6. Sınıf Türkçe Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

.noktalama6-container { max-width: 900px; margin: 0 auto; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, “Segoe UI”, Roboto, Arial, sans-serif; }
.noktalama6-baslik { background: linear-gradient(135deg, #E65100, #FF8A65); padding: 30px; border-radius: 15px; margin-bottom: 25px; color: white; box-shadow: 0 4px 15px rgba(230, 81, 0, 0.3); }
.noktalama6-konu { background: #FFF3E0; padding: 25px; border-radius: 10px; margin-bottom: 20px; border-left: 5px solid #E65100; }
.noktalama6-konu h3 { color: #E65100; margin-top: 0; }
.noktalama6-ornek { background: white; padding: 20px; border-radius: 10px; margin: 15px 0; border: 2px solid #FFE0B2; }
.isaret-kutu { background: white; padding: 20px; border-radius: 10px; margin: 15px 0; border: 2px solid #E65100; }
.dogru-ornek { background: #E8F5E9; padding: 12px; margin: 8px 0; border-radius: 5px; border-left: 4px solid #4CAF50; }
.yanlis-ornek { background: #FFEBEE; padding: 12px; margin: 8px 0; border-radius: 5px; border-left: 4px solid #F44336; }
.noktalama6-tablo { width: 100%; border-collapse: collapse; background: white; border-radius: 8px; overflow: hidden; margin: 15px 0; }
.noktalama6-tablo thead tr { background: linear-gradient(135deg, #E65100, #F57C00); }
.noktalama6-tablo th { padding: 12px; color: white; text-align: center; font-weight: bold; }
.noktalama6-tablo td { padding: 10px; border-bottom: 1px solid #eee; }
.noktalama6-tablo tr:nth-child(even) { background: #f9f9f9; }
.dikkat-kutu { background: #FFEBEE; padding: 15px; border-left: 4px solid #F44336; margin: 15px 0; border-radius: 5px; }
.ipucu-kutu { background: #E8F5E9; padding: 15px; border-left: 4px solid #4CAF50; margin: 15px 0; border-radius: 5px; }
.soru-kutu { background: #E3F2FD; padding: 20px; border-radius: 10px; margin: 20px 0; border: 2px solid #2196F3; }
.ozet-kutu { background: linear-gradient(135deg, #BF360C, #E65100); padding: 25px; border-radius: 10px; color: white; margin: 25px 0; }
.test-kutu { background: #f0f0f0; padding: 20px; border-radius: 10px; text-align: center; margin: 25px 0; }

✍️ Noktalama İşaretleri

Bu dersimizde noktalama işaretlerinin kullanımını ve önemini detaylı olarak öğreneceğiz!

📖 Noktalama İşareti Nedir?

Noktalama işaretleri, yazıda anlam bütünlüğünü sağlayan, cümleleri düzenleyen ve okumayı kolaylaştıran işaretlerdir.

Noktalama işaretleri yazıda durakları, vurguları ve anlam ilişkilerini gösterir.

💡 Neden Önemlidir?
Noktalama işaretleri olmadan cümleler anlaşılmaz hale gelir. Örneğin:
“Yemek yiyelim anne” → “Yemek, yiyelim anne!” (anneyi yemeye çağırma) ❌
“Yemek yiyelim anne” → “Yemek yiyelim, anne!” (anneye seslenme) ✅

⚫ Nokta (.)

Tanım: Cümleyi tamamlayan, duraklatan ve kısaltan bir noktalama işaretidir.

📝 Nokta Kullanım Alanları:

1️⃣ Cümle Sonunda

✅ Bugün okula gittim.

✅ Kitap okumak çok faydalıdır.

