🏛️ 8. Sınıf İnkılap Tarihi – TBMM Konu Anlatımı
TBMM'nin açılışı, özellikleri, ayaklanmalar ve Son Osmanlı Mebusan Meclisi. LGS'ye yönelik detaylı anlatım!
📌 Son Osmanlı Mebusan Meclisi
- Amasya Görüşmeleri'nde (Amasya Protokolü) seçim yapılması kararlaştırıldı
- 12 Ocak 1920: Son Osmanlı Mebusan Meclisi İstanbul'da toplandı
- Misak-ı Millî (Millî Ant) kabul edildi (28 Ocak 1920)
- Misak-ı Millî'nin kabulü İtilaf Devletleri'ni rahatsız etti
- 16 Mart 1920: İstanbul resmen işgal edildi, meclis basıldı ve dağıtıldı
Misak-ı Millî, Millî Mücadele'nin hedeflerini belirleyen temel belgedir!
📋 Misak-ı Millî Kararları
- Mondros Ateşkesi imzalandığında Türk çoğunluğunun yaşadığı topraklar bir bütündür, bölünemez
- Kapitülasyonlar kabul edilemez
- Azınlıklara, komşu ülkelerdeki Müslüman azınlıklarla eşit haklar verilecek
- Boğazların güvenliği sağlanmalı, ancak uluslararası ticaret serbesttir
- Batı Trakya, Kars, Ardahan ve Batum'da halk oylaması yapılmalı
🏛️ TBMM'nin Açılışı (23 Nisan 1920)
- İstanbul'daki Mebusan Meclisi dağıtılınca yeni bir meclis zorunlu hâle geldi
- 23 Nisan 1920: Ankara'da TBMM açıldı
- Mustafa Kemal meclis başkanı seçildi
- İstanbul'dan kaçan milletvekilleri de Ankara'ya geldi
- TBMM, millî egemenlik ilkesine dayanan yeni bir devletin temeli oldu
TBMM'nin Özellikleri
- Güçler birliği ilkesi benimsendi (yasama, yürütme, yargı mecliste)
- "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ilkesi kabul edildi
- Meclis hükümeti sistemi uygulandı
- Hükümet başkanı aynı zamanda meclis başkanıdır
- Olağanüstü yetkilerle donatılmıştır (savaş döneminde)
TBMM'nin açılması, millî egemenliğe dayalı yeni Türk devletinin kuruluş adımıdır.
⚠️ TBMM'ye Karşı Ayaklanmalar
| Ayaklanma Türü | Örnekler / Açıklama |
|---|---|
| İstanbul Hükümeti kaynaklı | Anzavur Ayaklanması, Kuvâ-yı İnzibatiye (Hilâfet Ordusu) |
| İşgalcilerin kışkırttığı | Azınlık isyanları, bölgesel kışkırtmalar |
| Asker kaçakları ve eşkıyalık | Çeşitli bölgelerde düzensiz ayaklanmalar |
Ayaklanmalara Karşı Alınan Önlemler
- Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı (vatana ihanet yasası)
- İstiklâl Mahkemeleri kuruldu
- Ankara Müftüsü'nden fetva alınarak İstanbul'un fetvası etkisizleştirildi
📊 Kronoloji
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 12 Ocak 1920 | Son Osmanlı Mebusan Meclisi toplandı |
| 28 Ocak 1920 | Misak-ı Millî kabul edildi |
| 16 Mart 1920 | İstanbul resmen işgal edildi, meclis basıldı |
| 23 Nisan 1920 | TBMM Ankara'da açıldı |
| 29 Nisan 1920 | Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı |
✍️ Pratik Sorular
Soru 1: TBMM neden Ankara'da açılmıştır?
İstanbul işgal altındaydı ve Mebusan Meclisi dağıtılmıştı. Ankara coğrafi konumu itibarıyla güvenli, ulaşımı elverişli ve Anadolu'nun merkezindeydi. Bu nedenle yeni meclis Ankara'da açıldı.
Soru 2: TBMM'de güçler birliği ilkesi neden benimsendi?
Savaş döneminde hızlı ve etkili kararlar almak gerekiyordu. Yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin tek elde toplanması, Millî Mücadele sürecinde hızlı karar alma mekanizması sağlamıştır.
Soru 3: Misak-ı Millî'nin önemi nedir?
Misak-ı Millî, Millî Mücadele'nin hedeflerini belirlemiştir. "Vatan bir bütündür, bölünemez" ilkesi ile millî sınırlar çizilmiştir. Lozan Antlaşması'nda da Misak-ı Millî kararları temel alınmıştır.
🎯 Hızlı Özet
- Misak-ı Millî: Millî Mücadele'nin hedef belgesi (28 Ocak 1920)
- İstanbul'un işgali → Mebusan Meclisi dağıtıldı (16 Mart 1920)
- TBMM 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı
- Güçler birliği ilkesi benimsendi (savaş koşulları)
- Ayaklanmalara karşı: İstiklâl Mahkemeleri + Hıyanet-i Vataniye Kanunu
- TBMM = Millî egemenliğe dayalı yeni devletin temeli
📝 Konuyu anladın mı? Şimdi kendini test et!
0 Yorum