Çıkarma İşlemi
2. Sınıf Matematik Konu Anlatımı
Çıkarma İşlemi Nedir?
Çıkarma işlemi, bir sayıdan başka bir sayıyı eksiltmektir. Elimizdeki bir miktardan bir kısmını aldığımızda kalanı buluruz.
Çıkarma işlemi ” – “ (eksi) işareti ile gösterilir.
Günlük Hayattan Örnekler
- 10 elmam var, 3 tanesini yedim. Kaç elma kaldı? 10 – 3 = 7
- 15 kalemim vardı, 5 tanesini arkadaşıma verdim. 15 – 5 = 10
- Cebimde 20 lira var, 8 lira harcadım. 20 – 8 = 12 lira kaldı
Çıkarma İşleminin Parçaları
15 –
8 =
7
| Terim | Örnek | Açıklama |
|---|---|---|
| Eksilecek | 15 | Elimizdeki miktar (ilk sayı) |
| Çıkan | 8 | Eksilttiğimiz miktar (ikinci sayı) |
| Fark | 7 | Sonuç (kalan miktar) |
Hatırla: Eksilecek – Çıkan = Fark
Tek Basamaklı Sayılarla Çıkarma
İlk olarak tek basamaklı sayılarla çıkarma yapmayı öğrenelim:
| İşlem | Sonuç | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 5 – 2 | 3 | 9 – 4 | 5 |
| 7 – 3 | 4 | 8 – 6 | 2 |
| 6 – 1 | 5 | 10 – 7 | 3 |
İki Basamaklı Sayılarla Çıkarma
İki basamaklı sayılarda çıkarma yaparken sayıları alt alta yazarız. Önce birler, sonra onlar basamağını çıkarırız.
Nasıl Yaparız?
- Sayıları alt alta yaz (birler birler altında, onlar onlar altında)
- Önce birler basamağını çıkar
- Sonra onlar basamağını çıkar
- Sonucu yaz
Örnek 1: 58 – 23
Birler basamağı yeterli olduğunda (bozma yok):
58
– 23
35
Adım 1: Birler basamağı: 8 – 3 = 5
Adım 2: Onlar basamağı: 5 – 2 = 3
Sonuç: 58 – 23 = 35
Onluktan Bozma (Borç Alma)
Bazen birler basamağındaki sayı yetmez. Bu durumda onlar basamağından 1 onluk alırız ve bunu 10 birlik olarak kullanırız.
Ne Zaman Bozarız?
Birler basamağındaki sayı, çıkan sayıdan küçükse bozma yaparız.
Örnek: 52 – 28 işleminde birler: 2 ve 8. Çünkü 2 < 8, bozma yapmalıyız.
Örnek 2: 52 – 28 (Bozmalı)
54 12
52
– 28
24
Sorun: Birler: 2 – 8 yapamayız (2 < 8)
Çözüm: Onlardan 1 alalım (5 olur 4)
1 onluk = 10 birlik: 2 + 10 = 12
Birler: 12 – 8 = 4
Onlar: 4 – 2 = 2
Sonuç: 52 – 28 = 24
Adım Adım Bozma İşlemi
63 – 47 İşlemi
- Bak: Birler basamağı: 3 – 7 yapabilir miyiz? Hayır! (3 < 7)
- Borç al: Onlardan 1 al (6 olur 5)
- Ekle: 1 onluk = 10 birlik, 3 + 10 = 13
- Birler çıkar: 13 – 7 = 6
- Onlar çıkar: 5 – 4 = 1
- Sonuç: 63 – 47 = 16
Daha Fazla Örnek
| İşlem | Bozma? | Adımlar | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 76 – 34 | Hayır | 6-4=2, 7-3=4 | 42 |
| 81 – 45 | Evet | 11-5=6, 7-4=3 | 36 |
| 95 – 62 | Hayır | 5-2=3, 9-6=3 | 33 |
| 70 – 36 | Evet | 10-6=4, 6-3=3 | 34 |
| 54 – 29 | Evet | 14-9=5, 4-2=2 | 25 |
Çıkarma ile Toplama İlişkisi
Çıkarma işleminin doğruluğunu toplama ile kontrol edebiliriz:
Fark + Çıkan = Eksilecek
Örnek:
58 – 23 = 35 doğru mu?
Kontrol: 35 + 23 = 58 Evet, doğru!
52 – 28 = 24 doğru mu?
Kontrol: 24 + 28 = 52 Evet, doğru!
Sayı Doğrusunda Çıkarma
Sayı doğrusunda çıkarma yaparken sola doğru gideriz:
Örnek: 8 – 3 = ?
8’den başla, 3 adım sola git:
|—|—|—|—|—|—|—|—|—|—|—|
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
<—3—
8’den 3 adım sola: 8 – 3 = 5
Problem Çözme
Çıkarma işlemi gerektiren problemlerde şu kelimeler olur:
kaç eksik
fark kaç
ne kadar az
azaldı
verdi, harcadı
Örnek Problemler
Problem 1: Ayşe’nin 45 kalemi vardı. 18 tanesini arkadaşına verdi. Kaç kalemi kaldı?
Çözüm: 45 – 18 = 27 kalemi kaldı.
Problem 2: Bir ağaçta 72 kuş vardı. 35 kuş uçup gitti. Kaç kuş kaldı?
Çözüm: 72 – 35 = 37 kuş kaldı.
Problem 3: Ali 86 sayfa kitap okumuş. Toplam 100 sayfa. Kaç sayfa kaldı?
Çözüm: 100 – 86 = 14 sayfa kaldı.
Pratik Yapalım!
Sorular
1. 67 – 34 = ?
2. 85 – 49 = ?
3. 90 – 56 = ?
4. 73 – 28 = ?
5. 61 – 37 = ?
Cevaplar
1. 67 – 34 = 33 (bozma yok)
2. 85 – 49 = 36 (bozmalı)
3. 90 – 56 = 34 (bozmalı)
4. 73 – 28 = 45 (bozmalı)
5. 61 – 37 = 24 (bozmalı)
Özet: Önemli Noktalar
- Çıkarma işlemi: Eksilecek – Çıkan = Fark
- Sayıları alt alta yaz: Birler birler altında, onlar onlar altında
- Önce birler: Birler basamağını çıkar
- Sonra onlar: Onlar basamağını çıkar
- Bozma: Birler yetmezse onlardan 1 al (10 birlik olur)
- Kontrol: Fark + Çıkan = Eksilecek
Hatırla!
- Birler basamağı küçükse onluktan boz
- 1 onluk = 10 birlik
- Sonucu toplama ile kontrol et
- Sayı doğrusunda çıkarma sola gider
0 Yorum