❌ Bugün okula gittim (nokta yok)

2️⃣ Kısaltmalarda

✅ Dr. (Doktor), Prof. (Profesör), Yrd. Doç. (Yardımcı Doçent)

✅ vb. (ve benzeri), vs. (vesaire), örn. (örneğin)

✅ TL. (Türk Lirası), cm. (santimetre), kg. (kilogram)

3️⃣ Tarih Yazımında

✅ 15.01.2024

✅ 29 Ekim 1923 (uzun tarih yazımında nokta kullanılmaz)

4️⃣ Saat Yazımında

✅ 14.30, 09.15, 18.45

✅ Saat 14:30 (iki nokta üst üste de kullanılabilir)

⚠️ ÖNEMLİ KURALLAR:
• Başlıklarda nokta kullanılmaz
• Emir cümlelerinin sonunda nokta veya ünlem kullanılır
• Matematik işlemlerinde nokta çarpma anlamına gelir: 5 . 3 = 15

📍 Virgül (,)

Tanım: Cümle içinde kısa durakları gösteren noktalama işaretidir.

📝 Virgül Kullanım Alanları:

1️⃣ Sıralanan Öğeler Arasında

✅ Kalem, defter, silgi ve kitap aldım.

✅ Ali, Ayşe, Mehmet ve Fatma geldi.

❌ Kalem defter silgi ve kitap aldım. (virgül yok)

💡 Dikkat: Son iki öğe arasında “ve/ile” varsa virgül konmaz!

2️⃣ Seslenme İfadelerinden Sonra

✅ Ali, gel buraya!

✅ Anne, ne zaman gidiyoruz?

✅ Arkadaşlar, dikkatli olun!

3️⃣ Ara Söz ve Ara Cümlelerde

✅ Bu kitap, bence, çok güzel.

✅ Yarın, hava güzelse, pikniğe gideceğiz.

✅ Öğretmenimiz, bildiğiniz gibi, çok değerli.

4️⃣ Uzun Cümlelerde Anlam Karışıklığını Önlemek İçin

✅ Okula giderken, arkadaşımla karşılaştım.

✅ Kitap okumayı seven çocuklar, başarılı olur.

5️⃣ Tekrarlanan Sözcükler Arasında

✅ Uzun, uzun düşündüm.

✅ Hızlı, hızlı koştu.

⁖ Noktalı Virgül (;)

Tanım: Virgülden daha uzun, noktadan daha kısa durak işaretidir.

📝 Noktalı Virgül Kullanım Alanları:

1️⃣ Virgülle Ayrılmış Grupları Ayırmak

✅ Ali, Ayşe ve Mehmet birinci sınıfta; Fatma, Zeynep ve Can ikinci sınıfta.

✅ Ankara, İstanbul ve İzmir büyük şehirler; Yozgat, Çankırı ve Niğde küçük şehirler.

2️⃣ Bağımsız Cümleleri Ayırmak

✅ Kitap okudum; çok beğendim.

✅ Ders çalıştım; sınavı kazandım.

⁚ İki Nokta (:)

Tanım: Açıklama, örnek verme ve konuşma başlangıcında kullanılan işarettir.

📝 İki Nokta Kullanım Alanları:

1️⃣ Açıklama Yapılacağında

✅ Sonuç şu: Başarılı olduk.

✅ Kararımız belli: Yarın gideceğiz.

2️⃣ Örnek Vermeden Önce

✅ Birçok meyve vardı: elma, armut, muz, portakal.

✅ Şu konulara çalışacağız: matematik, Türkçe ve fen.

3️⃣ Konuşma Başlangıcında

✅ Öğretmen: “Herkes sessiz olsun!”

✅ Ali: “Ben de gelebilir miyim?”

4️⃣ Saat Yazımında

✅ 14:30, 09:15, 18:45

❓ Soru İşareti (?)

Tanım: Soru cümlelerinin sonunda kullanılan işarettir.

📝 Soru İşareti Kullanımı:

Soru Cümlelerinin Sonunda

✅ Okula gidiyor musun?

✅ Senin adın ne?

✅ Nereye gidiyorsun?

✅ Kaç yaşındasın?

⚠️ DİKKAT:
• Dolaylı anlatılan soru cümlelerinde soru işareti kullanılmaz

❌ “Nereye gittiğini sordu?”

✅ “Nereye gittiğini sordu.”

❗ Ünlem İşareti (!)

Tanım: Duygu, sevinç, üzüntü, şaşkınlık bildiren veya seslenme cümlelerinde kullanılan işarettir.

