.cum6-container{max-width:900px;margin:0 auto;font-family:-apple-system,sans-serif}
.cum6-baslik{background:linear-gradient(135deg,#E65100,#FF8A65);padding:30px;border-radius:15px;margin-bottom:25px;color:white;box-shadow:0 4px 15px rgba(230,81,0,0.3)}
.cum6-konu{background:#FFF3E0;padding:25px;border-radius:10px;margin-bottom:20px;border-left:5px solid #E65100}
.cum6-konu h3{color:#E65100;margin-top:0}
.cum6-ornek{background:white;padding:20px;border-radius:10px;margin:15px 0;border:2px solid #FFE0B2}
.cum-kutu{background:white;padding:20px;border-radius:10px;margin:15px 0;border:2px solid #E65100}
.cum6-tablo{width:100%;border-collapse:collapse;background:white;border-radius:8px;overflow:hidden;margin:15px 0}
.cum6-tablo thead tr{background:linear-gradient(135deg,#E65100,#F57C00)}
.cum6-tablo th{padding:12px;color:white;text-align:left;font-weight:bold}
.cum6-tablo td{padding:12px;border-bottom:1px solid #eee}
.cum6-tablo tr:nth-child(even){background:#f9f9f9}
.dikkat-kutu{background:#FFEBEE;padding:15px;border-left:4px solid #F44336;margin:15px 0;border-radius:5px}
.ipucu-kutu{background:#E8F5E9;padding:15px;border-left:4px solid #4CAF50;margin:15px 0;border-radius:5px}
.soru-kutu{background:#E3F2FD;padding:20px;border-radius:10px;margin:20px 0;border:2px solid #2196F3}
.ozet-kutu{background:linear-gradient(135deg,#BF360C,#E65100);padding:25px;border-radius:10px;color:white;margin:25px 0}
.test-kutu{background:#f0f0f0;padding:20px;border-radius:10px;text-align:center;margin:25px 0}
.grid-2{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr;gap:15px;margin:15px 0}
.grid-3{display:grid;grid-template-columns:1fr 1fr 1fr;gap:15px;margin:15px 0}
.yanlis{background:#FFCDD2;padding:15px;border-radius:8px}
.dogru{background:#C8E6C9;padding:15px;border-radius:8px}
.vurgu-turuncu{color:#E65100;font-weight:bold}
.vurgu-yesil{color:#2E7D32;font-weight:bold}
.vurgu-mavi{color:#1565C0;font-weight:bold}
.vurgu-kirmizi{color:#D32F2F;font-weight:bold}
💬 Cümlede Anlam
Bu dersimizde cümle türlerini, neden-sonuç ilişkisini, zıtlık ve benzerlik gibi anlam ilişkilerini detaylı örneklerle öğreneceğiz!
📖 Cümle Türleri (Anlamlarına Göre)
✅ Olumlu Cümle
İşin yapıldığını, durumun var olduğunu belirtir.
• Kitap okudum.
• Okula gittim.
• Ders çalışıyorum.
• Bahçede oyun oynuyoruz.
• Yemek yedik.
❌ Olumsuz Cümle
İşin yapılmadığını, durumun yok olduğunu belirtir. -me/-ma eki alır.
• Kitap okumadım.
• Okula gitmedim.
• Ders çalışmıyorum.
• Bahçede oyun oynamıyoruz.
• Yemek yemedik.
❓ Soru Cümlesi
Soru sorar, bilgi ister. Soru işareti (?) ile biter.
• Gelecek misin?
• Ne zaman geleceksin?
• Kitap okuyor musun?
• Nereye gidiyorsun?
• Kaç yaşındasın?
📢 Emir Cümlesi
Emir verir, rica eder, istek belirtir.
• Gel!
• Otur!
• Lütfen sus!
• Kitabı oku!
• Çabuk koş!
🎯 Dilek-Şart Cümlesi
Dilek, şart, istek bildirir. -se/-sa eki kullanılır.
• Keşke gelseydin.
• Çalışsam başarırım.
• Yağmur yağsa, pikniğe gidemeyiz.
• Umarım başarılı olursun.
❗ Ünlem Cümlesi
Sevinç, üzüntü, şaşkınlık gibi duyguları anlatır. Ünlem (!) ile biter.
• Ne güzel!
• Çok şaşırdım!
• Harika bir gün!
• Of, ne sıcak!
| Cümle Türü | Özellik | İşaret | Örnek |
|---|---|---|---|
| Olumlu | İş yapılmış | Olumsuzluk eki yok | Kitap okudum. |
| Olumsuz | İş yapılmamış | -me/-ma eki | Kitap okumadım. |
| Soru | Soru sorar | ? işareti, -mI eki | Kitap okudun mu? |
| Emir | Emir/rica | Emir kipi | Kitabı oku! |
| Dilek-Şart | Dilek/şart | -se/-sa eki | Kitap okusam… |
| Ünlem | Duygu | ! işareti | Ne güzel kitap! |
🔗 Neden-Sonuç İlişkisi
📌 Neden-Sonuç İlişkisi Nedir?
📚 Neden-Sonuç Bağlaçları
Sonuç Bildiren: bu yüzden, bu nedenle, o halde, bundan dolayı, dolayısıyla
| NEDEN (Sebep) | BAĞLAÇ | SONUÇ |
|---|---|---|
| Çok çalıştım | → bu yüzden → | başarılı oldum |
| Hasta oldu | → bu nedenle → | okula gitmedi |
| Yağmur yağdı | → dolayısıyla → | piknik iptal oldu |
| Geç kaldım | → çünkü → | uyuyakaldım |
| Erken uyudum | → için → | yorgundum |
📝 Detaylı Örnekler
Soru: Neden başarılı oldu? → Çok çalıştığı için.
