8. Sınıf Fen Bilimleri Elektrik Yükleri ve Elektrik Devreleri

⚡ Elektrik Yükleri

Maddeyi oluşturan atomlarda protonlar (+) ve elektronlar (-) bulunur. Normal şartlarda proton ve elektron sayıları eşittir ve cisim nötr (yüksüz) durumundadır.

• 🔹 Pozitif (+) yüklü cisim: Elektron kaybetmiş cisim
• 🔹 Negatif (-) yüklü cisim: Elektron kazanmış cisim
• 🔹 Nötr cisim: Proton sayısı = Elektron sayısı

🔄 Elektriklenme Yolları

1. Sürtünme ile Elektriklenme:

• 🔹 İki nötr cisim birbirine sürtüldüğünde elektron alışverişi olur
• 🔹 Elektron veren cisim (+), alan cisim (-) yüklenir
• 🔹 Örnek: Cam çubuk ipek kumaşa sürtülünce cam (+), ipek (-) yüklenir
• 🔹 Örnek: Plastik çubuk yün kumaşa sürtülünce plastik (-), yün (+) yüklenir

2. Dokunma ile Elektriklenme:

• 🔹 Yüklü bir cisim nötr bir cisme dokunduğunda yük paylaşımı olur
• 🔹 Her iki cisim de aynı tür yükle yüklenir
• 🔹 Özdeş cisimler dokundurulursa yükler eşit paylaşılır

🧲 Yük Etkileşimleri

• 🔹 Aynı işaretli yükler birbirini İTER (+ ile +, – ile -)
• 🔹 Zıt işaretli yükler birbirini ÇEKER (+ ile -)
• 🔹 İki cisim birbirini itiyorsa, her ikisi de aynı yükle yüklüdür

🔬 Elektroskop

Elektroskop, cisimlerin elektrik yükünü anlamak için kullanılan araçtır.

• 🔹 Yaprakları iletken maddeden yapılır
• 🔹 Yüklü bir cisim yaklaştırıldığında yapraklar açılır
• 🔹 Nötr cisim dokundurulursa yapraklar biraz kapanır (yük paylaşımı)
• 🔹 Cisimlerin hangi tür yükle yüklü olduğunu anlamamızı SAĞLAMAZ

🌍 Topraklama

Yüklü bir cisim toprakla bağlandığında yükünü kaybeder ve nötrlenir.

• 🔹 (-) yüklü cisim topraklanırsa: Cisimden toprağa elektron geçer
• 🔹 (+) yüklü cisim topraklanırsa: Topraktan cisme elektron geçer

⛈️ Yıldırım ve Şimşek

• 🔹 Şimşek: Bulutlar arasındaki elektrik boşalması
• 🔹 Yıldırım: Bulut ile yerküre arasındaki elektrik boşalması
• 🔹 Yıldırım genelde sivri ve yüksek yerlere düşer
• 🔹 Paratoner, binaları yıldırımdan korur