5. Sınıf Fen Bilimleri Canlıların Yapısına Yolculuk

Aşağıda karahindiba bitkisinin gelişim aşamaları gösterilmiştir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir ?

“Vampir kelebek (Ricania simulans)” olarak bilinen bir kelebek türü Doğu Karadeniz Bölgesi'ni yaz aylarında tehdit etmektedir. Bu tür, kışın yumurta içindeki uzun bir uyku durumundan sonra Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında yumurtadan çıkar. Şekil I ve Şekil II’deki süreçlerden geçen bu canlı, bitkilerin yumuşak kısımlarından su emerek bitkiyi kurutur. Bu tür, bölgede 2000’li yıllardan sonra görülmeye başlamış ve hızla yayılmaya devam etmiştir.

hangileri bölgede canlı yaşam dengesini bozmadan çözüm aramaya yöneliktir ?

Geç kalmış hafif don olayları yalnız ürüne zarar verdiği hâlde, bitkilerin erken uyanmalarının arkasından gelen şiddetli don olayları çiçekleri veya tomurcukları yaktıkları gibi, ağaçların ince hatta kalın dallarına da zarar verir. Aşağıda verilen habere göre çiçekleri don olaylarından zarar görmüş meyve ağaçlarında aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenmez ?

Bu parçadan hareketle,
1. Bakteriler her yerde, her koşulda yaşayabilirler.
2. Balın içerisine sonradan su katılırsa balın bir süre sonra bozulması beklenir.
3. Bakterilerin yaşaması için gerekli su miktarı mantarların yaşaması için gerekenden daha fazladır.

çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?

Hayvan ve mantarların farklı türlerinin bazı özellikler bakımından karşılaştırılmasına ilişkin tablolar aşağıda verilmiştir.

yargılarından hangileri doğrudur ?

Ayşegül evdeki ekmeğin bazen hızlıca küflendiğini, bazen ise küflenmediğini gözlemliyor. Bunun üzerine “Ortam koşulları küflenmeye etki eder.” hipotezini test etmek için aşağıdaki deney düzeneklerini hazırlıyor.

ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir ?

Elif ve Ali canlılarla ilgili bir kart oyunu oynuyorlar. Bu oyunda bir yüzünde canlıların özellikleri, bir yüzünde de o canlının ait olduğu grubun yazılı olduğu kartlar bulunuyor. Oyuncular bir yüzündeki bilgileri okuyarak canlının grubunu tahmin etmeye çalışıyorlar.

Buna göre aşağıdakilerin hangisinde üç kart için de yaptıkları tahmin doğrudur?

Bir canlıya ait özellikler şunlardır: Çok hücrelidir. Besinlerini dışarıdan hazır olarak alır. Omurgaya sahiptir. Vücutları tüyle kaplıdır. Bu özelliklere uygun canlı aşağıdakilerden hangisidir ?

Aşağıdaki ortamların hangisinde bakterilerin çoğalması daha kolaydır ?

Gazete haberinde verilen çeçe sineği, ilk bakışta karasineğe benzeyen, küçük ama çok zararlı bir sinektir. Daha çok hayvanların üzerinde yaşayan ve kanla beslenen bu sinek uyku hastalığının taşıyıcısıdır. Verilen bilgilerden hareketle aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılamaz ?

Üç farklı canlı grubu ile ilgili oluşturulan poster aşağıdaki gibidir.

Buna göre posterde yapılan hataların düzeltilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır ?

Uçma yeteneğine sahip olduğu halde memeliler grubunda yer alan hayvan aşağıdakilerden hangisidir ?

Besi yeri: Herhangi bir mikroorganizmanın yetiştirilebilmesi için gerekli besin ve ortamdır.

çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir ?

Bir öğrenci bazı canlılar ile ilgili yaptığı gözlem ve araştırma sonuçlarını aşağıdaki tabloda göstermiştir.

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz ?

Bir öğrenci bitkileri incelemek için yaptığı deneylerdeki gözlemleri aşağıdaki gibi göstermiştir. Öğrenci yaptığı bu deneyler sonunda bitkilerle ilgili aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşamaz ?

Besi yeri: Herhangi bir mikroskobik canlının yetiştirilebilmesi için gerekli besin ve ortamdır. Günümüzde bazı bilim insanları mikroskobik canlılar üzerinde araştırma yaparken mikroskobik canlılarla resim yapılabileceğini fark etmiş, bu yöntem hızla yayılmıştır. Bu yöntemde tuval olarak besi yeri, boya olaraksa bakteriler ve mantarlar kullanılmaktadır. Bu canlılar besi yeri üzerine kürdan vb. ile sürülmektedir. Mikroskobik canlılar çoğaldığında ise besi yerinde aşağıdaki resimler ortaya çıkmaktadır. Verilen bilgilere göre mikroskobik canlılar ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılamaz ?

Hijyenik olmanın besinler üzerindeki etkisini araştırmak isteyen bir öğrencinin yaptığı deneye ilişkin işlemler aşağıda verilmiştir. Akşama kadar hiç yıkamadığı elleriyle bir limona dokunuyor ve poşete koyarak hava almayacak şekilde ağzını bağlıyor. Ardından ellerini güzelce sabunlayıp yıkadıktan sonra bir limona daha dokunuyor ve onu da poşete koyarak hava almayacak şekilde ağzını bağlıyor. Her ikisini de 10 gün aynı ortamda bekletiyor. Limonların son durumları şekildeki gibi olduğuna göre bu deneyden aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz ?

Ailesiyle bir haftalık tatilde kamp yapan Sertaç, yanlarına aldıkları besinlerde gözlenen değişimleri bir tabloya kaydetmiştir. Tabloda verilen bilgilere göre aşağıda yapılan çıkarımlardan hangisi yanlıştır ?

Mantarlar çoğalmak için nemli ve sıcak ortamlara ihtiyaç duyarlar. Bir simit birkaç dakika dışarıda bekletildikten sonra dört eşit parçaya bölünüyor. Parçalardan ikisi kurutulmak suretiyle her bir parça hava almayacak şekilde poşetle kapatılıyor ve farklı sıcaklıklarda bekletiliyor. Yapılan deneyde hangi simitteki küflenmenin en az olması beklenir ?

Bir öğrenci yaptığı etkinliğin aşamalarını aşağıdaki gibi sıralamıştır. Kereviz sapının bir kısmını makasla ortadan ikiye ayırdım. Sapları ılık ve aydınlık bir yerde bulunan kaplara yerleştirdim. Kapları yarısına kadar suyla doldurdum ve birine kırmızı, diğerine de mavi gıda boyasından birkaç damla ekledim. Oluşan değişimleri aşağıdaki gibi gözlemledim. Öğrenci bu etkinlikle, bitki gövdesinin görevlerinden hangisini kanıtlamış olur?