🔬 3. Sınıf Fen Bilimleri Genel Tekrar
Beş duyumuzdan canlılara, kuvvet ve hareketten maddelere kadar 3. sınıf fen konularını birlikte tekrar edelim!
👁️ Beş Duyumuz
Çevremizdeki varlıkları tanımak için 5 duyu organımız vardır:
| Duyu Organı | Duyumuz | Ne Algılarız? |
|---|---|---|
| Göz 👁️ | Görme | Renk, şekil, büyüklük, ışık |
| Kulak 👂 | İşitme | Ses, müzik, gürültü |
| Burun 👃 | Koklama | Güzel ve kötü kokular |
| Dil 👅 | Tatma | Tatlı, tuzlu, acı, ekşi |
| Deri ✋ | Dokunma | Sıcak, soğuk, sert, yumuşak |
💡 Önemli: Duyu organlarımızı korumalıyız! Güneşe doğrudan bakmayız, çok yüksek sesle müzik dinlemeyiz.
🌱 Canlılar ve Cansızlar
Canlıların Ortak Özellikleri:
- Beslenirler: Yaşamak için besin alırlar 🍎
- Büyür ve gelişirler: Zamanla boyları uzar, büyürler 📏
- Solunum yaparlar: Oksijen alır, karbondioksit verirler 💨
- Ürerler: Kendi benzerlerini oluştururlar 🐣
- Hareket ederler: Yer değiştirirler (bitkiler kökleriyle) 🏃
- Boşaltım yaparlar: Zararlı maddeleri dışarı atarlar
Canlı Grupları:
| Grup | Özellikler | Örnekler |
|---|---|---|
| Hayvanlar 🐾 | Hareket eder, beslenirler | Kedi, köpek, kuş, balık |
| Bitkiler 🌿 | Güneş ışığıyla kendi besinini yapar | Ağaç, çiçek, ot, yosun |
| Mantarlar 🍄 | Kendi besinini yapamaz | Şapkalı mantar, küf |
💪 Kuvvet ve Hareket
Kuvvet: İtme veya çekmedir. Kuvvet uygulayarak nesneleri hareket ettirir, durdurur veya yönünü değiştiririz.
- İtme: Kapıyı itmek, topu tekmelemek
- Çekme: Çekmeceyi çekmek, ip çekmek
Kuvvetin etkileri:
- Duran bir cismi hareket ettirmek (topu vurmak)
- Hareket eden cismi durdurmak (topu tutmak)
- Cismin hızını değiştirmek (araba gaza basmak/fren)
- Cismin yönünü değiştirmek (topu yönlendirmek)
- Cismin şeklini değiştirmek (hamuru şekillendirmek)
Sürtünme Kuvveti:
Hareketi zorlaştıran kuvvettir. Pürüzlü zeminlerde sürtünme fazla, düz/kaygan zeminlerde azdır. Frenleme sürtünme sayesinde olur!
🧊 Maddeyi Tanıyalım
Madde: Kütlesi olan ve yer kaplayan her şeydir. Masa, su, hava hep maddedir.
| Hâl | Özellikler | Örnekler |
|---|---|---|
| Katı 🧊 | Belirli şekli var, sıkıştırılamaz | Taş, buz, masa, kalem |
| Sıvı 💧 | Bulunduğu kabın şeklini alır, akar | Su, süt, yağ, meyve suyu |
| Gaz 💨 | Her yere yayılır, görülmez (çoğu) | Hava, oksijen, buhar |
Hâl Değişimleri:
- Erime: Katı → Sıvı (buz → su) 🧊→💧
- Donma: Sıvı → Katı (su → buz) 💧→🧊
- Buharlaşma: Sıvı → Gaz (su → buhar) 💧→💨
- Yoğuşma: Gaz → Sıvı (buhar → su damlası) 💨→💧
💡 Elektrik ve Işık
Elektrik:
- Evlerimizde lamba, buzdolabı, televizyon elektrikle çalışır ⚡
- Elektrik tehlikelidir! Prizlere parmağımızı sokmayız
- Elektriği tasarruflu kullanmalıyız (gereksiz ışıkları söndür)
- Pil: Taşınabilir elektrik kaynağıdır (oyuncak, saat, el feneri)
Işık:
- Işık kaynakları: Güneş (doğal), lamba (yapay), ateş, yıldızlar
- Işık düz yolda ilerler (doğrusal yayılır)
- Işık saydam maddelerden geçer (cam, su)
- Işık opak maddelerden geçmez (tahta, demir) → Gölge oluşur
- Işık yarı saydam maddelerden az geçer (yağlı kâğıt, buzlu cam)
🔊 Ses
- Ses, maddelerin titreşiminden oluşur 🎵
- Ses katı, sıvı ve gaz ortamlarda yayılır
- Ses boşlukta (uzay) yayılmaz!
