8. Sınıf İnkılap Tarihi Milli Bir Destan : Ya İstiklal Ya Ölüm !

⚔️ Kurtuluş Savaşı Cepheleri

Doğu Cephesi:

• Bu cephede Ermenilere karşı savaşılmıştır
• Komutan: Kazım Karabekir Paşa
• Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920) ile sona ermiştir
• Bu antlaşma ile TBMM’yi tanıyan ilk devlet Ermenistan olmuştur

Güney Cephesi:

• Fransızlara ve Ermenilere karşı savaşılmıştır
• Antep, Maraş ve Urfa’da halk direnişi yaşanmıştır
• Maraş’ta Sütçü İmam direnişi başlatmıştır
• Antep’e TBMM tarafından “Gazi” unvanı verilmiştir
• Bu cephede düzenli ordu değil, milis kuvvetleri savaşmıştır
• Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) ile Fransızlarla savaş sona ermiştir

Batı Cephesi:

• Yunanlılara karşı savaşılmıştır
• I. İnönü, II. İnönü, Kütahya-Eskişehir, Sakarya ve Büyük Taarruz bu cephede yapılmıştır

📜 Önemli Antlaşmalar ve Sonuçları

Gümrü Antlaşması (1920):

• TBMM’nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşma
• Doğu Cephesi kapanmıştır
• TBMM ilk kez uluslararası alanda tanınmıştır

Ankara Antlaşması (1921 – Fransa ile):

• Güney Cephesi kapanmıştır
• Hatay hariç güney sınırı çizilmiştir

Kars Antlaşması (1921):

• Sovyet Rusya ile imzalanmıştır
• Sakarya Zaferi’nden sonra imzalanması diplomatik başarıya örnektir

Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922):

• Büyük Taarruz’dan sonra imzalanmıştır
• İsmet Paşa bu antlaşmada milli çıkarlarımızı korumuştur
• Bu başarısı nedeniyle Lozan görüşmelerine gönderilmiştir

⭐ Askeri Başarı – Diplomatik Başarı İlişkisi

Kurtuluş Savaşı’nda askeri başarılar diplomatik başarıları beraberinde getirmiştir:

• I. İnönü → Afganistan Dostluk Antlaşması
• II. İnönü → Londra Konferansı’na TBMM’nin davet edilmesi
• Sakarya Zaferi → Kars Antlaşması, Ankara Antlaşması
• Büyük Taarruz → Mudanya Ateşkes Antlaşması

💡 Dikkat: Kütahya-Eskişehir sonrası Başkomutanlık Yasası çıkarılması askeri-diplomatik değil, askeri-idari bir gelişmedir.

🏛️ Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)

Türk heyetinin başkanı: İsmet Paşa (İnönü)

İsmet Paşa’nın ödün vermediği konular:

• Kapitülasyonların kaldırılması (kesinlikle ödün verilmedi)

Ertelenen veya tam çözülemeyen konular:

• Musul Sorunu (1926’da İngiltere’ye bırakıldı)
• Boğazlar (Uluslararası Komisyon yönetimi – 1936 Montrö ile tam egemenlik)
• Osmanlı Borçları

Lozan’ın önemi:

• Uzun süre geçerliliğini korumuştur (bugün hâlâ geçerli)
• Kapitülasyonlar kaldırılmıştır
• Düyun-ı Umumiye Teşkilatı kaldırılmıştır
• Yeni Türkiye’nin bağımsızlığı tanınmıştır

💡 Dikkat: “Boğazlar Uluslararası Komisyonu” iç işlerine müdahale sayılır, diğer maddeler (kapitülasyonlar, Düyun-ı Umumiye kaldırılması) müdahaleyi önler.

👑 Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)

Neden kaldırıldı?

• İtilaf Devletleri Lozan’a hem İstanbul hem Ankara hükümetini çağırdı
• Amaçları: İki hükümet arasındaki görüş ayrılıklarından faydalanmak
• TBMM, bir ülkede iki hükümetin yaşayamayacağını anladı
• Saltanat kaldırıldı, halifelik geçici olarak korundu

Vahdettin’in kaçırılması sonrası:

• TBMM halifeliği kaldırmadı, yeni halife atadı
• Amaç: İngilizlerin Vahdettin üzerinden halifeliği sömürmesini engellemek

📋 1921 Anayasası ve Güç Birliği

Şeriat hükümlerinin yürürlüğü görevi padişahtan TBMM’ye geçirildi.

Amaç: Devlet yönetimini tek organda (TBMM) toplamak

🎖️ Mustafa Kemal’in Liderlik Özellikleri

Taarruzu ertelemesi:

• Bazı milletvekilleri hemen taarruz istiyordu
• Mustafa Kemal: “Yarım hazırlıkla yapılacak taarruz hiç taarruz etmemekten fenadır”
• Amaç: Ordunun eksiklerini tamamlamak

🗽 Zafer Anıtı (1927 – Ankara)

Anıtta Atatürk, Mehmetçik ve cepheye silah taşıyan Türk kadını tasvir edilmiştir.

Vermek istenen mesaj: Kurtuluş Savaşı’nda milli birlik ve beraberlik

🌍 İzmir’in İşgali ve Wilson İlkeleri

Wilson İlkeleri’ne göre çoğunluğun bulunduğu bölgelere egemenlik hakkı tanınacaktı.

Yunanistan İzmir’e Rum göçmenleri taşıdı.

Amaç: İzmir’de çoğunluğu sağlamak ve işgali meşrulaştırmak

🏝️ Ege Adaları Meselesi (Lozan)

Yunanistan’ın adalarda deniz üssü kurması yasaklandı.

Türkiye’nin hedefleri:

• Ege Adalarını silahsızlandırmak
• Sınırlarını güvence altına almak