5. Sınıf Din Kültürü Temizlik ve Sağlık Konu Anlatımı

Temizlik, İslam dininin en temel prensiplerinden biridir. Kur’an-ı Kerim’de ve Hz. Muhammed’in (s.a.v.) hadislerinde temizliğe çok büyük önem verilmiştir.

Kur’an’da Temizlik:

• Bakara suresi 222. ayette “Allah çok tövbe edenleri ve çok temizlenenleri sever.” buyrulmuştur.
• Müddessir suresi 4. ayette “Elbiseni temiz tut.” emri verilmiştir.
• Maide suresi 6. ayette abdest ve gusül anlatılmıştır.

Hadislerde Temizlik:

• “Temizlik imanın yarısıdır.” (Müslim)
• “Allah temizdir, temizi sever.” (Tirmizi)
• “Beş şey fıtrattandır: Tırnakları kesmek, bıyıkları kısaltmak, koltuk altı kıllarını temizlemek, etek tıraşı olmak ve misvak kullanmak.” (Buhari, Müslim)

📌 Temizliğin Çeşitleri

İslam’da temizlik iki ana başlık altında ele alınır:

Önemli: İslam’da hem beden hem de kalp temizliği birlikte istenir. Sadece dışı temiz olmak yetmez; içimizi de kötülüklerden arındırmalıyız.

Abdest, namaz kılmak ve Kur’an okumak gibi bazı ibadetlerden önce yapılması gereken bir temizlik ibadetidir. Abdest almak farz (zorunlu) bir ibadettir.

Abdestin Farzları (4 Farz)

Bu dört işlem yapılmadan abdest geçerli olmaz:

Abdestin Sünnetleri

• Besmele çekmek: Abdeste başlarken “Bismillah” demek
• Niyet etmek: Kalben “Abdest almaya niyet ettim” demek
• Elleri bileklere kadar yıkamak: Abdeste başlamadan önce
• Ağza su almak (mazmaza): Ağzı 3 kez çalkalamak
• Burna su almak (istinşak): Burna 3 kez su çekip temizlemek
• Kulakları meshetmek: Islak parmaklarla kulakların içini ve dışını silmek
• Her uzvu 3 kez yıkamak: Farz olan organları 3’er defa yıkamak
• Sırayı gözetmek (tertip): Farzları sırasıyla yapmak

❌ Abdesti Bozan Durumlar

• Tuvalette bulunmak: Küçük veya büyük abdest bozmak
• Yellenmek: Arkadan gaz çıkması
• Bayılmak: Bilincini kaybetmek
• Uyumak: Uzanarak veya yaslanarak uyumak (oturarak kısa uyuklama bozmaz)
• Kan gelmesi: Yaradan kan, burun kanaması vb.
• Ağız dolusu kusmak

Hatırlatma: Abdest almak sadece bir temizlik değil, aynı zamanda bir ibadettir. Abdest alırken Allah’ı anarız ve manevi olarak da arınırız.

Gusül, tüm vücudun su ile yıkanması anlamına gelir. Bazı durumlarda gusül almak farz (zorunlu) olur.

Guslün Farzları (3 Farz)

Gusül Nasıl Alınır?

1. Önce niyet edilir.
2. Besmele çekilir.
3. Eller bileklere kadar yıkanır.
4. Vücuttaki kirler temizlenir.
5. Abdest alınır (ayaklar en sona bırakılabilir).
6. Ağza 3 kez su alınır, çalkalanır.
7. Burna 3 kez su çekilir.
8. Önce baştan su dökülür.
9. Sağ omuza, sonra sol omuza su dökülür.
10. Tüm vücut ovularak yıkanır, kuru yer bırakılmaz.

Teyemmüm, su bulunamadığında veya su kullanmanın sağlığa zararlı olduğu durumlarda, temiz toprak veya toprak cinsinden bir madde ile yapılan sembolik temizliktir.

Teyemmüm Ne Zaman Yapılır?