- Yüksek ses: Kulağa zarar verebilir (gürültü kirliliği)
- Alçak ses: Fısıltı, kuş sesi gibi hafif sesler
- Ses sert yüzeylere çarpınca geri döner → Yankı
🌍 Dünya ve Uzay
- Dünya Güneş’in çevresinde döner (1 yıl = 365 gün)
- Dünya kendi çevresinde de döner (1 gün = 24 saat) → Gece-gündüz oluşur
- Güneş: En yakın yıldızdır, ısı ve ışık verir ☀️
- Ay: Dünya’nın uydusudur, kendi ışığı yoktur 🌙
- Yıldızlar: Kendi ışığını yayan gök cisimleridir ⭐
- Gezegenler: Güneş’in çevresinde dönen büyük gök cisimleri
📝 Pratik Sorular
Soru 1: 5 duyu organımızı ve görevlerini sayınız.
Göz (görme), Kulak (işitme), Burun (koklama), Dil (tatma), Deri (dokunma)
Soru 2: Canlıların ortak özelliklerinden 3 tanesini yazınız.
Beslenme, büyüme-gelişme, solunum, üreme, hareket, boşaltım (herhangi 3 tanesi)
Soru 3: Buz eritilirse ne olur? Bu olaya ne denir?
Buz (katı) → Su (sıvı) olur. Bu olaya erime denir.
Soru 4: Kuvvetin 3 etkisini yazınız.
Cismi hareket ettirme, durma, hızını değiştirme, yönünü değiştirme, şeklini değiştirme (herhangi 3 tanesi)
Soru 5: Işık geçirmeyen (opak) maddelere 3 örnek veriniz.
Tahta, demir, karton, taş (herhangi 3 tanesi). Işık geçmediği için arkalarında gölge oluşur.
Soru 6: Gece ve gündüz neden oluşur?
Dünya kendi ekseni çevresinde döndüğü için. Güneş’e bakan tarafta gündüz, arka tarafta gece olur.
Soru 7: Ses boşlukta (uzayda) yayılır mı? Neden?
Hayır. Ses yayılmak için bir ortama (katı, sıvı veya gaz) ihtiyaç duyar. Boşlukta madde olmadığı için ses yayılamaz.
Soru 8: Sürtünme kuvveti ne işe yarar?
Hareketi zorlaştırır/yavaşlatır. Fren yapabilmemizi sağlar. Ayakkabılarımızın kaymadan yürüyebilmemizi sağlar.
📋 Konu Özeti
- 5 Duyu: Göz, Kulak, Burun, Dil, Deri
- Canlılar: Beslenme, büyüme, solunum, üreme, hareket, boşaltım
- Canlı Grupları: Hayvanlar, Bitkiler, Mantarlar
- Kuvvet: İtme-çekme; hareket ettirme, durdurma, hız/yön/şekil değiştirme
- Maddenin Hâlleri: Katı, Sıvı, Gaz
- Hâl Değişimleri: Erime, Donma, Buharlaşma, Yoğuşma
- Işık: Doğrusal yayılır; saydam, opak, yarı saydam maddeler
- Ses: Titreşimden oluşur, boşlukta yayılmaz
- Dünya: Güneş çevresinde (yıl), kendi çevresinde (gün) döner
📝 Konuyu anladın mı? Şimdi kendini test et!
0 Yorum