🔬 6. Sınıf Fen Bilimleri – Genel Tekrar
Bu sayfada 6. sınıf Fen Bilimleri dersinin tüm önemli konularını tekrar edeceğiz: hücre, vücut sistemleri, kuvvet, ışık, ses, ısı, elektrik, Dünya ve evren konuları.
🧫 Hücre
Hücre, canlıların en küçük yapı ve görev birimidir. Tüm canlılar bir veya birden fazla hücreden oluşur.
Hücrenin Temel Kısımları
| Kısım | Yapısı | Görevi |
|---|---|---|
| Hücre zarı | Canlı, esnek, seçici geçirgen | Hücreye giren-çıkan maddeleri kontrol eder |
| Sitoplazma | Jöle kıvamında sıvı | Organellerin bulunduğu ortam, yaşamsal olaylar burada gerçekleşir |
| Çekirdek | Çekirdek zarı ile çevrili | Hücrenin yönetim merkezi, DNA (kalıtsal bilgi) burada bulunur |
🫁 Vücut Sistemleri (Özet)
| Sistem | Ana Organ | Temel Görevi |
|---|---|---|
| Sindirim | Mide, ince bağırsak | Besinleri parçalar, emilim sağlar |
| Solunum | Akciğerler | O₂ alır, CO₂ atar (gaz değişimi alveollerde) |
| Dolaşım | Kalp ❤️ | Kanı vücutta pompalar (atardamar, toplardamar) |
| Boşaltım | Böbrekler | Kanı süzer, zararlı maddeleri atar |
| Sinir | Beyin 🧠 | Organları yönetir, uyarıları algılar |
| Destek-Hareket | Kemik + Kas | Şekil verir, hareketi sağlar (206 kemik) |
🌱 Fotosentez
Fotosentez, yeşil bitkilerin güneş ışığı enerjisini kullanarak su ve karbondioksitten besin (glikoz) üretmesidir.
Karbondioksit + Su → Glikoz (besin) + Oksijen
Fotosentez İçin Gerekenler
- ☀️ Güneş ışığı (enerji kaynağı)
- 💧 Su (köklerden alınır)
- 💨 Karbondioksit (CO₂) (yapraklardaki gözeneklerden alınır)
- 🟢 Klorofil (yeşil renkli pigment, yapraklarda bulunur)
💪 Kuvvet ve Hareket
- Kuvvet: İten, çeken, durduran, hızlandıran etki. Birimi: Newton (N)
- Kuvvet türleri: Temaslı (itme, çekme, sürtünme) ve Temassız (yerçekimi, mıknatıs)
- Ağırlık formülü: G = m × g (Dünya’da g ≈ 10 N/kg)
Kütle vs. Ağırlık
| Kütle | Ağırlık |
|---|---|
| Madde miktarı (kg) | Yerçekimi kuvveti (N) |
| Her yerde aynı | Bulunduğun yere göre değişir |
💡 Işık
Işık, doğrusal yolda yayılan bir enerji türüdür.
Işık Kaynakları
- Doğal: Güneş ☀️, yıldızlar, ateş böceği
- Yapay: Ampul 💡, mum, el feneri
Maddeler Işığa Göre
| Madde Türü | Özellik | Örnek |
|---|---|---|
| Saydam | Işığı geçirir, arkası net görülür | Cam, temiz su, hava |
| Yarı saydam | Işığı kısmen geçirir, arkası bulanık | Buzlu cam, yağlı kâğıt |
| Opak (saydam değil) | Işığı geçirmez, soğurur veya yansıtır | Tahta, metal, karton |
Işığın soğurulması: Koyu renkli maddeler ışığı daha fazla soğurur (emer), bu yüzden daha çok ısınır. Açık renkli maddeler ışığı yansıtır.
🔊 Ses
Ses, maddenin titreşmesiyle oluşan bir enerji türüdür.
