12. Sınıf Toplumsal Devrim Çağında Türkiye Testi

🏛️ Toplumsal Devrim Çağında Türkiye ve Dünya (1960-1990)

🌍 1960 Sonrası Dünya Siyaseti

• Küba Füze Krizi (1962): ABD-SSCB arasında nükleer savaş eşiğine gelindi.
• Yumuşama (Détente): 1960’lar sonundan itibaren iki süper güç arasında diyaloğun artması.
• Helsinki Nihai Senedi (1975): 35 devletin katıldığı AGİK; toprak bütünlüğü, barışçıl çözüm, insan hakları.
• Çin-Sovyet Ayrılığı: Komünist blok içindeki kırılma.
• Bağlantısızlar Hareketi: Hindistan, Mısır, Yugoslavya öncülüğünde “üçüncü blok”.
• 1968 Hareketleri: Öğrenci-işçi protestoları dünya çapında yayıldı.

🇹🇷 Türk Dış Politikasında Gelişmeler

• Johnson Mektubu (1964): ABD Türkiye’nin Kıbrıs müdahalesine karşı çıktı — Türk-ABD ilişkilerinde kırılma.
• Kıbrıs Barış Harekâtı (20 Temmuz 1974): Sampson darbesine karşı müdahale; İkinci Harekât 14 Ağustos 1974.
• ABD Silah Ambargosu (1975-1978): Kongre kararı — Türkiye İncirlik’te ABD faaliyetlerini kısıtladı.
• ASALA Terör Dalgası (1975-1985): Ermeni terör örgütü ~40 Türk diplomatı şehit etti.
• AET Başvurusu (1987): Türkiye tam üyelik için resmi başvuru yaptı.

🗳️ Türkiye’de Siyasi Gelişmeler

• 27 Mayıs 1960 Darbesi: DP iktidarı sona erdi, Menderes idam edildi.
• 1961 Anayasası: TBMM iki meclisli (Millet Meclisi + Cumhuriyet Senatosu); özgürlükçü.
• 12 Mart 1971 Muhtırası: Ordunun yazılı uyarısı, Demirel hükümetinin istifası.
• 12 Eylül 1980 Darbesi: Kenan Evren öncülüğünde; 1982 Anayasası kabul edildi.
• 1983 ANAP İktidarı: Turgut Özal liderliğinde — 24 Ocak kararları, liberalleşme.

📈 Ekonomik ve Sosyo-Kültürel Dönüşüm

1970’ler krizi: Petrol krizi (1973), döviz darboğazı, IMF programları, ambargo etkileri. 24 Ocak 1980 Kararları: Liberal ekonomiye geçiş. Özal dönemi (1983-1993): KİT özelleştirmeleri, serbest döviz, İMKB açılışı, kredi kartları, GAP.

Hatırla: Helsinki Nihai Senedi insan hakları sepetiyle Doğu Bloğu’nda muhalefet hareketlerine zemin hazırladı. Türkiye’nin NATO-AB stratejisi Kıbrıs ve Ermeni sorunlarıyla iç içe geçti. 24 Ocak Kararları krize karşı alınan çözümdür, sebep değildir.