Güneş Sistemi ve Tutulmalar

Bu dersimizde Güneş Sistemi, gezegenler, tutulmalar ve mevsimleri öğreneceğiz!

1. Güneş Sistemi Nedir?

Güneş Sistemi, merkezdeki Güneş ve onun etrafında dönen gezegenler, uyduları, asteroidler, kometler ve diğer gök cisimlerinden oluşan bir kütledir.

Güneş Sisteminin Yapısı

Bileşen	Açıklama	Örnek
Güneş	Sistemin merkezi, ışık ve ısı veren yıldız	Kütle Sistemenin %99’u
Gezegenler	Güneş etrafında dönen büyük gök cisimleri	Dünya, Venüs, Mars, Jüpiter
Uyduları	Gezegenlerin etrafında dönen gök cisimleri	Ay (Dünya’nın uydusu)
Asteroidler	Mars-Jüpiter arasında bulunan küçük kayalar	Ceres (En büyüğü)
Kometler	Güneş etrafında özel yörüngede dönen buz kütleleri	Halley Kömeti

2. Güneş Sisteminin Gezegenleri

İç Gezegenler (Kaya Gezegenleri)

Gezegen	Ortalama Mesafe (Milyon km)	Özellikleri
Merkür	57.9	En küçük, Güneş’e en yakın, sıcak
Venüs	108.2	Dünya’ya en yakın, çok sıcak, yoğun atmosferi
Dünya	149.6	Canlı yaşayan tek gezegen
Mars	227.9	Kızıl Gezegen, soğuk, ince atmosfer

Dış Gezegenler (Gaz Devleri)

Gezegen	Ortalama Mesafe (Milyon km)	Özellikleri
Jüpiter	778.5	En büyük gezegen, çok sayıda uydu, halkaları vardır
Satürn	1434	Güzel halkaları, çok sayıda uydu
Uranüs	2873	Çok soğuk, eksenel eğimi fazla
Neptün	4495	Güneş’ten en uzak, güçlü rüzgarları vardır

Plüton Hakkında: Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), 2006’da Plüton’u gezegen sınıfından çıkararak “Cüce Gezegen” olarak yeniden sınıflandırmıştır.

3. Tutulmalar

Tutulma Nedir?

Tutulma, bir gök cisiminin gölgesinin başka bir gök cisim üzerine düşmesi olayıdır.

Güneş Tutulması

Tanım: Ay, Dünya ile Güneş arasına geçip Güneş’i kapatmasına denir.

Şartlar:

Yeni ay döneminde meydana gelir
Ay, Dünya-Güneş çizgisinde olmalıdır
Ay, Dünya’yı Güneş’in ışınlarından gölgelendirmeli

Tutulma Türü	Açıklama	Etkilenen Bölge
Tam Tutulma	Ay, Güneş’i tamamen kapatır	Gölge konisinin içi
Halka Tutulması	Ay, Güneş’i kısmen kapatır, halkası görülür	Penumbra içi
Kısmi Tutulma	Ay, Güneş’in bir kısmını kapatır	Penumbra bölgesi

Ay Tutulması

Tanım: Dünya, Güneş ile Ay arasına geçip Ay’ı kapatmasına denir.

Şartlar:

Dolunay döneminde meydana gelir
Dünya, Güneş-Ay çizgisinde olmalıdır
Dünya, Ay’ı Güneş’in ışınlarından gölgelendirmeli

Tutulmalar Karşılaştırması

Özellik	Güneş Tutulması	Ay Tutulması
Meydana Geldiği Zaman	Yeni ay döneminde	Dolunay döneminde
Konumu	Ay, Dünya-Güneş arasında	Dünya, Güneş-Ay arasında
Gözlenme Yeri	Sadece gölge bölgesinde	Dünya’nın gece tarafında
Süresi	Maksimum 7.5 dakika	Maksimum 1.5 saat
Sıklığı	Yılda 2-5 tutulma	Yılda 2-5 tutulma

4. Dönme ve Dolanma Hareketleri

Dünya’nın Dönme Hareketi

Dönme (Rotasyon): Dünya’nın kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru dönmesidir.

Süresi: 24 saat (1 gün)
Sonucu: Gece-gündüz oluşumu, yer çekiminin etkisi
Yönü: Batı’dan Doğu’ya

Dünya’nın Dolanma Hareketi

Dolanma (Devrim): Dünya’nın Güneş etrafında eliptik bir yörüngede dönerken, aynı zamanda kendi ekseni etrafında dönmesi olayıdır.

Süresi: 365 gün 6 saat (1 yıl)
Sonucu: Mevsimler oluşumu, güneş ışınlarının açısı değişir
Yörünge: Eliptik (oval şeklinde)

5. Mevsimler Nasıl Oluşur?

Mevsim	Başlama Tarihi	Açıklama
Bahar	21 Mart	Gün ve gece eşit, ılı sıcaklıklar
Yaz	21 Haziran	En uzun gün, güneş ışınları dik açıyla gelir
Sonbahar	23 Eylül	Gün ve gece eşit, sıcaklıklar düşer
Kış	21 Aralık	En kısa gün, güneş ışınları eğik açıyla gelir

6. Önemli Bilgiler

Güneş Tutulmasına Bakılırken:

Çıplak gözle ASLA bakılmamalıdır
Özel güneş gözlüğü veya tutulma kamerası kullanılmalıdır
Radyoloji filmini kullanmak tehlikelidir

7. Özet

Güneş Sistemi, merkezdeki Güneş ve onun etrafında dönen 8 gezegenden oluşur
Tutulmalar, gök cisimlerinin gölgeleri sayesinde meydana gelir
Dünya’nın dönme ve dolanma hareketleri, gece-gündüz ve mevsimler oluşturur
Güneş tutulması yeni ay, ay tutulması dolunay döneminde meydana gelir

Test Linki: Güneş Sistemi ve Tutulmalar Testi