9. Sınıf Kimya Maddenin Hâlleri Testi

🧊 Maddenin Hâlleri

📦 Katı Maddeler

• Kovalent katılar: Atomlar kovalent bağlarla; çok sert, yüksek erime noktası (elmas, grafit, kuvars).
• İyonik katılar: İyon kafesi; sert, kırılgan (NaCl, MgO).
• Moleküler katılar: Moleküller arası zayıf bağ; düşük erime (buz, naftalin, plastik).
• Metalik katılar: Serbest elektron denizi; iletken, dövülebilir (Fe, Cu, Au).
• Amorf katılar: Düzensiz yapı (cam, kauçuk).

💧 Sıvılar

Viskozite: Akmaya karşı iç direnç. Düşük viskozite → hızlı akar (su, alkol). Yüksek viskozite → yavaş akar (bal, gliserin). Sıcaklık arttıkça viskozite düşer.

Buhar basıncı: Kapalı kapta sıvı yüzeyinde dengelenen buharın basıncı. Sıcaklık artınca buhar basıncı artar. Buhar basıncı = atmosfer basıncı olduğunda kaynama başlar.

💨 Gazlar — İdeal Gaz Yasası

Gazları niteleyen 4 temel büyüklük: P (basınç), V (hacim), T (sıcaklık), n (mol sayısı). İdeal gaz denklemi: P · V = n · R · T.

• Boyle yasası: T, n sabit → P · V = sabit (P ile V ters orantılı).
• Charles yasası: P, n sabit → V/T = sabit (V ile T doğru orantılı).
• Gay-Lussac yasası: V, n sabit → P/T = sabit.

Kuru hava: %78 N₂, %21 O₂, %0,93 Ar, %0,04 CO₂.

🔄 Hâl Değişimleri

📊 Sıcaklık-Zaman Grafiği

Saf bir madde ısıtılırken hâl değişimi sırasında sıcaklık sabit kalır (yatay bölge). Hâl değişiminin gerçekleştiği yatay bölgede iki hâl bir aradadır.

Hatırla: Düzenliden düzensize → ısı alır (endo). 1 atm = 760 mmHg. PV = nRT (ideal gaz). Viskozitesi düşük sıvılar hızlı akar. Hava: %78 N₂.

⚠️ Test İpucu: Sıcaklık-zaman grafiğinde yatay bölge = hâl değişimi (iki hâl bir arada). Boyle: PV=sabit (T, n sabitken). Genleşme katsayısı gaz değil, katı/sıvı için.