Yazım Kuralları – 5. Sınıf Türkçe Konu Anlatımı

Her cümlenin ilk sözcüğü büyük harfle başlar:

• Okula her gün zamanında giderim.
• Kitap okumak zihnimizi geliştirir.
• Bugün hava çok güzel.
• Öğretmenimiz bize yeni bir proje verdi.

Özel isimler her zaman büyük harfle başlar:

1. Kişi Adları ve Soyadları:

• Mustafa Kemal Atatürk – Cumhuriyetimizin kurucusu
• Fatih Sultan Mehmet – İstanbul’un fatihi
• Yunus Emre – Büyük Türk şairi
• Ayşe, Mehmet, Zeynep – kişi isimleri

2. Ülke, Şehir ve Yer Adları:

• Türkiye – ülkemizin adı
• Ankara, İstanbul, İzmir – şehirlerimiz
• Karadeniz, Akdeniz, Marmara Denizi – denizler
• Toros Dağları, Ağrı Dağı – dağlar
• Kızılırmak, Fırat, Dicle – nehirler

3. Millet ve Dil Adları:

• Türk milleti, Türkçe dili
• İngiliz, İngilizce
• Alman, Almanca
• Fransız, Fransızca

4. Kurum ve Kuruluş Adları:

• Millî Eğitim Bakanlığı
• Türkiye Büyük Millet Meclisi
• Kızılay
• Türk Dil Kurumu

5. Kitap, Dergi, Gazete Adları:

• Yaprak Dökümü – Reşat Nuri Güntekin
• Çalıkuşu – Reşat Nuri Güntekin
• Safahat – Mehmet Akif Ersoy

Kişi adlarıyla birlikte kullanılan unvanlar büyük harfle başlar:

• Doktor Ahmet Bey
• Avukat Ayşe Hanım
• Öğretmen Mehmet Bey
• Cumhurbaşkanı (makam olarak)

⚠️ Dikkat: Unvan kişi adıyla birlikte kullanılmıyorsa küçük harfle yazılır: “Bir doktor beni muayene etti.”

Bağlaç olan “de/da”, cümleden çıkarıldığında anlam değişmez, sadece bir şey ekleme anlamı kaybolur:

Örnekler:

• “Ali de geldi.” → “Ali geldi.” (Anlam bozulmaz ✓)
• “Seni de çok özledik.” → “Seni çok özledik.” (Anlam bozulmaz ✓)
• “Annem de babam da beni destekledi.” → “Annem babam beni destekledi.” (Anlam bozulmaz ✓)
• “Ben de bu konuyu bilmiyordum.” → “Ben bu konuyu bilmiyordum.” (Anlam bozulmaz ✓)
• “Kitabı da defteri de aldım.” → “Kitabı defteri aldım.” (Anlam bozulmaz ✓)

💡 Kolay Yöntem: “de/da” yerine “dahi, bile” koyabiliyorsan AYRI yaz!

Bulunma hal eki olan “-de/-da”, sözcüğe bitişik yazılır ve çıkarıldığında anlam bozulur:

Örnekler:

• “Evde kaldım.” → “Ev kaldım.” (Anlam bozulur ✗)
• “Okulda öğretmenle görüştüm.” → “Okul öğretmenle görüştüm.” (Anlam bozulur ✗)
• “Bahçede oynadık.” → “Bahçe oynadık.” (Anlam bozulur ✗)
• “Masada kitap var.” → “Masa kitap var.” (Anlam bozulur ✗)
• “Ankara’da yaşıyorum.” → “Ankara yaşıyorum.” (Anlam bozulur ✗)

💡 Kolay Yöntem: “Nerede?” sorusunun cevabı ise BİTİŞİK yaz!

İki cümleyi birbirine bağlayan “ki” ayrı yazılır:

• “Anladım ki bu iş zor.” (Bağlaç – ayrı)
• “Gördüm ki kimse yok.” (Bağlaç – ayrı)
• “Bil ki seni çok seviyorum.” (Bağlaç – ayrı)
• “Düşünüyorum ki haklısın.” (Bağlaç – ayrı)

💡 İpucu: Cümlenin ortasında geliyorsa ve iki cümleyi bağlıyorsa AYRI yaz.

Sıfat yapan “-ki” eki sözcüğe bitişik yazılır:

• “Bugünkü ders çok güzeldi.” (Sıfat yapım eki – bitişik)
• “Masadaki kitapları aldım.” (Sıfat yapım eki – bitişik)
• “Dünkü maçı izledin mi?” (Sıfat yapım eki – bitişik)
• “Bahçedeki ağaçlar çiçek açtı.” (Sıfat yapım eki – bitişik)
• “Yarınki sınava çalışıyorum.” (Sıfat yapım eki – bitişik)

💡 İpucu: “-deki, -daki, -teki, -taki” şeklinde geliyorsa BİTİŞİK yaz.