• Abdest almak veya gusül yapmak için su bulunamadığında
• Su olsa bile hastalık nedeniyle su kullanmanın zararlı olduğu durumlarda
• Suyun sadece içme ihtiyacı için yeterli olduğu durumlarda
• Su kaynağına ulaşmada tehlike bulunduğunda

Teyemmüm Nasıl Yapılır?

1. Niyet edilir.
2. Besmele çekilir.
3. Her iki el, temiz toprak veya toprak cinsinden bir yüzeye (taş, duvar vb.) vurulur.
4. Ellerin içi ile yüz meshedilir (silinir).
5. Eller tekrar yüzeye vurulur.
6. Önce sol elle sağ kol dirseklere kadar, sonra sağ elle sol kol meshedilir.

Önemli: Teyemmüm, abdest ve gusül yerine geçer. Ancak su bulunduğunda teyemmüm bozulur ve abdest almak gerekir.

Beden Temizliği

İslam dini, beden temizliğini çok önemser. Hz. Muhammed (s.a.v.) temizlikle ilgili pek çok tavsiyede bulunmuştur:

• Diş temizliği: Peygamberimiz misvak kullanmayı çok önermiştir. “Misvak kullanmanızı tavsiye ederim.” (Buhari)
• Saç ve sakal temizliği: Saçları taramak ve temiz tutmak sünnet kabul edilir.
• Tırnak kesmek: Tırnakları düzenli kesmek fıtrat sünnetlerindendir.
• Elbise temizliği: Giysilerin temiz ve düzgün olması önerilir. “Elbiseni temiz tut.” (Müddessir, 4)
• Düzenli yıkanmak: Hz. Muhammed (s.a.v.) Cuma günleri boy abdesti almayı önermiştir.

Çevre Temizliği

İslam sadece beden temizliğini değil, çevre temizliğini de emreder:

• Ev ve yaşam alanı: Evlerimizi temiz tutmak görevimizdir.
• Sokak ve çevre: Hz. Muhammed (s.a.v.) “Yoldan rahatsız edici şeyleri kaldırmak imandandır.” buyurmuştur. (Müslim)
• Su temizliği: Durgun suya abdest bozulmaması ve suların kirletilmemesi emredilmiştir.
• Doğayı korumak: İslam’da ağaç dikme ve doğayı koruma teşvik edilir. “Kıyamet koparken bile elinde bir fidan varsa onu dik.” (Ahmed b. Hanbel)

İslam dini, insanın sağlığını korumayı bir sorumluluk olarak görür. Vücudumuz bize emanettir ve onu korumak görevimizdir.

İslam’da Beslenme İlkeleri

• Helal gıda yemek: Yediğimiz içtiğimiz her şeyin helal olması gerekir.
• İsraftan kaçınmak: “Yiyin, için fakat israf etmeyin.” (A’raf, 31)
• Besmele çekmek: Yemeğe başlarken “Bismillah” demek sünnettir.
• Aşırı yememek: Hz. Muhammed (s.a.v.) “Mideyi üçe böl: Bir bölümü yemeğe, bir bölümü suya, bir bölümü nefese ayır.” buyurmuştur. (Tirmizi)
• Sağ elle yemek: Peygamberimiz sağ elle yemeyi tavsiye etmiştir.

Helal ve Haram Gıdalar

🚭 Zararlı Alışkanlıklardan Kaçınma

İslam dini vücudumuza zarar veren her şeyden uzak durmamızı ister:

• Sigara ve tütün ürünleri: Sağlığa zararlı olduğu için günümüz alimleri haram veya mekruh sayar.
• Alkol: Kur’an’da açıkça yasaklanmıştır. (Maide, 90)
• Uyuşturucu: Aklı ve bedeni zarara uğrattığı için kesinlikle haramdır.
• Aşırı yemek: İsraf ve obeziteye yol açar, sakınılmalıdır.

Kural: İslam’da “Zarara sokmak da zarara sokulmak da yoktur.” (İbn Mace) prensibi geçerlidir. Kendimize ve başkalarına zarar vermekten kaçınmalıyız.