📚 Konu Anlatımı 👇 Teste Git✕+
📜 Tarih Biliminin Tanımı ve Özellikleri
Tarih, geçmişte yaşanan olayları neden-sonuç ilişkisi içinde, yer ve zaman belirterek, belgelerle kanıtlayarak inceleyen bilim dalıdır.
Tarih Biliminin Temel Özellikleri
- Tarihî olaylar tekrarlanamaz; bu nedenle tarihte deney ve gözlem yöntemi uygulanamaz.
- Olaylar kronolojik sıra içinde ele alınır.
- Kaynaklara dayalı kanıt kullanma esastır.
- Farklı kaynaklardaki çelişkili bilgiler tespit edilir ve sorgulanır.
- Tarihçi nesnel (objektif) olmak zorundadır; kişisel yorum ve genellemeler bilimsel kabul edilmez.
Tarih Öğrenmenin Yararları
- Geçmişin ışığında bugünü ve geleceği anlamaya yardımcı olur.
- Millî kimliğin oluşmasına ve kültürel değerlerin aktarımına katkı sağlar.
- Olayları değerlendirme, çok yönlü düşünme ve sorgulama becerilerini geliştirir.
- Geleceğe yönelik strateji ve plan oluşturmaya zemin hazırlar.
- Geçmişteki hataların tekrarlanmasını önler.
Tarih Araştırmasında Yöntem
Bir tarihî konuyu araştırırken izlenen bilimsel adımlar:
- Kaynak tespiti: Birincil ve ikincil kaynaklar belirlenir.
- Verilerin toplanması: Yazılı belgeler, sözlü tanıklıklar, arkeolojik bulgular incelenir.
- Verilerin karşılaştırılması: Farklı kaynaklardan elde edilen bilgiler çapraz kontrol edilir.
- Analiz ve yorum: Neden-sonuç ilişkileri kurularak nesnel bir değerlendirme yapılır.
Dikkat: Tarih araştırmasında öznel (sübjektif) genellemeler yapmak bilimsel yöntemle bağdaşmaz. Tarihçinin kişisel görüşlerini olayların önüne geçirmemesi gerekir.
📅 Zaman Kavramı ve Takvimler
Zaman İfadesinin Belirginliği
Tarihî olaylarda zaman ne kadar kesin ifade edilirse olay o kadar belirgindir. Belirginlik sırası:
- En belirgin: Gün, ay ve yıl birlikte verilmiş → “29 Ekim 1923”
- Orta belirgin: Ay ve yıl → “Nisan 1920”
- Az belirgin: Sadece yüzyıl → “13. yüzyıl”
- En az belirgin: Yaklaşık ifadeler → “yaklaşık 5000 yıl önce”
Türk ve Dünya Tarihinde Kullanılan Takvimler
| Takvim | Türü | Başlangıcı / Kullanıcısı |
|---|---|---|
| On İki Hayvanlı Türk Takvimi | Güneş yılı | Eski Türkler (Hunlar, Göktürkler, Uygurlar) |
| Hicrî Takvim | Ay yılı | Hz. Muhammed’in hicreti (622) – İslam devletleri |
| Celâlî Takvim | Güneş yılı | Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah döneminde Ömer Hayyam hazırlamıştır. Babür Devleti de kullanmıştır. |
| Rumî Takvim | Güneş yılı | Osmanlı Devleti (malî işler için) |
| Milâdî (Gregoryen) Takvim | Güneş yılı | Hz. İsa’nın doğumu – Türkiye 1926’da kabul etmiştir |
Takvimlerin Başlangıç Noktaları
Her toplum kendi tarihinde dönüm noktası olan bir olayı takviminin başlangıcı olarak kabul etmiştir:
- İbraniler: MÖ 3761 – Yaratılış (Tekvin) yılı
- Yunanlılar: MÖ 776 – İlk Olimpiyat Oyunları
- Hristiyanlar: Hz. İsa’nın doğumu (Milât)
- Müslümanlar: 622 – Hz. Muhammed’in Hicreti
Hatırla: Türklerin tarih boyunca birden fazla takvim kullanması, farklı kültürel ve dinî etkileşimlerin bir sonucudur. İslam öncesi Türkler On İki Hayvanlı Takvim’i, İslam’ı kabul ettikten sonra Hicrî ve Celâlî takvimleri, Osmanlı döneminde Rumî Takvim’i, Cumhuriyet döneminde ise Milâdî Takvim’i kullanmıştır.
⚠️ Test İpucu: “Hangisine ulaşılamaz?” sorularında verilen metni dikkatle oku. Metinde açıkça belirtilmeyen veya metnin kapsamı dışında kalan bilgi doğru cevaptır. Ayrıca Celâlî Takvim’i hangi devletlerin kullandığını ve Hicrî Takvim ile Milâdî Takvim’in ay yılı/güneş yılı ayrımını karıştırma.
