Mendel saf sarı tohumlu (AA) ve saf yeşil tohumlu (aa) bezelyeleri çaprazlamış; F1 neslinin tüm bireyleri sarı tohumlu çıkmıştır.F1 bireyleri kendi aralarında çaprazlandığında elde edilen F2 nesliyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

F2'de fenotipik oran 3:1 (sarı:yeşil), genotipik oran 1:2:1 (AA:Aa:aa) şeklindedir.

F2'de tüm bireyler sarı tohumlu olur; baskın alel her zaman çekinik aleli baskılar.

F2'de fenotipik oran 1:1, genotipik oran 1:2:1'dir.

F2'de fenotipik oran 1:2:1, genotipik oran 3:1'dir.

F2 bireyleri arasında homozigot (saf döllenen) sarı tohumlu birey oluşmaz.

Mendel'in ayrılma ilkesine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Ayrılma ilkesi, tüm karakterlerin tek bir gen tarafından kontrol edildiğini evrensel bir kural olarak varsayar.

İki alel gamet oluşumu sırasında birbirinden ayrılır ve her gamete yalnızca bir alel geçer.

Baskın ve çekinik alel eşit olasılıkla gametlere aktarılır.

Heterozigot bir birey hem baskın hem çekinik aleli taşır; ancak baskın alel fenotipe yansır.

Diploit bir bireyde bir karakter için iki alel bulunur.

Hemofili A hastalığı X kromozomuna bağlı çekinik bir gen tarafından kalıtılır.Normal görümlü taşıyıcı bir annenin (XHXh) ve sağlıklı bir babanın (XHY) çocuklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle yanlıştır?

Hemofilik oğullar hastalık genini babalarından alır.

Oğulların %50'sinin hemofilik olması beklenir.

Kızların hiçbiri hemofilik olmaz.

Kızların %50'si taşıyıcı olabilir.

Bu aileden normal görünümlü oğul doğabilir.

Bitkide çiçek rengi için kırmızı aleli (K) beyaza (k) tam baskındır. Bir tarlada rastgele çaprazlamalar sonucunda 3/4 kırmızı, 1/4 beyaz fenotipli bitki gözlemlenmektedir.Bu gözleme göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tarlada gözlemlenen oranla tutarlı ebeveyn kombinasyonu Kk × Kk'dır.

Ebeveyn çiftlerin tamamı KK × kk genotipindedir.

Beyaz çiçekli bireylerin tamamı Kk genotipine sahiptir.

Kırmızı çiçekli bireylerin tamamı KK genotipindedir.

3:1 fenotipik oranı ancak kırmızı ile beyaz bireylerin çaprazlanmasıyla elde edilebilir.

Sarı diş rengi, X kromozomuna bağlı baskın bir gen (XS) tarafından kalıtılmaktadır. Normal diş rengini veren alel çekiniktir (Xs).Sarı dişli bir baba (XSY) ile normal dişli bir annenin (XsXs) çocuklarından hangileri sarı dişli olabilir?

Oğulların tümü ve kızların yarısı

Siyah göz rengi (A) aleli mavi göze (a) tam baskındır. Bir genetikçi, siyah gözlü bir farenin homozigot (AA) mu yoksa heterozigot (Aa) mu olduğunu belirlemek istemektedir.Aşağıdaki deney tasarımlarından hangisi bu soruyu en kesin ve doğrudan cevaplayacaktır?

Siyah gözlü fareyi mavi gözlü (aa) bir fareyle çaprazlamak (test çaprazlaması)

Siyah gözlü fareyi başka bir siyah gözlü fareyle çaprazlamak

Siyah gözlü farenin fiziksel özelliklerini büyüteçle incelemek

Siyah gözlü farenin DNA'sını elektroforezle ayırmak

Siyah gözlü fareyi kendi yavrularıyla çaprazlamak

Genetik varyasyonların biyolojik çeşitliliğe katkısı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Genler arası bağlantı (linkage), krossing over gerçekleşse bile genetik varyasyonu tamamen önler.

Yüksek genetik çeşitliliğe sahip popülasyonlar salgın hastalıklara karşı daha dirençlidir.

Eşeysiz üreyen bir popülasyonda mutasyon olmadıkça genetik çeşitlilik artmaz.

