12. Sınıf Türklerin İslamlaşması ve Anadolu’da İslam Testi

İslam dininin onların karakterleri, düşünce ve ideallerine

uygun olması Türklerin Müslümanlaşmasında etkili olan

önemli unsurlardandır. Zira Türkler, inandıkları Göktanrı ile

İslamiyet’teki Allah (c.c.) inancı arasında benzerlik kurmuşlardır.

Ayrıca Türkler ahiret inancına sahiplerdi. İslamiyet’teki

cihat ve cihadın ahirette sağlayacağı mükâfat, Türklerin

ideallerine, alplik ülküsüne ve gaza ruhuna uygundu. Bu

nedenle Türkler İslamiyet’i benimsemekte zorlanmamışlardır.

Müslümanlarla kurulan olumlu ilişkiler, onların ticaretteki

güzel ahlakı, dürüstlüğü ve mutasavvıfların İslam’ın ahlak

ilkelerine vurgu yaparak giriştikleri tebliğ faaliyetleri de bu

konuda etkili olmuştur.

Bu parçada, İslamiyet’in Türkler arasında yayılması ile

ilgili aşağıdakilerden hangisinin etkisine değinilmemiştir?

(I) Tasavvuf ehli olan derviş, sufi ve erenler İslamiyet’in

Horasan, Anadolu ve Balkanlar’da yayılmasında, özellikle

göçebe Türklerin İslamlaşmasında etkili rol oynadılar. (II)

Sınır boylarında ve stratejik mevkilerde mücahitler için yapılmış

kale mahiyetindeki ribatlar, İslamiyet’in Maveraünnehir

ve Horosan’da güç kazanmasından sonra yeni bir işlev

kazandı. (III) Derviş, sufi ve eren adı verilen mutasavvıflar

zamanla ribatlarda İslam’ı yayma faaliyetlerine başladılar.

(IV) Askerî eğitim ve hazırlıkların yerini zikir ve dinî eğitim

aldı. (V) Tekke, zaviye ve kervansaraylarda bulunan sufiler

sayesinde Türkler İslamiyet’i kabul etmekle kalmayıp, İslam’a

hizmet için askerî, sosyal, dinî ve fikrî her alanda etkin

faaliyet gösterdiler.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisinde

tanımlama yapılmıştır?

Selçuklular, İslam âleminde yeniden birliği sağladılar ve

İslam medeniyetine bilgi ve yetenekleriyle birçok katkıda

bulundular. Yeni Selçuklu Devleti’nin kuruluşunun neticelerinden

biri de Anadolu’nun fethi ve Türkleşmesidir. Bu hadise

Malazgirt Zaferi’nin ardından büyük bir Türk nüfusunun

Anadolu’ya göçmesi ile mümkün olmuştur. Anadolu’ya ikinci

bir göç dalgası da Moğol istilası nedeniyle yaşanmıştır. Bu

göçlerle başlayan süreç neticesinde Selçuklular zamanında

Anadolu, Osmanlılar zamanında ise Anadolu’nun bir uzantısı

olan Balkanlar’da İslamiyet yayılmıştır.

Buna göre, Selçuklu Devleti’nin kuruluşunun aşağıdaki

gelişmelerden hangisi üzerinde etkili olduğu söylenemez?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fütüvvet ile ilgili bir bilgi

yanlışı vardır?

—- Anadolu’ya göç eden Türkleri konuk ettiler, ihtiyaç sahiplerine

yardımcı oldular. Mesleği olan Türkler için iş yerleri

açarken, mesleği olmayanlara mesleki eğitim verdiler.

Halkın dinî eğitimiyle ilgilendiler. Genç işçilere alçak gönüllülük,

sosyal dayanışma, özveri, ustaya itaat gibi esnaf

lonca örgütünün gerektirdiği bir ahlak eğitimi verdiler. Cami,

medrese ve zaviyeler inşa ettiler. Selçuklu ve Osmanlıların

kuruluşunda; Horasan, Anadolu ve Balkanlar’da İslam’ın

yayılmasında ve İslam medeniyetinin gelişmesinde önemli

görevler ifa ettiler.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi

getirilmelidir?

Türk Kültürünün

Olan Şahıs
Etki alanı
Eseri

I
İslam hukuk

kuralları
Fıkhü’l-ekber

Şafii
II
Kitabu’l-Umm

Maturidi
İslam inanç

esasları
III

Bu tabloda numaralanmış yerlere aşağıdakilerden hangisi

getirilmelidir?

I II III

699 yılında Kûfe’de doğmuştur. Ehl-i sünnet inanç sisteminin

oluşmasına zemin hazırlayan âlimlerdendir. İslam’da hukuki

düşüncenin ve içtihat anlayışının gelişmesinde önemli

payı vardır. İtikadi konulardaki görüşleri ile dönemin genel

kabul gören ekollerinin dışında bir bakış açısı getirmiştir. İslam

ümmetinin çoğunluğu tarafından benimsenen ilkeleri ortaya

koymuş ve bunları güçlü delillerle savunmuştur. Onun

görüşleri daha sonra öğrencileri İmam Muhammed ve İmam

Ebu Yusuf vasıtasıyla yayılma imkânı bulmuştur.

Bu parçada tanıtılan şahıs aşağıdakilerden hangisidir?

Gençlik yılları boyunca tefsir, fıkıh, hadis, tasavvuf, matematik,

astronomi, felsefe, edebiyat ve dil dersleri almıştır.

Ankara’da Kara Medrese’de müderrislik yapmıştır. Tasavvuf

eğitimini Somuncu Baba’dan almıştır. Tasavvuf ile diğer

ilimleri birleştirerek yeni bir bakış açısı oluşturmuştur. Anadolu’da

siyasi karışıklıkların olduğu bir ortamda, halkı ahlaki

yönden diriltmeye çalışması Osmanlı Devleti’nin yeniden

ihyasını sağlamıştır. Orta Asya’dan gelen Türk göçerlerin

yerleşik hayata geçmesini sağlamış, böylece Anadolu Türk

birliğinin tesisinde ve Anadolu’nun iktisadi bakımdan gelişip

kalkınmasında önemli bir role sahip olmuştur.

Bu parçada tanıtılan mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?

Türk Kültürünün

Oluşmasında

Etkili Olan Şahıs
Etki Alanı
Eseri

I
İslam inanç esasları
Makalâtü’l-İslamiyyin

Yunus Emre
Tasavvuf
III

Mevlânâ

Celaledin-i Rumi
II
Divan-ı Kebir

Bu tabloda numaralanmış yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

I II III

Sakın bir kimsenin gönlünü yıkma, Gerçek erenlerin sözünden

çıkma

Eğer insan isen ölmezsin korkma, Aşığı kurt yemez uçta değildir

(Hacı Bektaş-ı Veli)

Nerde görsen gönlü kırık, merhem ol, Öyle mazlum yolda

kalsa, yoldaşı ol

Mahşer günü dergâhına yakın ol, Ben-benlik güden kişilerden

kaçtım ben işte

(Ahmet Yesevi)

Bir gönülü yaptın ise, Er eteğin tuttun ise

Bir kez hayır ettin ise, Birine bindir az değil

(Yunus Emre)

Bu şiirlerden hareketle sûfi şairlerle ilgili aşağıdakilerden

hangisine ulaşılamaz?