Bir doktor, ameliyat sırasında hastanın karaciğerinin %60'ını çıkarmak zorunda kalmıştır. Ameliyat sonrası karaciğer, birkaç ay içinde neredeyse tam kapasitesine kavuşmuştur.Buna göre bu süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

C) Bu süreç mitoz bölünmeyle gerçekleşir ve oluşan yeni hücreler ana hücreyle aynı genetik yapıya sahiptir.

A) Bu yenilenme süreci mayoz bölünmeyle gerçekleşir; yeni hücrelerin genetik çeşitliliği olmalıdır.

B) Karaciğer hücreleri özelleşmiş hücreler olduğundan bölünme yeteneğine sahip değildir.

D) Yenilenme sürecinde üretilen yeni hücreler n (haploid) kromozomlu olur.

E) Bu yenilenme ancak eşeyli üreme yoluyla sağlanabilir.

Mitoz bölünmenin anafaz evresiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

D) Homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir.

A) Sentromerlerin bölünmesiyle kardeş kromatitler birbirinden ayrılır.

B) Her kutba çekilen kromozom sayısı, ana hücrenin toplam kromozom sayısına eşittir.

C) İğ iplikleri kısalarak kromatitleri zıt kutuplara doğru çeker.

E) Anafaz sonunda her iki kutuptaki genetik bilgi, ana hücrenin sahip olduğu bilginin birer kopyasıdır.

Bir hücre bölünmeye girmeden önce G1, S ve G2 alt evrelerinden oluşan interfaz dönemini geçirir.Buna göre interfazın S evresine ait aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

B) S evresinde DNA eşlenmesi gerçekleşir ve hücredeki DNA miktarı iki katına çıkar.

A) S evresinde hücre büyümesini tamamlar ve bölünmeye hazır hale gelir.

C) S evresinde sentriyoller eşlenerek iğ ipliklerini oluşturur.

D) S evresi tamamlandığında hücre G2 evresine girmeden doğrudan bölünmeye başlar.

E) S evresindeki DNA eşlenmesi yalnızca mayoz öncesinde gerçekleşir; mitozda bu evre atlanır.

Aşağıdaki üreme örneklerinden hangisi eşeysiz üreme kapsamında değerlendirilemez?

E) Deniz anasında sperm ve yumurtanın birleşerek yavru oluşturması

A) Planarya'nın kesildiğinde her parçadan yeni bir bireyin oluşması

B) Maya mantarlarının tomurcuklanma yöntemiyle yeni bireyler oluşturması

C) Çilekte yayıcı sürgün (stolon) aracılığıyla yeni birey oluşumu

D) Balarısının döllenmemiş yumurtalarından erkek arı oluşması (partenogenez)

Mayoz bölünmeyi inceleyen bir öğrenci iki farklı hücreyi gözlemlemiştir:X: Hücrede homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekiliyor.Y: Hücrede kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekiliyor.Bu gözlemler sırasıyla hangi evreleri tanımlar?

D) X = Metafaz I, Y = Metafaz II

E) X = Telofaz I, Y = Telofaz II

Mayoz bölünmenin profaz I evresine ait aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

C) Profaz I tamamlandığında homolog kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde dizilir.

A) Homolog kromozomlar birbirine yaklaşarak sinapsis oluşturur ve tetrat adını alır.

B) Kardeş olmayan kromatitler arasında parça değişimi (krossing over) gerçekleşebilir.

D) Çekirdek zarı erir ve çekirdekçik kaybolur.

E) Kiyazma noktaları, krossing over'ın gerçekleştiği bölgeleri gösterir.

2n = 12 olan bir organizmada mayoz bölünme gerçekleşmektedir.Bu bölünmeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

D) Mayoz I sonucunda oluşan her hücrede 12 çift kromatit (toplam 24 kromatit) bulunur.

A) Mayoz sonunda oluşan 4 yavru hücrenin her birinde 6 kromozom bulunur.

B) Mayoz I'in metafaz evresinde hücrede 6 tetrat oluşmuştur.

C) Mayoz II, mitozla benzer mekanizma kullanır; kardeş kromatitler ayrılır.

E) Mayoz öncesi interfazda DNA eşlenmesiyle hücredeki DNA miktarı iki katına çıkar.

Eşeyli üremeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

B) Eşeyli üremede iki ayrı ebeveyn zorunludur; öz-döllenmede eşeyli üreme gerçekleşmez.

A) Eşeyli üreme genetik çeşitliliği artırarak popülasyonun değişen koşullara uyumunu kolaylaştırır.

C) Krossing over ve homolog kromozomların rastgele dağılımı, eşeyli üremedeki genetik çeşitliliğe katkıda bulunur.

D) Gamet üretimi zorunlu olarak mayoz bölünmeyi gerektirir.

E) Eşeyli üreme sonucu oluşan yavruların genetik yapısı, aynı ebeveynlerden üreyen bireylerde bile birbirinden farklı olabilir.

10. Sınıf Biyoloji Testi Çöz

📚 Konu Anlatımı 👇 Teste Git✕+

🔬 Hücre Bölünmesi Neden Gereklidir?

