7. Sınıf Sosyal Bilgiler Kültür ve Miras (2)

Kapıkulu askerleri; devşirme yoluyla toplanan ve doğrudan merkezi hazineden düzenli maaş (ulufe) alan tam zamanlı profesyonel askerlerdi. Bu özellik onları tımarlı sipahilerden ayırır.

Devşirme; Hristiyan ailelerin çocuklarının alınarak İslam eğitimiyle yetiştirip ordu ve devlet kademelerine yerleştirildiği bir sistemdi. Bu kişilerin aile bağı olmadığından sadakatleri doğrudan padişaha yönelikti.

Yeniçeriler; disiplinli piyade kuvveti olarak ateşli silahları kullanan ve kuşatmalarda düşman tahkimatlarını kırmada kilit rol oynayan Osmanlı ordusunun temel muharip gücüydü.

Tımarlı sipahiler; belirli bir bölgenin vergi gelirlerini toplar, bu gelirle kendi geçimini ve sefere katılım masraflarını karşılar; ayrıca gelirine orantılı sayıda cebelü (silahlı yardımcı) getirirdi.

Humbaracı Ocağı; el bombası (humba/humbara) ve havan topu üretimi ile kullanımında uzmanlaşmış kapıkulu sınıfıdır. Bu birlik kuşatma ve saha muharebelerinde patlayıcı silah desteği sağlardı.

Millet sistemi; Rumlar, Ermeniler, Yahudiler gibi gayrimüslim toplulukların kendi dini liderleri aracılığıyla iç işlerini, eğitimlerini ve hukuki meselelerini Osmanlı çatısı altında yönetmesine izin veriyordu.

Osmanlı medreveleri ilim yuvaları, camiler ve vakıf kütüphaneleri; İslam-Türk mirasını, müzik, mimari ve edebiyat geleneğini nesiller boyu aktaran başlıca kurumlar olmuştur.

Vakıflar; dini ve insani amaçlarla kurulan, okul (medrese), hastane (darüşşifa), köprü, han ve çeşme gibi kamu hizmetlerini finanse eden bağımsız hayır kurumlarıydı.

Külliye; cami etrafında medrese, imaret (aşevi), darüşşifa (hastane), kütüphane ve kervansaray gibi yapıların bir araya getirildiği sosyal ve kültürel işlev taşıyan mekân topluluğudur.

Tezhip; özellikle Kuran-ı Kerim ve diğer el yazmalarının sayfalarını, kenar boşluklarını ve başlıklarını altın varak ile renkli bitkisel motiflerle süsleme sanatıdır. Osmanlı ve İslam kültürünün en köklü geleneksel el sanatlarındandır.