🔬 Hücre ve Bölünmeler
7. Sınıf Fen Bilimleri
🎯 Bu Ünitede Neler Öğreneceğiz?
- Hücrenin yapısı ve organelleri
- Prokaryot ve ökaryot hücreler
- Mitoz ve mayoz bölünme
- Hücre bölünmesinin önemi
- Kanser ve hücre bölünme bozuklukları
📚 Hücre Nedir?
Hücre, canlıların yapı ve görev birimi olan en küçük canlı parçasıdır. Her hücre, yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek için gerekli tüm yapılara sahiptir.
Hücre Türleri:
| Özellik | Prokaryot Hücre | Ökaryot Hücre |
|---|---|---|
| Çekirdek | Çekirdek zarı YOK | Çekirdek zarı VAR |
| DNA | Sitoplazmada dağınık | Çekirdek içinde |
| Organeller | Zarlı organeller YOK | Zarlı organeller VAR |
| Örnek | Bakteri hücreleri | Bitki, hayvan hücreleri |
🧬 Hücre Organelleri
| Organeller | Görevleri | Özellikler |
|---|---|---|
| Çekirdek | Hücrenin kontrol merkezi, kalıtım bilgilerini taşır | DNA ve kromozomları içerir |
| Mitokondri | Enerji üretimi (ATP) | Hücrenin enerji santrali |
| Ribozom | Protein sentezi | ER üzerinde veya serbest |
| Endoplazmik Retikulum | Madde taşıma ve sentez | Granüllü (pürüzlü) ve Granülsüz (düz) |
| Golgi Cisimciği | Maddeleri paketler ve gönderir | Hücrenin posta servisi |
| Lizozom | Sindirim ve savunma | Sindirim enzimleri içerir |
| Kloroplast | Fotosentez | Sadece bitki hücrelerinde |
| Vakuol | Madde depolama | Bitkilerde büyük, hayvanlarda küçük |
🔄 Hücre Bölünmesi
1. Mitoz Bölünme:
Mitoz, vücut hücrelerinin bölünme şeklidir. Bir ana hücreden iki özdeş yavru hücre oluşur.
Mitoz Evreleri:
- İnterfaz: Hücre bölünmeye hazırlanır, DNA kopyalanır
- Profaz: Kromozomlar görünür hale gelir
- Metafaz: Kromozomlar hücre ortasında dizilir
- Anafaz: Kromozomlar kutuplara çekilir
- Telofaz: İki yavru hücre oluşur
⚠️ Mitoz’un Önemi: Büyüme, gelişme, yara iyileşmesi, eski hücrelerin yenilenmesi
2. Mayoz Bölünme:
Mayoz, üreme hücrelerinin (eşey hücrelerinin) oluşumu için gereken bölünme türüdür.
| Özellik | Mitoz | Mayoz |
|---|---|---|
| Bölünme sayısı | 1 kez | 2 kez (Mayoz I ve II) |
| Oluşan hücre | 2 yavru hücre | 4 yavru hücre |
| Kromozom sayısı | Ana hücre ile aynı (2n) | Yarı yarıya azalır (n) |
| Nerede olur | Vücut hücrelerinde | Üreme organlarında |
| Amacı | Büyüme, yenilenme | Üreme hücreleri oluşturma |
⚠️ Hücre Bölünme Bozuklukları
Kanser:
Hücrelerin kontrolsüz ve düzensiz bölünmesi sonucu oluşan hastalıklara kanser denir. Normal hücreler belli bir süre sonra bölünmeyi durdururken, kanser hücreleri sürekli bölünür.
Kanser Nedenleri:
- Sigara ve alkol kullanımı
- Zararlı kimyasal maddeler
- Radyasyon
- Virüsler
- Genetik faktörler
- Sağlıksız beslenme
🛡️ Korunma Yolları: Dengeli beslenme, sigara ve alkolden uzak durma, düzenli spor, güneşten korunma, düzenli sağlık kontrolleri
📝 Örnek Sorular
Soru 1:
Bir insan vücut hücresinde 46 kromozom vardır. Mitoz bölünme sonucu oluşan yavru hücrelerde kaç kromozom bulunur?
Çözüm: Mitoz bölünmede kromozom sayısı değişmez. Yavru hücrelerde de 46 kromozom bulunur.
Soru 2:
Mayoz bölünme mitoz bölünmeden nasıl farklıdır?
Cevap:
- Mayoz 2 kez, mitoz 1 kez bölünür
- Mayoz 4 hücre, mitoz 2 hücre oluşturur
- Mayoz’da kromozom sayısı yarıya iner, mitoz’da aynı kalır
- Mayoz üreme hücrelerinde, mitoz vücut hücrelerinde olur
📌 Özet
Bu ünitede hücrenin yapısını, organellerini, prokaryot ve ökaryot hücre farklarını öğrendik. Mitoz ve mayoz bölünme türlerini, farklarını ve önemlerini inceledik. Hücre bölünme bozukluklarının (kanser) nedenlerini ve korunma yollarını öğrendik.
0 Yorum