Genetik çeşitlilik olmadan doğal seçilim işleyemez; seçilim varyasyonlar üzerinde çalışır.

Krossing over, bağlı genlerin bile farklı kombinasyonlarda yeni gametlere aktarılmasını sağlayabilir.

10. Sınıf Biyoloji Kalıtımın Genel İlkeleri Testi

10. Sınıf Biyoloji Kalıtımın Genel İlkeleri Testi ile Mendel yasaları, aleller, X’e bağlı kalıtım, gamet çeşitliliği ve genetik varyasyon konularındaki bilgilerinizi ölçün. Bu testte 10 soru bulunmaktadır.

📚 Konu Anlatımı 👇 Teste Git✕+

🧬 Kalıtımın Genel İlkeleri

📌 Temel Kavramlar

Gen: DNA üzerinde belirli bir özelliği kodlayan bölge
Alel: Aynı genin farklı biçimleri; homolog kromozomların karşılıklı lokuslarında bulunur
Diploit birey bir karakter için iki alel taşır (biri anneden, biri babadan)
Genotip: Genetik yapı (AA, Aa, aa)
Fenotip: Dışa yansıyan özellik

⚠️ Aleller homolog kromozomların karşılıklı (aynı) lokuslarında bulunur — farklı lokuslar değil!

📊 Mendel’in İlkeleri

İlke	Açıklama
Ayrılma (Segregasyon)	Alel çiftleri gametlere ayrılır; her gamet bir alel alır
Bağımsız Dağılım	Farklı kromozomlardaki genler birbirinden bağımsız gametlere dağılır

Mendel’in ilkelerinde krossing over (parça değişimi) ve eş baskınlık yer almaz — bunlar sonradan keşfedilmiştir.

Bezelyenin Mendel için uygunluğu: kolay yetiştirilmesi, bir mevsimde birden fazla döl alınması ve dışarıdan polen almaya kapalı çiçek yapısı (oto-döllenme/kontrollü çaprazlama).

🔢 Gamet Çeşidi Hesabı

Her heterozigot (Aa gibi) lokus 2 çeşit gamet oluşturur. Homozigot (AA veya aa) lokuslar sadece 1 çeşit gamet verir.

AaBbccddEeFfGg → heterozigot lokuslar: Aa, Bb, Ee, Ff, Gg = 5 lokus
Gamet çeşidi = 2⁵ = 32

AaKkDdEeX^RX^r → AKD bağlı (2 çeşit gamet), Ee bağımsız (2), X^RX^r bağımsız (2)
Gamet çeşidi = 2 × 2 × 2 = 8

👨‍👩‍👧 X’e Bağlı Çekinik Kalıtım (Renk Körlüğü)

Kısmi renk körlüğü X kromozomunda çekinik bir alelle taşınır (X^r):

Genotip	Fenotip
X^RX^R	Normal kız
X^RX^r	Taşıyıcı kız (sağlıklı görünür)
X^rX^r	Renk körü kız
X^RY	Normal erkek
X^rY	Renk körü erkek

Önemli kurallar:

Erkek genini annesinden alır (X anneden, Y babadan)
Renk körü erkek çocuk → annesinden mutlaka X^r almıştır → anne ya taşıyıcı ya da renk körüdür
Renk körü kız → hem anneden hem babadan X^r almış → baba kesinlikle renk körüdür

🌀 Genetik Varyasyon Kaynakları

✅ Krossing over (parça değişimi) — mayoz I
✅ Homolog kromozomların bağımsız dağılımı — mayoz
✅ Mutasyon (gen dizilimindeki ani değişme)

⚠️ Test İpucu: Renk körü kız → baba kesinlikle renk körü. Mendel’in ilkelerinde eş baskınlık ve krossing over yoktur. Gamet sayısı = 2^(heterozigot lokus sayısı). Bağlı genler birlikte gamet oluşturur → 2 çeşit (krossing over yoksa).

10 soruluk test. Süreniz 15 dakikadır.

Soru Sayısı: 10 | Süre: 15 dakika

10. Sınıf Biyoloji Kalıtımın Genel İlkeleri Testi

10. Sınıf Biyoloji Kalıtımın Genel İlkeleri Testi