6. Sınıf Sosyal Bilgiler – Vatandaşlık Konu Anlatımı

📖 Vatandaşlık

🔹 Vatandaşlık Nedir?

• Vatandaşlık, bir kişinin bir devlete bağlı olması ve o devletin hukuki koruması altında bulunmasıdır.
• Vatandaşlık, kişiye haklar sağlar ve sorumluluklar yükler.
• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları Anayasa tarafından belirlenen hak ve özgürlüklere sahiptir.

🔹 Vatandaşlık Hakkı Nasıl Kazanılır?

• Doğum yoluyla: Anne veya babanın Türk vatandaşı olması
• Evlenme yoluyla: Türk vatandaşı ile evlenenler başvurabilir
• Sonradan kazanma (müktesep): Devletin kabulü ile yabancılar Türk vatandaşı olabilir
• İstisnai vatandaşlık: Devlete önemli hizmetleri olanlar

🔹 Vatandaşlık Hakları

Siyasi Haklar:
• Seçme hakkı: 18 yaşını dolduranlar oy kullanabilir
• Seçilme hakkı: Milletvekili, belediye başkanı gibi pozisyonlara seçilebilme
• Kamu görevine girme hakkı: Devlet memuru, öğretmen, polis vb. olabilme

Ekonomik ve Sosyal Haklar:
• Çalışma ve iş kurma hakkı
• Eğitim hakkı: İlköğretim zorunlu ve parasızdır
• Sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı
• Sosyal güvenlik hakkı
• Mülk edinme hakkı

Bireysel Haklar ve Özgürlükler:
• Yaşama hakkı
• Düşünce ve ifade özgürlüğü
• Din ve vicdan özgürlüğü
• Seyahat özgürlüğü
• Kişi dokunulmazlığı

🔹 Vatandaşlık Sorumlulukları

• Kanunlara uymak: Devletin kanunlarına saygılı olmak
• Vergi ödemek: Kazancın bir kısmını devlete vergi olarak ödemek
• Askerlik yapmak: Erkek vatandaşların milli savunma görevi
• Seçimlere katılmak: Oy kullanmak demokrasinin gereğidir
• Çevreye ve tarihi eserlere sahip çıkmak
• Başkalarının haklarına saygı göstermek

🔹 Demokrasi ve Vatandaşlık

• Demokrasi: Halkın yönetime katılması, yönetimi denetlemesidir.
• Temsili demokrasi: Halk seçtiği temsilciler aracılığıyla yönetime katılır.
• Milli egemenlik: Yönetim halkın elindedir, hiçbir kişi veya kurum halkın üstünde değildir.
• Türkiye’de egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.

🔹 İyi Bir Vatandaşın Özellikleri

• Kanunlara ve kurallara uyar
• Sorumluluklarını yerine getirir
• Topluma faydalı işler yapar (gönüllülük, yardımlaşma)
• Çevreye duyarlıdır
• Başkalarının haklarına saygılıdır
• Seçme ve seçilme hakkını kullanır

🔹 Çocuk Hakları

• Tüm çocuklar Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ile korunur.
• Temel çocuk hakları:
– Yaşama ve gelişme hakkı
– Eğitim hakkı
– Sağlık hakkı
– Oyun ve dinlenme hakkı
– Ayrımcılığa uğramama hakkı
– Şiddetten korunma hakkı

🔹 Sivil Toplum Kuruluşları (STK)

• STK: Kâr amacı gütmeyen, toplumsal sorunlara çözüm arayan gönüllü kuruluşlardır.
• Örnekler: Kızılay, LÖSEV, TEMA Vakfı, AKUT
• STK’lar demokrasinin gelişmesine katkı sağlar.

💡 Özet – Hatırlatma

✓ Vatandaşlık, devlete bağlılık ve hukuki statüdür
✓ Vatandaşlık hem haklar hem sorumluluklar getirir
✓ Seçme hakkı 18 yaşında başlar
✓ Vergi ödemek, kanunlara uymak vatandaşlık görevidir
✓ Demokraside egemenlik millete aittir

📝 Konuyu Pekiştir!
Vatandaşlık konusunu daha iyi anlamak ve bilgini test etmek için testimizi çözebilirsin:
→ 6. Sınıf Sosyal Bilgiler – Vatandaşlık Testi