- Ses yayılmak için madde ortama ihtiyaç duyar (katı, sıvı, gaz)
- Ses boşlukta yayılmaz! (Uzayda ses duyulmaz) 🚀
- En hızlı: Katılarda > Sıvılarda > Gazlarda yayılır
Ses Özellikleri
| Özellik | Neye Bağlı | Açıklama |
|---|---|---|
| Şiddet (Gürlük) | Genlik | Sesin yüksek veya alçak olması (desibel) |
| Yükseklik (Tiz/Pes) | Frekans | İnce (tiz) veya kalın (pes) ses |
🌡️ Isı ve Sıcaklık
| Isı | Sıcaklık |
|---|---|
| Bir enerji türü | Maddenin soğukluk-sıcaklık derecesi |
| Birimi: Joule (J) veya Kalori (cal) | Birimi: Celsius (°C) |
| Ölçü aleti: Kalorimetre | Ölçü aleti: Termometre |
Isı İletim Yolları
| Yol | Nasıl? | Nerede? |
|---|---|---|
| İletim | Madde içinde dokunarak | Katılarda (kaşık ısınması) |
| Konveksiyon | Madde hareketiyle (akıntı) | Sıvı ve gazlarda (sıcak hava yükselir) |
| Işıma | Maddeye ihtiyaç duymadan | Boşlukta da olur (Güneş’ten gelen ısı) |
Suyun Özel Sıcaklıkları
- 🧊 Donma noktası: 0°C
- ♨️ Kaynama noktası: 100°C
⚡ Elektrik
Elektrik akımı, yüklü parçacıkların (elektronların) iletken bir tel boyunca hareket etmesidir.
Devre Elemanları
- 🔋 Pil: Elektrik enerjisi kaynağı
- 💡 Ampul: Elektriği ışık enerjisine dönüştürür
- Anahtar: Devreyi açar/kapar
- İletken tel: Akımı taşır
İletken ve Yalıtkan
| İletken | Yalıtkan |
|---|---|
| Elektriği geçirir | Elektriği geçirmez |
| Metaller (bakır, demir, altın), su | Plastik, cam, kauçuk, tahta |
🌍 Dünya ve Evren
Dünya’nın Hareketleri
| Hareket | Süre | Sonucu |
|---|---|---|
| Kendi etrafında dönme | 1 gün (24 saat) | Gece-gündüz oluşumu |
| Güneş etrafında dönme | 1 yıl (365,25 gün) | Mevsimler |
✍️ Pratik Sorular
Soru 1: Kalp hangi sistemin parçasıdır?
Cevap: Dolaşım sistemi. Kalp, kanı tüm vücuda pompalayan organ.
Soru 2: Fotosentez için hangisi gerekmez: güneş ışığı, su, toprak, karbondioksit?
Cevap: Toprak. Fotosentez yapraklarda gerçekleşir. Gerekli olanlar: güneş ışığı, su, CO₂ ve klorofil.
Soru 3: Hücre zarı ne tür bir yapıdadır?
Cevap: Canlı, esnek ve seçici geçirgen bir yapıdadır. Hücreye giren ve çıkan maddeleri kontrol eder.
Soru 4: Ses boşlukta yayılır mı? Neden?
Cevap: Hayır, ses boşlukta yayılmaz. Çünkü ses yayılmak için madde ortama (katı, sıvı veya gaz) ihtiyaç duyar. Boşlukta madde olmadığı için ses iletilemez.
Soru 5: Suyun kaynama noktası kaç Celsius derecedir?
Cevap: 100°C (deniz seviyesinde). Donma noktası ise 0°C’dir.
Soru 6: Işık hangi maddelerde soğurulur?
Cevap: Opak (saydam olmayan) maddelerde soğurulur. Özellikle koyu renkli maddeler ışığı daha fazla soğurur ve daha çok ısınır.
Soru 7: Dünya kaç günde kendi etrafında döner?
Cevap: 1 gün (24 saat). Bu dönüş gece-gündüz oluşumunu sağlar.
📚 Daha Detaylı Konu Anlatımları
📋 Hızlı Tekrar
- Hücre: Zar (seçici geçirgen), sitoplazma, çekirdek (DNA)
- Fotosentez: CO₂ + H₂O → Glikoz + O₂ (ışık + klorofil gerekir)
- Kuvvet: Birimi Newton, G = m × g
- Işık: Saydam/yarı saydam/opak, koyu renk soğurur
- Ses: Madde ortam gerekir, boşlukta yayılmaz
- Isı iletimi: İletim (katı), konveksiyon (sıvı-gaz), ışıma (boşlukta da)
- Su: Donma 0°C, kaynama 100°C
- Dünya: 1 gün = kendi etrafı, 1 yıl = Güneş etrafı
🔬 Konuları tekrar ettin mi? Kendini test et!
0 Yorum