8. Sınıf Fen Bilimleri Periyodik Tablo Konu Anlatımı

⚛️ 8. Sınıf Fen Bilimleri – Periyodik Tablo Konu Anlatımı

Periyodik tablonun yapısı, atom numarası, periyot ve grup kavramları, metal-ametal-yarı metal özellikleri. LGS'ye yönelik detaylı anlatım!

📌 Periyodik Tablo Nedir?

Periyodik tablo, elementlerin artan atom numarasına göre sıralandığı ve benzer özellik gösteren elementlerin aynı sütunda yer aldığı tablodur.

Atom numarası (Z): Proton sayısı (elementleri ayırt eden özellik)
Kütle numarası (A): Proton + Nötron sayısı
Nötr atomda: Proton sayısı = Elektron sayısı

A = Z + N (Kütle = Proton + Nötron)

📊 Periyot ve Grup

Periyot (Yatay Satırlar)

Periyodik tabloda 7 periyot vardır
Periyot numarası = Atomun elektron katman sayısı
Aynı periyottaki elementlerin katman sayısı eşittir
Örnek: Na (11) → 2-8-1 → 3. periyot (3 katman)

Grup (Dikey Sütunlar)

Periyodik tabloda 18 grup (A ve B grupları) vardır
A grubu numarası = Son katmandaki elektron sayısı (değerlik elektronu)
Aynı gruptaki elementler benzer kimyasal özellik gösterir
Örnek: Na (11) → 2-8-1 → 1A grubu (son katmanda 1 elektron)

Önemli Gruplar

Grup	Adı	Değerlik e⁻	Örnekler
1A	Alkali metaller	1	Li, Na, K
2A	Toprak alkali metaller	2	Be, Mg, Ca
7A	Halojenler	7	F, Cl, Br, I
8A	Soy gazlar	8 (2 veya 8)	He, Ne, Ar

🔧 Metal, Ametal ve Yarı Metaller

Özellik	Metaller	Ametaller
Tablo konumu	Sol taraf	Sağ üst taraf
Elektrik iletimi	İletir	İletmez (C hariç)
Isı iletimi	İletir	İletmez
Parlak/mat	Parlak	Mat
İşlenebilirlik	Tel ve levha yapılabilir	Kırılgandır
Elektron eğilimi	Elektron verir (+iyon)	Elektron alır (−iyon)

Yarı metaller: Hem metal hem ametal özelliği gösterir. Örnek: Silisyum (Si), Germanyum (Ge). Yarı iletken olarak elektronik sanayide kullanılır.

🔬 Elektron Dizilimi ve İyon Oluşumu

Elektron Dizilimi Kuralı

Elektronlar katmanlara belirli sırayla yerleşir:

1. katman: en fazla 2 elektron
2. katman: en fazla 8 elektron
3. katman: en fazla 18 elektron (8. sınıfta genelde 8 kabul edilir)

Örnekler:

Na (11): 2 – 8 – 1 → 3. periyot, 1A grubu
Cl (17): 2 – 8 – 7 → 3. periyot, 7A grubu
Ca (20): 2 – 8 – 8 – 2 → 4. periyot, 2A grubu

İyon Oluşumu

Atomlar kararlı hâle geçmek için son katmanlarını 8 elektrona (oktet kuralı) tamamlamaya çalışır:

Na (2-8-1): 1 elektron verir → Na⁺ (2-8) → Katyon (+)
Cl (2-8-7): 1 elektron alır → Cl⁻ (2-8-8) → Anyon (−)

⚠️ Sık Yapılan Hatalar

Hata	Doğrusu
Atom numarası = kütle numarası	Atom no. = proton sayısı, kütle no. = proton + nötron
Grup = katman sayısı	Periyot = katman sayısı, grup = son katmandaki e⁻ sayısı
Soy gazlar tepkimeye girer	Soy gazlar kararlıdır, tepkimeye girmez
Metal elektron alır	Metal elektron verir (+iyon), ametal alır (−iyon)

✍️ Pratik Sorular

Soru 1: Atom numarası 19 olan potasyum (K) kaçıncı periyot ve gruptadır?

K (19): 2 – 8 – 8 – 1
Katman sayısı = 4 → 4. periyot
Son katmandaki e⁻ = 1 → 1A grubu

Soru 2: Atom numarası 16 olan kükürt (S) iyon olunca yükü ne olur?

S (16): 2 – 8 – 6 → 6A grubu (ametal)
Son katmanı 8'e tamamlamak için 2 elektron alır → S²⁻ (−2 yüklü anyon)

Soru 3: Aynı gruptaki elementlerin ortak özelliği nedir?

Aynı gruptaki elementlerin değerlik elektron sayıları (son katmandaki e⁻) eşittir. Bu yüzden benzer kimyasal özellik gösterirler. Örneğin 1A grubundaki Li, Na, K hepsi 1 elektron verir.

Soru 4: Soy gazlar neden tepkimeye girmez?

Soy gazların son katmanları tam doludur (He: 2, diğerleri: 8 elektron). Zaten kararlı oldukları için elektron alıp verme ihtiyacı duymazlar ve kimyasal tepkimeye girmezler.

🎯 Hızlı Özet

Atom numarası = Proton sayısı, Kütle numarası = Proton + Nötron
Periyot = Katman sayısı, Grup = Son katmandaki elektron sayısı
Metaller: sol taraf, elektron verir, iletken, parlak
Ametaller: sağ üst, elektron alır, yalıtkan, mat
1A: Alkali metaller, 7A: Halojenler, 8A: Soy gazlar
Soy gazlar kararlıdır, tepkimeye girmez
Katmanlar: 2 – 8 – 18 (8. sınıfta: 2 – 8 – 8)
Metal → katyon (+), Ametal → anyon (−)

📝 Konuyu anladın mı? Şimdi kendini test et!

Periyodik Tablo Testine Başla →