8. Sınıf Fen Bilimleri Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi (3)

🔗 Besin Zinciri

Tanım: Canlılar arasındaki beslenme ilişkisini gösteren sıralamadır.

Besin zinciri öğeleri:

• Üreticiler: Besin zincirinin ilk halkası (bitkiler, yosunlar)
• Tüketiciler: Besin zincirinin ilk halkası dışındaki canlılar
• Ayrıştırıcılar: Ölü organizmaları parçalayan canlılar (bakteri, mantar)

Tüketici türleri:

Örnek besin zinciri: Ot → Çekirge → Fare → Yılan → Kartal

🌱 Fotosentez

Denklem: CO₂ + H₂O + Işık → Besin (Glikoz) + O₂

Özellikleri:

• Sadece üretici canlılarda gerçekleşir
• Kloroplastta yapılır
• Işık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür

Işık rengi ve fotosentez hızı:

• En hızlı: Kırmızı ve mavi ışık
• En yavaş: Yeşil ışık (yansıtılır)

💨 Solunum

Oksijenli solunum:

• Besin + O₂ → CO₂ + H₂O + ATP (Enerji)
• Mitokondride gerçekleşir
• 36-38 ATP üretilir

Oksijensiz solunum (Fermantasyon):

• Sitoplazmada gerçekleşir
• Oksijen kullanılmaz
• 2 ATP kazancı sağlar

Fotosentez ve solunum karşılaştırması:

• Karanlıkta: Sadece solunum yapılır → O₂ azalır, CO₂ artar
• Aydınlıkta: Hem fotosentez hem solunum → CO₂ ve H₂O azalır, O₂ artar

💡 Önemli: Bitkiler hem fotosentez hem solunum yapar. Mantarlar sadece solunum yapar.

🧬 Organik ve İnorganik Maddeler

Organik maddeler:

• Karbonhidratlar
• Proteinler
• Yağlar
• Vitaminler
• Nükleik asitler (DNA, RNA)

İnorganik maddeler:

• Su
• Mineraller

❌ Dikkat: Su, hücrede bulunmasına rağmen organik molekül değildir.

🍞 Karbonhidratlar

• Enerji kaynağıdır
• C, H, O atomlarından oluşur
• Örnekler: Glikoz, nişasta, selüloz

🥩 Proteinler

• Hücrelerde sentezlenir
• Vücutta en fazla bulunan organik besindir
• Hücre zarının yapısında bulunur
• Amino asitlerden oluşur

♻️ Azot Döngüsü

Atmosferdeki azotun yeryüzüne inmesi:

• Yıldırım (şimşek) ile gerçekleşir
• Azot bağlayıcı bakteriler de azotu toprağa bağlar

Ayrıştırıcıların rolü:

• Ölü organizmaları parçalar
• Azot ve karbondioksit miktarının artmasında etkilidir