• “Gelecek misin?” → AYRI
• “Bu senin mi?” → AYRI
• “Okudun mu?” → AYRI
• “Gördün mü?” → AYRI
• “Güzel mi?” → AYRI
• “Anlıyor musun?” → AYRI

1. Zaman Bildiren Sözcükler:

• bugün (bu + gün)
• yarın (yar + ın, kalıplaşmış)
• öbürgün (öbür + gün)
• birgün (bir + gün, belirsiz zaman anlamında)

2. “Hiç” ile Başlayanlar:

• hiçbir, hiçbiri
• hiçkimse

3. “Her” ile Başlayanlar:

• herkes
• herhangi
• herhâlde

4. “Bir” ile Başlayanlar:

• birbiri, birbirine
• birçok, birkaç
• birtakım

5. Diğer Kalıplaşmış Sözcükler:

• nasıl, niçin, neden
• böylece, şöylece
• ilkokul, ortaokul
• başbakan, cumhurbaşkanı

1. Zaman Bildiren (Ayrı):

• bu gece
• bu sabah
• dün akşam
• geçen yıl

2. “Her” ile Başlayanlar (Ayrı):

• her zaman
• her yer
• her şey
• her biri

3. “Hiç” ile Başlayanlar (Ayrı):

• hiç yoktan
• hiç olmazsa

4. “Bir” ile Başlayanlar (Ayrı):

• bir daha
• bir an
• bir kere

• Küçük sayılar (genel olarak): “Beş elma aldım.”, “Üç kardeşim var.”
• Deyim ve atasözlerinde: “Bir elin nesi var, iki elin sesi var.”
• Kesirler: “yarım, çeyrek, üçte bir”
• Saat (konuşma dilinde): “Saat beşte buluşalım.”
• Cümle başında: “Yirmi öğrenci sınıfa geldi.”

• Tarihler: “29 Ekim 1923”, “15 Temmuz 2016”
• Saatler (resmi yazışmalarda): “15:30’da”, “09:00-17:00”
• Adresler: “Atatürk Caddesi No: 15”
• Para miktarları: “150 TL”, “1.000.000 lira”
• Büyük sayılar: “Türkiye’nin nüfusu 85.000.000’un üzerinde.”
• Ölçüler: “5 kg, 100 metre, 30 derece”
• Yüzdeler: “%50, %100”
• Sıra sayıları: “5. sınıf, 2. kat”

Büyük sayılarda üçer basamak nokta ile ayrılır:

• 1.000 (bin)
• 1.000.000 (bir milyon)
• 1.000.000.000 (bir milyar)

⚠️ Dikkat: Ondalık sayılarda virgül kullanılır: 3,5 (üç buçuk), 2,75

1. Büyük Harfli Kısaltmalar:

• TBMM – Türkiye Büyük Millet Meclisi
• MEB – Millî Eğitim Bakanlığı
• TDK – Türk Dil Kurumu
• NATO – Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü
• UNESCO – Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü

2. Küçük Harfli ve Noktalı Kısaltmalar:

• vb. – ve benzeri
• vs. – vesaire
• Dr. – Doktor
• Prof. – Profesör
• Cad. – Cadde
• Sok. – Sokak

3. Element ve Ölçü Kısaltmaları (nokta konmaz):

• km – kilometre
• kg – kilogram
• cm – santimetre
• lt – litre

Kısaltmalara ek getirilirken kesme işareti kullanılır:

• TBMM‘de görüşüldü.
• MEB‘in kararları…
• NATO‘ya üye ülkeler…
• TDK‘nın yayınları…

1. Özel İsimlere Ek Getirilirken:

• Atatürk‘ün eserleri
• Ankara‘da yaşıyorum.
• Türkiye‘nin başkenti
• Ahmet‘in kitabı

2. Kısaltmalara Ek Getirilirken:

• TBMM‘nin kararı
• TV‘de izledim.

3. Sayılara Ek Getirilirken:

• 1923‘te Cumhuriyet ilan edildi.
• 2024‘ün son günleri

• Cins isimlerle: “okulda” (okul’da değil ✗)
• Unvan sonrasında: “Doktor Ahmet’in…” (Dr.’ın değil ✗)
• Yapım ekleriyle: “Ankaralı” (Ankara’lı değil ✗)

Soru 1: “Ali (de/da) maça geldi.”

Cevap: Ali de maça geldi. (Bağlaç, ayrı yazılır – “Ali geldi” anlamlı)

Soru 2: “Ev(de/da) ders çalıştım.”

Cevap: Evde ders çalıştım. (Hal eki, bitişik – “Ev çalıştım” anlamsız)

Soru 3: “Yarın gelecek (mi/mı)sin?”

Cevap: Yarın gelecek misin? (Soru eki her zaman ayrı)

Soru 4: “(Her şey/Herşey) yolunda gidiyor.”

Cevap: Her şey yolunda gidiyor. (Ayrı yazılır)

Soru 5: “Ankara(da/’da) büyüdüm.”

Cevap: Ankara‘da büyüdüm. (Özel isme ek, kesme işareti gerekli)