3. Sınıf Fiiller Konu Anlatımı

Örneklerle Öğrenelim

• “Ali top oynuyor.” – Ne yapıyor? Oynuyor (iş, hareket)
• “Çiçekler açtı.” – Ne oldu? Açtı (oluş)
• “Kedi yatakta uyuyor.” – Ne yapıyor? Uyuyor (durum)
• “Ayşe kitap okuyor.” – Ne yapıyor? Okuyor (iş)
• “Yapraklar düştü.” – Ne oldu? Düştü (hareket)

Kolay Hatırlama: Fiilleri bulmak için cümleye “Ne yapıyor?”, “Ne yaptı?”, “Ne yapacak?” diye sor. Cevap veren sözcük fiildir.

1. İş (Hareket) Fiilleri

Bir varlığın yaptığını, hareket ettiğini bildiren fiillerdir. Bu fiillerde bir özne (yapan) vardır ve isteyerek yapılır.

2. Oluş Fiilleri

Kendiliğinden, istenmeden, doğal olarak gerçekleşen olayları bildiren fiillerdir. Bu fiillerde bir iş kendiliğinden olur.

3. Durum Fiilleri

Bir varlığın içinde bulunduğu durumu, halini bildiren fiillerdir. Bir iş yapılmaz, bir değişim olmaz, sadece mevcut durum ifade edilir.

Karşılaştırma Tablosu

1. Geçmiş Zaman (Dün, Önce)

İşin daha önce yapıldığını bildirir. “-di, -ti, -miş, -miş” ekleri ile yapılır.

• “Dün parka gittim.” (-di ile geçmiş)
• “Kitabı okudum.” (-di ile geçmiş)
• “Yemeğini yemiş.” (-miş ile geçmiş)
• “Ders çalıştı.” (-di ile geçmiş)

2. Şimdiki Zaman (Şu An)

İşin şu an yapılmakta olduğunu bildirir. “-yor” eki ile yapılır.

• “Ders çalışıyor.” (-yor ile şimdiki zaman)
• “Yemek yiyor.” (-yor ile şimdiki zaman)
• “Dışarı bakıyor.” (-yor ile şimdiki zaman)
• “Şarkı söylüyor.” (-yor ile şimdiki zaman)

3. Gelecek Zaman (Yarın, Sonra)

İşin ileride yapılacağını bildirir. “-ecek, -acak” ekleri ile yapılır.

• “Yarın okula gidecek.” (-ecek ile gelecek)
• “Tatilde denize gireceğiz.” (-ecek ile gelecek)
• “Ödevimi yapacağım.” (-acak ile gelecek)
• “Arkadaşıyla buluşacak.” (-acak ile gelecek)

Zaman Karşılaştırması

Olumlu Fiil

İşin yapıldığını veya yapılacağını bildiren fiillerdir.

• “Ali okula gitti.” (Gitmiş, olumlu)
• “Yemek yiyor.” (Yemekte, olumlu)
• “Yarın gelecek.” (Gelecek, olumlu)

Olumsuz Fiil

İşin yapılmadığını veya yapılmayacağını bildiren fiillerdir. Fiile “-ma, -me” olumsuzluk eki getirilir.

• “Ali okula gitmedi.” (Git-me-di, olumsuz)
• “Yemek yemiyor.” (Ye-mi-yor, olumsuz)
• “Yarın gelmeyecek.” (Gel-me-yecek, olumsuz)

Olumlu – Olumsuz Karşılaştırma

Fiil Kökünü Bulma

İpucu: Fiil kökünü bulmak için fiili mastar (sözlük) biçimine getir: koşmak, yazmak, okumak… Sonra “-mak, -mek” ekini kaldır. Kalan kısım fiil köküdür.

Dikkat: İsim mi Fiil mi?

Bazı sözcükler hem isim hem fiil olarak kullanılabilir. Cümleye bakarak karar veririz:

• “Gül bahçesi çok güzel.” – gül = isim (çiçek adı)
• “Fıkraya çok güldü.” – gül = fiil (gülme eylemi)
• “Masada bir boya var.” – boya = isim (madde adı)
• “Duvarı boyadı.” – boya = fiil (boyama eylemi)

1. Fiilleri Bul

Aşağıdaki cümlelerdeki fiilleri bul:

1. “Kedi sütü içti.”
2. “Çocuklar şarkıyı söylüyorlar.”
3. “Yarın pikniğe gideceğiz.”
4. “Kuş ağaca kondu.”
5. “Yapraklar sararıp dökülüyor.”

2. Hangi Zaman?

Aşağıdaki fiiller hangi zamandadır?

1. okuyor – ?
2. geldi – ?
3. yapacak – ?
4. koştu – ?
5. bakıyor – ?

3. Olumsuz Yap

Aşağıdaki olumlu fiilleri olumsuz yap:

1. geliyor – ?
2. gitti – ?
3. yazacak – ?
4. koşuyor – ?
5. okudu – ?

4. Fiil Türü Nedir?

1. “Ağaç büyüdü.” – İş mi, oluş mu, durum mu?
2. “Kedi uyuyor.” – İş mi, oluş mu, durum mu?
3. “Ali top oynuyor.” – İş mi, oluş mu, durum mu?
4. “Demir paslandı.” – İş mi, oluş mu, durum mu?

• Hata 1: İsimleri fiil sanmak. “Masa” fiil değildir, isimdir. Fiiller hareket, iş veya oluş bildirir.
• Hata 2: Oluş fiillerini iş fiili sanmak. “Çiçek büyüdü” cümlesinde çiçek bir iş YAPMAZ, büyüme kendiliğinden OLUR.
• Hata 3: Zaman eklerini karıştırmak. “-yor” = şimdiki zaman, “-di” = geçmiş zaman, “-ecek” = gelecek zaman.
• Hata 4: Olumsuzluk ekini yanlış yere koymak. Olumsuzluk eki (-ma, -me) fiil kökünden hemen sonra gelir.
• Hata 5: Cümledeki fiili bulamamak. Cümlenin sonundaki sözcük genellikle fiildir. “Ne yapıyor?” sorusunu sor.