📚 Konu Anlatımı 👇 Teste Git✕+
🌱 Kök ve Ekler – 5. Sınıf (Kapsamlı)
📚 Kök Nedir?
Bir sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır. Kök, başka sözcükten türememiş, bölünemeyen temel birimdir.
| Sözcük | Kökü | Açıklama |
|---|---|---|
| Evler | Ev | -ler çoğul eki çıkarılır |
| Kitaplık | Kitap | -lık yapım eki çıkarılır |
| Yolculuk | Yol | -cu-luk ekleri çıkarılır |
| Yolculuklardan | Yol | Tüm ekler çıkarılır |
🔤 İsim Kökü ve Fiil Kökü:
| İsim Kökü | Fiil Kökü |
|---|---|
| Varlıkları, kavramları karşılar | Eylem, hareket bildirir |
| ev, kitap, yol, göz, el | gel-, git-, oku-, yaz-, koş- |
| “-mak/-mek” EKLENEMEZ | “-mak/-mek” EKLENEBİLİR |
📌 Test Yöntemi: Kök İsim mi Fiil mi?
Köke “-mak/-mek” ekleyebiliyorsak fiil köküdür:
- “Yazmak” olur → Fiil kökü ✓
- “Kitapmak” olmaz → İsim kökü ✓
📝 Ek Çeşitleri:
1️⃣ Yapım Ekleri (Yeni sözcük türetir):
| Ek | Örnek | Yeni Anlam |
|---|---|---|
| -ci/-cı | balık → balıkçı | Meslek anlamı |
| -lik/-lık | kitap → kitaplık | Yer anlamı |
| -len/-lan | yeşil → yeşillenmek | Fiil türetme |
2️⃣ Çekim Ekleri (Anlam değiştirmez):
- -ler/-lar: Çoğul eki (kitaplar, evler)
- -de/-da: Bulunma hali (evde, okulda)
- -i/-ı/-u/-ü: Belirtme hali (kitabı, evi)
🏠 “-lık/-lik” Ekinin Anlamları:
| Anlam | Örnek | Açıklama |
|---|---|---|
| Yer | ormanlık, kitaplık, odunluk | O şeyin bulunduğu yer |
| Meslek | öğretmenlik, doktorluk, avukatlık | O işi yapma |
| Alet | tuzluk, şekerlik, gözlük | O şeyi koymak için |
| Sıfat | güzellik, iyilik, kötülük | Soyut kavram |
👥 “-ler/-lar” Ekinin Anlamları:
| Anlam | Örnek | Açıklama |
|---|---|---|
| Çoğul | Kitaplar masada. | Birden fazla |
| Aile/yakınlar | Hasanlar tatile çıkmış. | Hasan ve ailesi |
| Abartma | Paralar kazandı. | Çok para (abartı) |
| Saygı | Öğretmenim geldiler. | Saygı çoğulu |
🔍 Kök ve Ek Ayırımı Örnekleri:
| Sözcük | Doğru Ayrım | Ek Sayısı |
|---|---|---|
| Yeşillenmek | Yeşil + len + mek | 2 ek |
| Dönüşüm | Dön + üş + üm | 2 ek |
| Hastalanmış | Hasta + lan + mış | 2 ek |
| Kaplamak | Kap + la + mak | 2 ek |
⚠️ Dikkat! Kök Halindeki Sözcükler:
Hiç ek almamış sözcükler kök halindedir:
- “Meyve aldım.” → meyve (kök halinde)
- “Meyveler aldım.” → meyveler (ek almış)
⚠️ Test İpucu: “Yolculuklardan” kökü = YOL (tüm ekler çıkarılır). “-mak/-mek” eklenebiliyorsa = FİİL KÖKÜ. “Ormanlık” = YER anlamı. “Öğretmenlik” = MESLEK anlamı. “Hasanlar tatile çıkmış” = AİLE/YAKINLAR anlamı. “Paralar kazandı” = ABARTI anlamı. “Meyve” = KÖK HALİNDE (ek almamış)!
Sınav özeti
0 - 15 soru tamamlandı
Sorular:
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
Bilgi
Test sorularını çözmeye başlayın.
Daha önce bu sınavı bitidiniz ve tekrar alamazsınız.
Sınav yükleniyor...
Sınava başlamak için önce kayıt olmalısınız.
Bu sınavı başlatmak için, aşağıdaki sınav bitirmek zorundasınız:
Sonuçlar
0 - 15 soru doğru olarak cevaplandı
Zamanınız:
Zaman doldu
0 - 0 Puan aldınız, (0)
Kategoriler
- Kategorize edilmedi 0%
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- Cevaplanan
- Gözden geçirme
-
Soru 1 - 15
1. Soru
1 PuanAşağıdaki sözcüklerden hangisi kök durumundadır ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 2 - 15
2. Soru
1 PuanHasanlar tatile çıkmışlar.
Yukarıdaki altı çizili cümlede verilen '' – lar '' eki cümleye hangi anlamı katmıştır ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 3 - 15
3. Soru
1 Puan1. Yeşillenmek ⇒ Yeşil-len-mek
2. Dönüşüm ⇒ Dön-üş-üm
3. Kaplamak ⇒ Kap-la-mak
4. Hastalanmış ⇒ Has-ta-lan-mışYukarıdaki sözcüklerden hangisi ekine ve köküne yanlış ayrılmıştır ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 4 - 15
4. Soru
1 PuanAşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi ek almıştır ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 5 - 15
5. Soru
1 PuanAşağıdaki sözcüklerden hangisi ekine ve köküne yanlış ayrılmıştır ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 6 - 15
6. Soru
1 PuanAşağıdaki cümlelerin hangisinde '' -lık, – luk '' eki eklendiği sözcüğe '' yer '' anlamı katmıştır ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 7 - 15
7. Soru
1 PuanAşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü parantez içinde yanlış verilmiştir ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 8 - 15
8. Soru
1 PuanAşağıdaki sözcüklerden hangisinin kökü parantez içinde yanlış gösterilmiştir ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 9 - 15
9. Soru
1 PuanAşağıdaki altı çizili kelimelerden hangisinin köküne '' -mak/-mek '' eki getirilebilir ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 10 - 15
10. Soru
1 Puan1. Ormanlık alanlarda ateş yakmayınız.
2. Gelirken manavdan meyve alın.
3. Görgüsüz insanlardan hoşlanmam.
4. Yolculuk yapmayı çok seviyorum.Yukarıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi kök halindedir ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 11 - 15
11. Soru
1 Puan'' Yolculuklardan '' sözcüğünün kökü aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 12 - 15
12. Soru
1 Puan'' -ler / -lar '' eki aşağıdaki cümlelerin hangisinde abartma anlamı katmıştır ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 13 - 15
13. Soru
1 PuanAşağıdaki sözcüklerden hangisinde '' -lık '' eki eklendiği sözcüğe '' meslek '' anlamı katmıştır ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 14 - 15
14. Soru
1 PuanAşağıdaki sözcüklerden hangisi kök hâlindedir ?
Doğru
Doğru değil
-
Soru 15 - 15
15. Soru
1 PuanAşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisinin aldığı ek sayısı diğerlerinden fazladır ?
Doğru
Doğru değil
0 Yorum