
• Net kütle: Sadece ürünün kütlesi
• Dara: Ambalajın kütlesi

📐 Formül: Brüt kütle = Net kütle + Dara
Örnek: Net kütle = 1495 g, Dara = 260 g → Brüt kütle = 1495 + 260 = 1755 g

🔄 Hal Değişim Çevrimleri:

• Katı → Sıvı = Erime (ısı alır)
• Sıvı → Katı = Donma (ısı verir)
• Sıvı → Gaz = Buharlaşma (ısı alır)
• Gaz → Sıvı = Yoğuşma (ısı verir)

📏 Hacim Ölçme:

Sıvıların hacmi dereceli kap (mezür) ile ölçülür. Birim: mL veya L

Hacmi okurken gözümüz sıvı yüzeyi ile aynı hizada olmalıdır.

⚠️ Test İpucu: Cam SAYDAM. Un, şeker, kum = katı ama kabın şeklini alır. GAZ sıkıştırılabilir (katı ve sıvı SIKIŞTIRILAMAZ). Tahta mıknatısla çekilMEZ. Termometre sıcak suya konunca sıvı YÜKSELİR. Brüt = Net + Dara!