4. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Özellikleri – 3

📚 Konu Anlatımı 👇 Teste Git✕+

🔬 Maddenin Özellikleri – Detaylı Konu Anlatımı

📦 Madde Nedir?

Madde: Kütlesi olan ve uzayda yer kaplayan her şeye denir.

Cisim: Maddelerden yapılan, belirli şekli olan nesnelerdir (masa, sandalye, kalem).

💡 Önemli: Sıcak, ses, ışık, mutluluk gibi kavramlar madde değildir (kütle ve hacim yoktur)!

🌡️ Maddenin Üç Hali:

Özellik	KATI	SIVI	GAZ
Şekli	Belirli ✓	Kabın şeklini alır	Kabın şeklini alır
Hacmi	Belirli ✓	Belirli ✓	Her yere yayılır
Sıkıştırılabilir mi?	Hayır ✗	Hayır ✗	EVET ✓

💡 Önemli: “Gaz hâldeki maddeler sıvı ve katı hâldeki maddelerden farklı olarak sıkıştırılabilirler.”

🏖️ Katı Olduğu Halde Kabın Şeklini Alan Maddeler:

Bazı katı maddeler tane tane oldukları için bulundukları kabın şeklini alır:

🧂 Tuz → Tuzluğun şeklini alır
🌾 Un → Kaba göre şekil alır
🍬 Şeker → Şekerliğin şeklini alır
🏖️ Kum → Kovaya göre şekil alır

🔍 Maddelerin Ayırt Edici Özellikleri:

Maddeleri birbirinden ayırt etmek için kullanılan özellikler:

Özellik	Karşıt Özellik
Saydamlık (Işığı geçirir)	Opaklık (Mat, ışığı geçirmez)
Sertlik	Yumuşaklık
Suda batma	Suda yüzme
Sağlamlık	Kırılganlık
Parlaklık	Matlık
Pürüzsüzlük	Pürüzlülük

Ayrıca: Renk, koku gibi özellikler de kullanılır.

🔍 Saydam Maddeler (Işığı Geçiren):

🪟 Cam
💧 Temiz su
🎈 Şeffaf plastik
💎 Elmas

🧲 Mıknatısla Çekilen Maddeler:

Mıknatıs sadece bazı metalleri çeker:

✅ Demir → Mıknatısla çekilir
✅ Nikel → Mıknatısla çekilir
✅ Kobalt → Mıknatısla çekilir
❌ Tahta → Mıknatısla çekilMEZ!
❌ Plastik → Mıknatısla çekilMEZ!
❌ Bakır → Mıknatısla çekilMEZ!

🌡️ Isının Maddelere Etkisi:

Isı verildiğinde maddeler:

📈 Genleşir (hacim artar)
🔄 Hal değiştirir (katı→sıvı→gaz)
🌡️ Sıcaklık artar

Termometre sıcak suya daldırıldığında: İçindeki sıvı YÜKSELIR (genleşir)

⚖️ Kütle Hesaplamaları:

Ambalajlı ürünlerde:

Brüt kütle: Toplam kütle (ürün + ambalaj)
Net kütle: Sadece ürünün kütlesi
Dara: Ambalajın kütlesi

📐 Formül: Brüt kütle = Net kütle + Dara
Örnek: Net kütle = 1495 g, Dara = 260 g → Brüt kütle = 1495 + 260 = 1755 g

🔄 Hal Değişim Çevrimleri:

Katı → Sıvı = Erime (ısı alır)
Sıvı → Katı = Donma (ısı verir)
Sıvı → Gaz = Buharlaşma (ısı alır)
Gaz → Sıvı = Yoğuşma (ısı verir)

📏 Hacim Ölçme:

Sıvıların hacmi dereceli kap (mezür) ile ölçülür. Birim: mL veya L

Hacmi okurken gözümüz sıvı yüzeyi ile aynı hizada olmalıdır.

⚠️ Test İpucu: Cam SAYDAM. Un, şeker, kum = katı ama kabın şeklini alır. GAZ sıkıştırılabilir (katı ve sıvı SIKIŞTIRILAMAZ). Tahta mıknatısla çekilMEZ. Termometre sıcak suya konunca sıvı YÜKSELİR. Brüt = Net + Dara!

Test sorularını çözmeye başlayın.