8. Sınıf Türkçe Fiilde Çatı (3)

📖 Fiilde Çatı: Özne ve Nesneye Göre

Fiilde çatı, fiilin özne ve nesneyle ilişkisini gösterir. LGS’de etken-edilgen, geçişli-geçişsiz ve işteş çatılar sıkça sorulmaktadır.

🎯 Özneye Göre Çatı

💡 Nesneye Göre Çatı

Geçişli fiil: Nesne alabilir. “Kitap okudum.” (Neyi? Kitabı)

Geçişsiz fiil: Nesne alamaz. “Uyudum, kalktım, oturdum.”

Dikkat: Cümlede nesne olmasa bile fiil nesne alabiliyorsa geçişlidir.

📚 Çatı Değiştiren Ekler

• Ettirgen (-t, -tır): Geçişsizi geçişli yapar. “Otur” → “Oturt” (Çocuğu oturttu.)
• Oldurgan (-r, -t, -dır): Geçişsizi geçişli yapar. “Düş” → “Düşür”
• Edilgen (-ıl, -ın, -n): Etkeni edilgen yapar. “Yaz” → “Yazıldı”
• Dönüşlü (-ın, -n): “Tara” → “Tarandı”
• İşteş (-ış, -ş): “Gör” → “Görüştük”

⚠️ İşteş Çatı Türleri

Karşılıklı işteş: İki taraf birbirine eylem yapar. “İki ozan atıştı.”

Birlikte işteş: İş birlikte yapılır. “Bir aydır yazışıyoruz.”

🔑 LGS İpuçları

• Edilgen cümlede sözde özne vardır, gerçek özne gizlidir
• İsim cümlelerinde çatı aranmaz (Yüklem fiil değilse)
• “Neyi, kimi?” sorusuna cevap alınıyorsa geçişlidir
• İşteş çatıda en az iki kişi gerekir