Soru: Neden okula gitmedi? → Hasta olduğu için.
Soru: Piknik neden iptal oldu? → Yağmur yağdığı için.
Soru: Neden geç kaldın? → Uyuyakaldığım için.
Soru: Neden erken uyudun? → Yorgun olduğum için.
⚖️ Zıtlık İlişkisi
📌 Zıtlık İlişkisi Nedir?
📚 Zıtlık Bağlaçları
• Çok çalıştım ama başaramadım.
(Zıtlık: Çalışınca başarı beklenir, ama başaramadım.)
• Hasta oldu fakat okula geldi.
(Zıtlık: Hasta olunca gelmemesi beklenir, ama geldi.)
• Yağmur yağdığı halde pikniye gittik.
(Zıtlık: Yağmur yağınca gidilmemesi beklenir, ama gittik.)
• Çok zengin ancak mutsuz.
(Zıtlık: Zenginlik mutluluk getirir denilir, ama değil.)
• Yaşlı olmasına rağmen çok dinç.
(Zıtlık: Yaşlılar yorgun olur denilir, ama o dinç.)
🔄 Benzerlik İlişkisi
📌 Benzerlik İlişkisi Nedir?
📚 Benzerlik İfadeleri
• Sen güneş gibi parlıyorsun.
(Benzerlik: Sen = Güneş kadar parlak)
• Aslan kadar cesur.
(Benzerlik: Cesurluğu = Aslan cesurluğu)
• Kardeşine benziyor.
(Benzerlik: O ≈ Kardeşi)
• Ayşe, annesine çalışıyor.
(Benzerlik: Ayşe’nin çalışması = Anne gibi)
• Ali Mehmet’ten daha uzun.
(Karşılaştırma: Ali’nin boyu > Mehmet’in boyu)
➕ Amaç-Koşul İlişkisi
🎯 Amaç İlişkisi
Bir işin yapılma amacını bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
• Başarılı olmak için çalışıyorum.
• Sağlıklı olmak amacıyla spor yapıyorum.
⚙️ Koşul İlişkisi
Bir işin gerçekleşmesi için gerekli şartı bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
• Eğer çalışırsan başarırsın.
• Yağmur yağsa gelmem.
🎯 Pratik Alıştırmalar
Aşağıdaki soruları çözerek öğrendiklerini pekiştir. Cevapları görmek için kutucuklara tıkla!
b) Zıtlık İlişkisi
c) Benzerlik İlişkisi
d) Amaç İlişkisi
Cevabı Göster
Açıklama: “Hasta oldu” ve “okula geldi” birbirine zıt durumlardır. Hasta olanın gelmemesi beklenir, ama gelmiş. “Halde” bağlacı zıtlık bildirir.
Cevabı Göster
Açıklama:
Neden: Çok çalıştığı (Neden sınavı kazandı?)
Sonuç: Sınavı kazandı
Bağlaç: “için” (neden bildiren bağlaç)
Cevabı Göster
Açıklama: Çocuğun cesareti aslana benzetiliyor. “Gibi” bağlacı benzerlik bildirir. Çocuğun cesareti = Aslan cesareti kadar.
b) Kitabı okumadım.
c) Kitabı okudun mu?
d) Kitabı oku!
Cevabı Göster
Açıklama: Olumsuz cümleler -me/-ma olumsuzluk eki alır. “Okumadım” kelimesinde “-ma” olumsuzluk eki var. Diğerleri olumlu, soru ve emir cümleleridir.
Cevabı Göster
Açıklama:
Amaç: Başarılı olmak (Neden çalışıyorum?)
Eylem: Çalışıyorum
Bağlaç: “için” (amaç bildiren bağlaç)
“Neden çalışıyorum?” sorusunun cevabı: “Başarılı olmak için.”
⚠️ Sık Yapılan Hatalar
(Bazen cümle başında kullanılmaz)
Hasta ama fakat geldi. (YANLIŞ)
Hasta ama geldi. ✓
Hasta fakat geldi. ✓
📋 Özet – Hatırlatmalar
• Olumlu: İş yapılmış
• Olumsuz: -me/-ma eki, iş yapılmamış
• Soru: ? işareti, -mI eki
• Emir: Emir/rica/istek
• Dilek-Şart: -se/-sa, keşke
• Ünlem: ! işareti, duygu
✅ Anlam İlişkileri:
• Neden-Sonuç: Sebep → Sonuç (çünkü, için, bu yüzden)
• Zıtlık: Karşıt durum (ama, fakat, ancak, rağmen)
• Benzerlik: Benzetme (gibi, kadar, benzer)
• Amaç: Hedef (için, amacıyla, diye)
• Koşul: Şart (eğer, -se/-sa)
📊 Kapsamlı Özet Tablo
| Kavram | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Olumlu Cümle | İşin yapıldığını bildirir | Kitap okudum. |
| Olumsuz Cümle | İşin yapılmadığını bildirir (-me/-ma) | Kitap okumadım. |
| Soru Cümlesi | Soru sorar (?) | Kitap okudun mu? |
| Emir Cümlesi | Emir/rica eder | Kitabı oku! |
| Dilek-Şart | Dilek/şart bildirir (-se/-sa) | Keşke okusaydım. |
| Ünlem Cümlesi | Duygu anlatır (!) | Ne güzel kitap! |
| Neden-Sonuç | Sebep ve sonuç | Çalıştığım için başardım. |
| Zıtlık | Karşıt durum | Hasta ama geldi. |
| Benzerlik | Benzetme/karşılaştırma | Aslan gibi cesur. |
| Amaç | Hedef/gaye | Başarmak için çalışıyorum. |
| Koşul | Şart | Eğer çalışırsan başarırsın. |
📝 Öğrendiklerini test etmeye hazır mısın?
0 Yorum