8. Sınıf İnkılap Tarihi Milli Bir Destan : Ya İstiklal Ya Ölüm ! (4)

🔥 Kuvayı Milliye: Halkın Direniş Gücü

Kuvayı Milliye, Mondros Ateşkes Antlaşması’nın (1918) ardından başlayan işgallere karşı halkın kendi çabasıyla oluşturduğu silahlı direniş birlikleridir. Bu birlikler ne Osmanlı hükümetinin ne de başlangıçta TBMM’nin emriyle kurulmuştur; tamamen halkın vatan savunması refleksiyleyh ortaya çıkmıştır.

Kuvayı Milliye’nin Özellikleri:

• İşgallere karşı halkın oluşturduğu gönüllü kuvvetlerdir
• Düzenli ordu gibi değil, gerilla taktiğiyle mücadele etmişlerdir
• Düşman kuvvetlerini yıpratma ve oyalama görevi üstlenmişlerdir
• Milli Mücadele döneminin ilk silahlı çatışması Fransızlara karşı başlatılmıştır (Maraş, Urfa, Antep)

Ancak Kuvayı Milliye, düzenli Yunan ordusu karşısında yetersiz kalmıştır. Bu başarısızlık, TBMM’nin düzenli ordu kurmasını zorunlu hale getirmiştir.

🤝 Doğu Cephesi Antlaşmaları

1. Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920) – Ermenistan ile:

• TBMM’nin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşmadır
• Ermeni sorunu hukuki olarak sona ermiştir
• Misak-ı Milli’nin Doğu Anadolu ile ilgili isteklerinin bir kısmı gerçekleşmiştir
• Kars, Sarıkamış ve Iğdır Türkiye’ye bırakılmıştır

2. Moskova Antlaşması (16 Mart 1921) – Sovyet Rusya ile:

• Misak-ı Milli, bir Avrupalı devlet tarafından ilk kez tanınmıştır
• Kapitülasyonların kaldırılması kabul edilmiştir
• Türk-Sovyet dostluğunun temeli atılmıştır
• Batum Gürcistan’a bırakılmıştır

3. Kars Antlaşması (13 Ekim 1921) – Kafkas Cumhuriyetleri ile:

• Sakarya Meydan Savaşı’ndan sonra imzalanmıştır
• Doğu sınırımız kesin olarak belirlenmiştir
• Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan ile yapılmıştır

⚔️ Batı Cephesi’nde Kritik Dönem

Kütahya-Eskişehir Savaşları (1921):

Bu savaşlarda Türk ordusu geri çekilmek zorunda kalmıştır. Sonuçları:

• Yunan birlikleri Sakarya’ya kadar ilerlemiştir
• Hükümet merkezinin Kayseri’ye taşınması düşünülmüştür
• Meclis, Mustafa Kemal’i Başkomutan seçmiştir
• Tekalif-i Milliye Emirleri çıkarılmıştır

📜 Misak-ı Milli (Ulusal Ant)

28 Ocak 1920’de son Osmanlı Mebusan Meclisi’nde kabul edilen Misak-ı Milli kararları:

• Kapitülasyonların kaldırılması
• Azınlıklar sorununun komşu devletlerle eşitlik temelinde çözülmesi
• Osmanlı dış borçlarının ödenmesi konusu
• Türk çoğunluğunun yaşadığı toprakların bütünlüğü

Önemli Not: Hatay’ın anavatana katılması Misak-ı Milli’de yer almamıştır. Hatay 1939’da Türkiye’ye katılmıştır.

🕊️ Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922)

Büyük Taarruz’un zaferle sonuçlanmasının ardından imzalanan bu antlaşma ile:

• Türkler ile Yunanlılar arasındaki savaş durumu sona ermiştir
• Doğu Trakya savaşmadan Türkiye’ye bırakılmıştır
• Lozan Barış Konferansı’nın yolu açılmıştır

🏛️ Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)

İsmet Paşa’nın başkanlığındaki Türk heyeti, Lozan’da zorlu müzakereler yürütmüştür.

Lozan’da Çözümlenen Konular:

• Kapitülasyonlar tamamen kaldırılmıştır
• Azınlıklar Türk vatandaşı sayılmıştır
• Ermeni sorunu gündemden düşürülmüştür
• Sevr Antlaşması geçersiz hale gelmiştir

Lozan’da Türkiye’nin İstediği Gibi Çözümlenemeyen Konular:

• Boğazlar: Uluslararası komisyon kurulmuştur (1936 Montrö ile çözüldü)
• Musul: Çözümlenemedi (1926’da İngiltere’ye bırakıldı)
• Hatay: Fransa’da kaldı (1939’da Türkiye’ye katıldı)
• On İki Ada: İtalya’ya bırakıldı (Türkiye’ye bırakılmadı!)

Lozan’ın Türkiye’ye Faydaları:

• Yeni Türkiye’nin bağımsızlığı ve egemenliği tanınmıştır
• Türkiye diğer devletlerle eşit statüye kavuşmuştur
• Uluslararası alanda saygınlık kazanılmıştır

💡 Önemli: İsmet Paşa Lozan’da ulusal bağımsızlığı, toprak bütünlüğünü ve tam bağımsızlık anlayışını savunmuştur. Ancak din devleti kurma gibi bir amaç kesinlikle yoktur çünkü Türkiye laik bir cumhuriyet olma yolundaydı.