7. Sınıf Sosyal Bilgiler Kültür ve Miras (3)

1453 İstanbul Fethinin tarihin dönemlendirmesindeki yeri büyüktür; bu tarih, Orta Çağ’ın kapandığı ve Yeni Çağ’ın başladığı milat olarak kabul edilmektedir.

Fatih, 1452’de Rumeli Hisarı’nı (Boğazkesen) inşa ettirerek İstanbul’u Karadeniz ile bağlantısını kesen deniz yolunu abluka altına almıştır. Bu stratejik hamle fethin ön adımıydı.

Kanunî Sultan Süleyman (16. yy); döneminde kapsamlı şer’i ve örfî kanunnameler hazırlatmış, yargı düzenini güçlendirmiş ve “kanun koyucu” anlamında Batı’da “The Magnificent”, Doğu’da “Kanunî” olarak anılmıştır.

“Ekber” (en büyük yaşlı) ve “erşed” (en olgun/akıllı) ilkesine dayanan bu sistem; hanedanın en deneyimli üyesinin tahta geçmesini esas alarak veliaht kavgalarını ve şehzade katliamlarını önlemeyi amaçlamıştır.

Divan-ı Hümayun; sadrazamın başkanlığında vezirler, kazaskerler, defterdarlar ve nişancıdan oluşan Osmanlı devlet meclisiydi. Hem yönetim hem de yargı işlevleri bu divanda yerine getirilirdi.

Mısır’ın fethiyle son Abbasi halifesi Mütevekkilllah’tan hilafet sembollerinin alınması; Osmanlı sultanlarının İslam dünyasının hem siyasi hem de dinî lideri konumuna gelmesini sağlamıştır.

Şehzadeler küçük yaştan itibaren anadolu şehirlerine sancakbeyi olarak gönderilir; yanlarındaki lala rehberliğinde yönetim, askeri ve mali konularda deneyim kazanırlardı. Bu uygulama “sancağa çıkmak” olarak bilinirdi.

I. Selim (Yavuz), 1514’te Çaldıran’da Safevi hükümdarı Şah İsmail’i yenerek Doğu Anadolu’yu Osmanlı’ya kattı ve doğu sınırını uzun yıllar boyunca istikrara kavuşturdu.

Yeniçeri isyanları; 17-19. yüzyıllarda devlet otoritesini ciddi biçimde sarstı, pek çok sadrazamı ve padişahı tahttan indirdi. II. Mahmut 1826’da “Vaka-i Hayriye” adıyla bilinen olayla bu ocakları lağvetti.

Padişahların şairler, mimarlar ve musikişinasları maddi olarak desteklemesi; Divan şiirinin doruğa ulaşmasını, büyük külliyelerin inşasını ve klasik Türk müziğinin gelişmesini mümkün kılmıştır.