Canlılar büyümek, yıpranan dokuları onarmak ve üremek için hücre bölünmesine ihtiyaç duyar. Tek hücreli canlılarda bölünme doğrudan üremeyi sağlarken, çok hücreli canlılarda büyüme ve onarım işlevini üstlenir. İnsan vücudunda bazı hücreler sürekli bölünürken (bağırsak epitel hücreleri, deri hücreleri), bazıları bölünme yeteneğini kaybetmiştir (sinir hücreleri, olgun alyuvarlar).

🧬 Mitoz Bölünme

Mitoz, vücut hücrelerinde gerçekleşen bölünme türüdür. Sonucunda ana hücreyle genetik olarak özdeş iki yavru hücre oluşur.

Mitozun Evreleri

Evre	Başlıca Olaylar
Profaz	Kromatin iplikler kısalıp kalınlaşarak kromozom hâlini alır. Çekirdek zarı ve çekirdekçik erir. Sentriyoller zıt kutuplara hareket eder, iğ iplikleri oluşmaya başlar.
Metafaz	Kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde tek sıra hâlinde dizilir. İğ iplikleri kromozomların sentromerlerine bağlanır.
Anafaz	Kardeş kromatitler sentromerlerinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir.
Telofaz	İğ iplikleri kaybolur. Kromozomlar incelip uzayarak kromatin hâline döner. Çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşur.

Telofazdan sonra sitokinez (sitoplazma bölünmesi) gerçekleşir ve iki ayrı hücre oluşur.

Mitozun Özellikleri

Yavru hücrelerin kromozom sayısı ana hücreyle aynıdır (2n → 2n).
Yavru hücrelerdeki DNA miktarı ve kromozom sayısı kesinlikle aynıdır.
Organel sayısı ve sitoplazma miktarı eşit dağılmayabilir.
Mitoz, tüm bitki ve hayvan hücrelerinde görülmez; bölünme yeteneğini kaybetmiş hücreler (sinir hücreleri, olgun alyuvarlar) mitoz geçirmez.

🧫 Mayoz Bölünme

Mayoz, üreme hücrelerinin (gamet) oluşumunda gerçekleşir. İki ardışık bölünmeden oluşur ve sonucunda kromozom sayısı yarıya inen dört yavru hücre meydana gelir (2n → n).

Mayoz I (İndirgenme Bölünmesi)

Profaz I: Homolog kromozomlar yan yana gelerek tetrat (dörtlü yapı) oluşturur. Bu aşamada homolog olmayan kromatitler arasında krossing over (parça değişimi) gerçekleşebilir. Krossing over, genetik çeşitliliğin en önemli kaynaklarından biridir.
Metafaz I: Tetratlar ekvator düzleminde dizilir.
Anafaz I: Homolog kromozomlar rastgele ayrılarak zıt kutuplara çekilir. Bu rastgele dağılım da genetik çeşitliliğe katkı sağlar.
Telofaz I: Kromozom sayısı yarıya iner, iki yavru hücre oluşur.

Mayoz II

Mitoza benzer: kardeş kromatitler ayrılır. Sonuçta dört haploid (n kromozomlu) hücre meydana gelir.

Hatırla: Krossing over ve tetrat oluşumu Profaz I‘de gerçekleşir, yani Metafaz I’den önce tamamlanmış olur. Homolog kromozomların rastgele ayrılması ise Anafaz I’de olur.

🌱 Eşeysiz ve Eşeyli Üreme

Eşeysiz Üreme

Tek bir ebeveynden gerçekleşir ve mitoza dayanır. Yavru birey genetik olarak ebeveynin kopyasıdır. Tarımda vejetatif üreme yöntemleriyle bu özellik kullanılır:

Çelikleme: Bitkinin dal veya gövde parçasından yeni bitki üretme
Daldırma: Dalın toprağa gömülerek köklendirilmesi
Yumru ile üretim: Patates, yer elması gibi yumru gövdelerden üreme

Tohumla üreme ise mayoz ve döllenme içerdiğinden eşeyli üremedir ve yavru birey ebeveynlerden farklı genetik yapıya sahip olabilir.

Eşeyli Üreme

İki ebeveynin gametlerinin birleşmesiyle (döllenme) gerçekleşir. Mayoz bölünme sayesinde oluşan gametler, döllenmeyle birleşerek yeni ve genetik olarak benzersiz bireyler oluşturur.

⚠️ Test İpucu: Mitoz evrelerinin sırasını karıştırmamak için PMATS (Profaz-Metafaz-Anafaz-Telofaz-Sitokinez) kısaltmasını kullanabilirsin. Mayoz sorularında ise “tetrat”, “krossing over” gibi kavramlar genellikle Mayoz I‘e ait olaylardır.

10. Sınıf Biyoloji Hücre Bölünmeleri: Mitoz ve Mayoz Evreleri Testi testini çözerek bilgilerinizi ölçün. Bu testte 10 soru bulunmaktadır.

10 soruluk test. Süreniz 15 dakikadır.

Soru Sayısı: 10 | Süre: 15 dakika

10. Sınıf Biyoloji Hücre Bölünmeleri: Mitoz ve Mayoz Evreleri Testi

10. Sınıf Biyoloji Hücre Bölünmeleri: Mitoz ve Mayoz Evreleri Testi