📝 Ünlem İşareti Kullanım Alanları:

1️⃣ Duygu Bildiren Cümlelerde

✅ Ne güzel! (beğeni)

✅ Vay canına! (şaşkınlık)

✅ Ah ne acı! (üzüntü)

✅ Yaşasın! (sevinç)

2️⃣ Seslenme Cümlelerinde

✅ Ali! Gel buraya!

✅ Haydi çocuklar!

✅ Dikkat!

3️⃣ Emir Cümlelerinde

✅ Otur!

✅ Sessiz olun!

✅ Hemen gel!

❝❞ Tırnak İşareti (” “)

Tanım: Alıntı, eser adı veya özel anlamda kullanılan sözcükleri göstermek için kullanılan işarettir.

📝 Tırnak İşareti Kullanım Alanları:

1️⃣ Alıntılarda

✅ Öğretmen “Herkes sessiz olsun!“ dedi.

✅ Atatürk “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.“ demiştir.

2️⃣ Eser Adlarında

✅ “Küçük Prens“ kitabını okudum.

✅ “İstiklal Marşı“nı ezberledim.

3️⃣ Özel Anlamda Kullanılan Sözcüklerde

✅ Bu işte “kedi“ var. (mecaz anlam)

✅ Ona “hoca“ derler. (lakap)

❜ Kesme İşareti (‘)

Tanım: Özel isimlere gelen ekleri ayırmak için kullanılan işarettir.

📝 Kesme İşareti Kullanımı:

Özel İsim + Ek

✅ Türkiye‘de, Türkiye‘nin, Türkiye‘yi

✅ Atatürk‘ün, Atatürk‘e, Atatürk‘ten

✅ Ali‘nin, Ali‘ye, Ali‘den

✅ Ankara‘da, İstanbul‘a, İzmir‘den

⚠️ ÖNEMLİ:
• Cins isimlerde kesme işareti kullanılmaz

❌ kitap’ı, kalem’in, defter’e

✅ kitabı, kalemin, deftere

• Kısaltmalara ek getirildiğinde kesme kullanılır

✅ TRT‘de, TBMM‘nin

➖ Kısa Çizgi (-)

Tanım: Sözcük bölme veya aralık göstermek için kullanılan işarettir.

📝 Kısa Çizgi Kullanım Alanları:

1️⃣ Satır Sonunda Sözcük Bölme

✅ kit– (satır sonu)
ap (yeni satır)

✅ öğ–
ret–
men

2️⃣ Arasında, Arası Anlamında

✅ 2010–2020 yılları arası

✅ Ankara–İstanbul arası 450 km

✅ 14:00–16:00 arası ders var

3️⃣ Birleşik Kelimelerde

✅ anne–baba, kardeş–bacı

✅ gidiş–dönüş, alış–veriş

— Uzun Çizgi (—)

Tanım: Konuşma cümleleri veya açıklama yapmak için kullanılan işarettir.

📝 Uzun Çizgi Kullanım Alanları:

1️⃣ Konuşma Cümlelerinde

✅ — Nasılsın?
— İyiyim, teşekkür ederim.

2️⃣ Açıklama Yaparken

✅ Birçok öğrenci —özellikle başarılı olanlar— ödüllendirildi.

🎓 Pratik Alıştırmalar

📝 Alıştırma 1: Hangi Noktalama İşareti?

Soru: Aşağıdaki cümlelere uygun noktalama işaretini koyunuz:

Kitap okudum__ çok beğendim__
Ali__ gel buraya__
Nereye gidiyorsun__
Türkiye__de yaşıyorum__
Öğretmen__ __Herkes sessiz olsun__ dedi__

📖 Cevapları Göster

Kitap okudum; çok beğendim. (noktalı virgül + nokta)
Ali, gel buraya! (virgül + ünlem)
Nereye gidiyorsun? (soru işareti)
Türkiye‘de yaşıyorum. (kesme + nokta)
Öğretmen: “Herkes sessiz olsun!” dedi. (iki nokta + tırnak + ünlem + nokta)

📝 Alıştırma 2: Doğru mu Yanlış mı?