9. Sınıf Tarih ve Zaman Testi testini çözerek bilgilerinizi ölçün. Bu testte 10 soru bulunmaktadır.
Sınav özeti
0 - 10 soru tamamlandı
Sorular:
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
Bilgi
10 soruluk test. Süreniz 15 dakikadır.
Daha önce bu sınavı bitidiniz ve tekrar alamazsınız.
Sınav yükleniyor...
Sınava başlamak için önce kayıt olmalısınız.
Bu sınavı başlatmak için, aşağıdaki sınav bitirmek zorundasınız:
Sonuçlar
0 - 10 soru doğru olarak cevaplandı
Zamanınız:
Zaman doldu
0 - 0 Puan aldınız, (0)
Kategoriler
- Kategorize edilmedi 0%
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- Cevaplanan
- Gözden geçirme
-
Soru 1 - 10
1. Soru
1 PuanAşağıdaki devletlerden hangisi Celali Takvimi'ni kullanmıştır?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 2 - 10
2. Soru
1 PuanAşağıdakilerden hangisinin oluş zamanı diğerlerine göre daha belirgindir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 3 - 10
3. Soru
1 Puan"Bütün çabalarım Türk tarihçiliğini modern tarihçilik düzeyine çıkarmaktır. Benim tarih anlayışım devletlerin tarihini ortaya çıkarmaktan ziyade halkın tarihini, halkın geçmişte nasıl yaşadığını, sosyal hayatını, ekonomisini, gündelik yaşantısını ve bunları belirleyen şartları ortaya çıkarmaktır."
diyen Halil İnalcık'ın tarih bilimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisini vurguladığı savunulamaz?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 4 - 10
4. Soru
1 PuanTarih bilimi; geçmişten günümüze meydana gelen olay ve olguları kronolojik bir süreçte ele aldığı için olay ve olgular arasında neden-sonuç ilişkilerini ortaya koyar. Tarihî bir bilgiye, araştırma yaparak ve kaynak kullanılarak ulaşılır. Ulaşılan farklı kaynaklarda tespit edilen çelişkili ifadeler belirlenir.
Buna göre tarih biliminin;
I. Çok yönlü düşünme,
II. Kanıt kullanarak açıklama,
III. Sorgulama gücünü geliştirme
gibi becerilerinden hangisinin gelişmesine katkı sağladığı savunulabilir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 5 - 10
5. Soru
1 PuanTürklerin tarih boyunca birçok takvim kullanmasının;
I. Kültürel,
II. Ekonomik,
III. Dinî
etkileşimlerden hangilerinin bir sonucu olduğu söylenebilir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 6 - 10
6. Soru
1 PuanHer toplum kendine özgü bir takvim oluştururken yaşamlarını en çok etkileyen olayı takvimlerinin başlangıcı olarak kabul etmişlerdir. Örneğin; İbraniler MÖ 3761'deki Yaratılış (Tekvin) yılını, Yunanlılar ilk olimpiyat oyunlarının yapıldığı MÖ 776'yı, Hristiyanlar Hz. İsa'nın doğumu olan sıfırı, Müslümanlar 622'de Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye hicretini takvimlerine başlangıç olarak esas almışlardır.
Buna göre aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 7 - 10
7. Soru
1 Puanİnsan; mensubu olduğu toplumu, ülkeyi ve dünyayı anlamak için geçmişi bilmek zorundadır. Geçmişini bilmeyen bir toplum, hafızasını yitirmiş, akıntıya kapılmış gibidir. Tarih; geçmişin ışığında bugünün ve yarının aydınlatılmasını sağlar. Böylelikle geçmişteki hataları tekrar etmeyen toplumlar, gelecekle ilgili doğru planlama ve analizlerle daha iyi bir yaşam düzeyine ulaşır.
Metne göre tarih bilimi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 8 - 10
8. Soru
1 PuanTarih pozitif bir bilim olup diğer bilimlerin kullandığı bütün yöntemleri kullanmasına rağmen deney ve gözlem metodunu kullanmaz.
Tarih Biliminin deney ve gözlem yapmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 9 - 10
9. Soru
1 PuanTarih; millî kimliğin oluşumu ve değerlerin aktarımı için bir araç, geçmişi keşfetmek için sürekli bir sorgulama, günümüz sorunlarını anlamak ve analiz etmek için kaçınılmaz bir başvuru kaynağıdır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin tarih öğrenmenin yararları arasında olduğu savunulamaz?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 10 - 10
10. Soru
1 PuanI. Kaynakları tespit etmek,
II. Savaşa katılanları dinlemek,
III. Savaşla ilgili öznel genellemeler yapmak,
IV. Elde edilen bilgileri karşılaştırmak
1950-1953 Kore Savaşı ile ilgili araştırma yapmak isteyen bir öğrencinin yukarıdaki çalışmalardan hangisini yapması beklenemez?
Doğru
Doğru değil
Soru Sayısı: 10 | Süre: 15 dakika
0 Yorum