8. Sınıf Fen Bilimleri Madde ve Endüstri (2)

⚛️ Element ve Bileşik

Element: Aynı cins atomlardan oluşan saf maddelerdir.

• Sembolle gösterilir (O, H, Fe, Na)
• Kimyasal yollarla ayrıştırılamaz

Bileşik: Farklı cins atomların belirli oranlarda birleşmesiyle oluşan saf maddelerdir.

• Formülle gösterilir (H₂O, NaCl, CO₂)
• Kimyasal yollarla bileşenlerine ayrılabilir

📊 Periyodik Tablo

Atom numarası: Periyodik tabloda soldan sağa ve yukarıdan aşağıya gidildikçe artar.

Gruplar ve özellikler:

• 1A grubu: Alkali metaller (1 elektron verir)
• 7A grubu: Halojenler (1 elektron alır)
• 8A grubu: Soygazlar (tepkimeye girmez)

1A ve 7A arasındaki bileşikler:

• İyonik bağlıdır
• Elektron alışverişine dayanır
• Formül: XY şeklinde (NaCl, KBr)

🔀 Karışımlar

Karışımların özellikleri:

• Saf madde değildir
• Sembol veya formülleri yoktur
• Fiziksel yollarla bileşenlerine ayrılabilir

❌ Dikkat: “Sembol veya formülleri vardır” karışımlar için yanlıştır.

Homojen karışımlar (Çözeltiler):

• Her yerinde aynı özellik gösterir
• Bileşenleri gözle ayırt edilemez
• Örnekler: Kolonya, deniz suyu, gazoz, hava

Hava:

• Saf madde değildir
• Homojen karışımdır
• Bileşenleri her yerinde aynı özellik gösterir

❌ Dikkat: “Fiziksel yollarla bileşenlerine ayrılamaz” hava için yanlıştır. Ayrıştırmalı damıtma ile ayrılabilir.

🔬 Karışımları Ayırma Yöntemleri

🌡️ Isı ve Sıcaklık

Isı: Sıcaklıkları farklı iki madde arasında aktarılan enerji (Q harfi)

Sıcaklık: Maddenin sıcaklık-soğukluk derecesi (T harfi)

❌ Dikkat: “Sıcaklık Q harfi ile gösterilir” yanlıştır. Q ısıyı, T sıcaklığı gösterir.

Isı alışverişi: İki cisim temas ettiğinde sıcak cisim soğur, soğuk cisim ısınır. Isı alışverişi sıcaklıklar eşitlenince durur.

🧊 Hal Değişimi Hesaplamaları

Yoğunlaşma ısısı: L = Q / m

Örnek: Q = 90280 J, m = 40 g → L = 90280/40 = 2257 J/g

Erime ve donma ısısı:

• Maddeler için ayırt edici özelliktir
• Madde miktarına bağlı değildir

📈 Öz Isı ve Sıcaklık Artışı

Kural: Öz ısısı küçük olan madde daha çabuk ısınır ve daha çabuk soğur.

Örnek: Eşit kütle ve eşit ısı verildiğinde, en düşük öz ısılı madde en çok ısınır.

❄️ Donma ve Basınç

Önemli ilkeler:

• Donan maddeler çevreye ısı verir
• Yabancı madde donma sıcaklığını düşürür
• Basınç, donduğunda hacmi artan maddelerin donma sıcaklığını düşürür

Buzun sıkıştırılınca erimesi: Basınç artınca donma noktası düşer, buz erir.