Soru: Aşağıdaki cümlelerdeki noktalama kullanımı doğru mu yanlış mı?

kitap’ı okudum.
Dr. Mehmet geldi.
Anne, ne zaman gidiyoruz?
“Küçük Prens” kitabını okudum.
Nereye gittiğini sordu?

📖 Cevapları Göster

YANLIŞ – “kitap” cins isim, kesme kullanılmaz → kitabı ✅
DOĞRU – Kısaltmalarda nokta kullanılır ✅
DOĞRU – Seslenme ifadesinden sonra virgül ✅
DOĞRU – Eser adlarında tırnak kullanılır ✅
YANLIŞ – Dolaylı anlatımda soru işareti konmaz → Nereye gittiğini sordu. ✅

📝 Alıştırma 3: Eksik İşaretleri Tamamlayın

Soru: Aşağıdaki cümlelerdeki eksik noktalama işaretlerini tamamlayınız:

Kalem defter silgi ve kitap aldım
Ankara da İstanbul a gittim
Ne güzel
Atatürk ün sözleri önemlidir
2020 2024 yılları arası çok çalıştım

📖 Cevapları Göster

Kalem, defter, silgi ve kitap aldım.
Ankara‘da, İstanbul‘a gittim.
Ne güzel!
Atatürk‘ün sözleri önemlidir.
2020–2024 yılları arası çok çalıştım.

⚠️ Sık Yapılan Hatalar

❌ Hata 1: Cins İsimlerde Kesme Kullanımı

❌ YANLIŞ:
kitap’ı, kalem’in, defter’e

✅ DOĞRU:
kitabı, kalemin, deftere

❌ Hata 2: Dolaylı Anlatımda Soru İşareti

❌ YANLIŞ:
Nereye gittiğini sordu?

✅ DOĞRU:
Nereye gittiğini sordu.

❌ Hata 3: Son İki Öğe Arasında Virgül

❌ YANLIŞ:
Ali, Ayşe, ve Mehmet

✅ DOĞRU:
Ali, Ayşe ve Mehmet

❌ Hata 4: Başlıklarda Nokta

❌ YANLIŞ:

Noktalama İşaretleri.

✅ DOĞRU:

Noktalama İşaretleri

📊 Özet Tablo

İşaret	Adı	Kullanım Yeri	Örnek
.	Nokta	Cümle sonu, kısaltma, tarih, saat	Kitap okudum. / Dr.
,	Virgül	Sıralama, seslenme, ara söz	Ali, Ayşe ve Mehmet
;	Noktalı Virgül	Grupları ayırma, bağımsız cümleler	Okudum; beğendim.
:	İki Nokta	Açıklama, örnek, konuşma	Sonuç: Başarılı olduk.
?	Soru İşareti	Soru cümleleri	Nasılsın?
!	Ünlem İşareti	Duygu, seslenme, emir	Ne güzel!
” “	Tırnak İşareti	Alıntı, eser adı	“Küçük Prens“
‘	Kesme İşareti	Özel isim + ek	Türkiye‘de
–	Kısa Çizgi	Sözcük bölme, aralık	2020–2024
—	Uzun Çizgi	Konuşma, açıklama	— Merhaba!

🎯 Önemli Noktalar

📌 Nokta: Cümle sonu, kısaltma, tarih ve saat yazımında kullanılır
📌 Virgül: Sıralama, seslenme ve ara sözlerde kullanılır, “ve” den önce konmaz
📌 Noktalı Virgül: Grupları ayırır, nokta ile virgül arası durak
📌 İki Nokta: Açıklama, örnek verme ve konuşma başlangıcında
📌 Soru İşareti: Sadece doğrudan soru cümlelerinde, dolaylı anlatımda kullanılmaz
📌 Ünlem: Duygu, seslenme ve emir cümlelerinde
📌 Tırnak: Alıntı, eser adı ve özel anlamda
📌 Kesme: Sadece özel isimlere gelen eklerde, cins isimlerde asla kullanılmaz
📌 Kısa Çizgi: Sözcük bölme ve aralık göstermek için
📌 Başlıklarda nokta kullanılmaz!

📝 Öğrendiklerini test etmeye hazır mısın?

Teste Başla →