5. Sınıf Fen Bilimleri – Madde ve Özellikleri Testi

🔬 Madde ve Özellikleri

Kütlesi ve hacmi olan her şey maddedir. Hava, su, taş, demir — hepsi maddedir.

🧊 Maddenin Üç Hali

Maddenin katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç fiziksel hali vardır:

Not: Bazı maddeler oda sıcaklığında beklenmedik halde bulunur. Örneğin cıva bir metal olmasına rağmen oda sıcaklığında sıvı haldedir!

🔍 Ayırt Edici Özellikler

Her maddenin kendine özgü ayırt edici özellikleri vardır. Bu özellikler sayesinde maddeleri birbirinden ayırt edebiliriz:

• Erime noktası: Katının sıvıya dönüşmeye başladığı sıcaklık. Suyun erime (donma) noktası: 0°C
• Kaynama noktası: Sıvının gaza dönüşmeye başladığı sıcaklık. Suyun kaynama noktası: 100°C
• Yoğunluk: Birim hacimdeki kütle miktarı
• Öz ısı: 1 gram maddenin sıcaklığını 1°C artırmak için gereken ısı

📊 Yoğunluk

Yoğunluk = Kütle ÷ Hacim (birimi: g/cm³ veya kg/m³)

Her maddenin yoğunluğu farklıdır. Yoğunluğu suyunkinden küçük olan maddeler suda yüzer, büyük olanlar batar.

✨ Saf Madde

Tek tür maddeden oluşan maddelere saf madde denir. Saf su, altın, demir saf maddelerdir. Saf maddelerin erime ve kaynama noktaları sabittir.

🔄 Fiziksel ve Kimyasal Değişim

💨 Hal Değişimleri ve Tanecikler

Madde ısıtıldığında tanecikler hızlanır ve aralarındaki mesafe artar (erime, buharlaşma). Soğutulduğunda tanecikler yavaşlar ve aralarındaki mesafe azalır (yoğuşma, donma).

💡 Test İpucu

⚠️ Hatırla: Erime/kaynama noktası ayırt edici özelliktir. Fiziksel değişim = öz değişmez (erime), kimyasal değişim = yeni madde (yanma). Buharlaşmada tanecik mesafesi artar!