Test Çöz ve Başarıyı Yakala İçerik Ekle
İçerik Ekle

Test Çöz

5. Sınıf Türkçe Sözcükte Anlam – 4

5. Sınıf Türkçe Sözcükte Anlam – 4

Sözcükte anlam - Bölüm 4. Mecaz ve yan anlam.

12.6kOkunma
📚 Konu Anlatımı 👇 Teste Git✕+

📝 Sözcükte Anlam 4 – 5. Sınıf (İleri Düzey)

🎯 Çok Anlamlılık – Detaylı İnceleme:

Bir sözcüğün birden fazla anlam kazanmasıdır. Cümledeki kullanımına göre anlam değişir. Temel anlam (gerçek anlam) ve yan anlamlar (mecaz anlam) olarak ikiye ayrılır.

📌 “Düşmek” Sözcüğünün Anlamları:
Anlam Örnek Cümle Açıklama
Yere inmek “Elinden kalem düştü.” Temel anlam – fiziksel hareket
Yağmak “Dağlara kar düştü.” Yan anlam – hava olayı
Azalmak “Fiyatlar düştü.” Mecaz anlam
Payına kalmak “Bu iş bana düştü.” Mecaz anlam
📌 “Açmak” Sözcüğünün Anlamları:
Anlam Örnek Cümle Açıklama
Kapalı olanı açmak “Kapıyı açtı.” Temel anlam
Ulaşılabilir hale getirmek “Yolları kardan açtılar.” Yan anlam – engeli kaldırmak
Çalıştırmak “Televizyonu açtı.” Yan anlam
Rengin açılması “Kumaşın rengi açmış.” Yan anlam – solmak
📌 “Tutmak” Sözcüğünün Anlamları:
  • Elle kavramak: “Çocuğun elini tuttu.” → Fiziksel temas
  • Kaplamak: “Sis her yeri tutmuş.” → Yaygınlaşmak
  • Beğenmek: “Bu renk beni tuttu.” → Hoşlanmak
  • Desteklemek: “Hep senin tarafını tutuyor.” → Yanında olmak
  • Kiralamak: “Yazlık bir ev tuttuk.” → Sahip olmak
📌 “Yanmak” Sözcüğünün Anlamları:
  • Ateşle tutuşmak: “Kağıt yandı.”
  • Acı hissetmek: “Biberden ağzım yandı.”
  • Bronzlaşmak: “Güneşte yandım.”
  • Elektrik tüketmek: “Lamba gece boyu yandı.”
  • Üzülmek: “Onun haline çok yandım.”

🔄 Gerçek ve Mecaz Anlam:

Özellik Gerçek Anlam Mecaz Anlam
Tanım Sözcüğün ilk ve temel anlamı Sözcüğün benzetme yoluyla kazandığı anlam
Örnek: “Kirli” “Kirli elbiseleri yıkadı.” “-“
Örnek: “Çürük” “Çürük meyveyi attı.” “Çürük söylemleri kimse dinlemedi.” (zayıf, temelsiz)
Örnek: “Ağır” “Ağır çantayı taşıdı.” “Ağır sözler söyledi.” (incitici, kırıcı)

🔗 Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler:

Sözcük Eş Anlamlısı Örnek Kullanım
Fikir Düşünce “Senin fikrin/düşüncen nedir?”
Kanun Yasa “Yeni kanun/yasa çıktı.”
Araç Vasıta “Araç/vasıta bulmak zor.”
Teklif Öneri “Güzel bir teklif/öneri geldi.”
Bol Geniş “Bol/geniş bir gömlek aldı.”
Özen Dikkat, İtina “Özenle/dikkatle hazırladı.”

⚠️ Dikkat: “Özen” ile “Tedbir” farklı anlamlıdır! Özen = dikkat, itina. Tedbir = önlem almak.

↔️ Zıt (Karşıt) Anlamlı Sözcükler:

  • Açık ↔ Kapalı
  • Hızlı ↔ Yavaş
  • Sıcak ↔ Soğuk
  • İçeri ↔ Dışarı

📊 Nesnel ve Öznel Anlatım:

Nesnel (Objektif) Öznel (Subjektif)
Herkes tarafından doğrulanabilir gerçekler Kişisel görüş ve yorumlar
“Türkiye’nin başkenti Ankara’dır.” “Ankara çok güzel bir şehirdir.”
“Çamaşır makinesi ev aletlerindendir.” “Çamaşır makinesi en faydalı alettir.”
Ölçülebilir, sayılabilir bilgiler “Bence, sanırım, belki” gibi ifadeler

🎭 Benzetme:

Bir varlığı başka bir varlığa benzetmedir. “gibi, kadar, sanki, adeta” gibi edatlar kullanılır.

  • “Kalbim saat gibi çalışıyor.” → Kalp saate benzetilmiş
  • “Çocuk tilki kadar kurnaz.” → Çocuk tilkiye benzetilmiş

⚠️ Test İpucu: “Kar düştü” = yağmak anlamı. “Yolları açtılar” = engeli kaldırmak (diğerlerinden FARKLI). “Ağır sözler” = MECAZ (incitici). “Çürük söylem” = MECAZ (temelsiz). Özen ≠ Tedbir! Bol = Geniş (eş anlamlı). “Çamaşır makinesi ev aletidir” = NESNEL (tanımlama). “Saat gibi çalışır” = BENZETMEdir!

📚 Bu konuyu daha detaylı öğrenmek ister misin?
Sözcükte Anlam – 5. Sınıf Türkçe Konu Anlatımı →

Beğendiniz mi? Arkadaşlarınızla Paylaşın!

0

0 Yorum

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

giriş yap

Captcha doğrulama resmi
Şifremi unuttum?

şifremi unuttum

Geri Dönün
giriş yap