11. Sınıf Ortaçağ Felsefesi Testi

Hristiyanlık, ilk yüzyıllarda Roma İmparatorluğu içinde hızla yayılmış; ancak resmi çevrelerce çoğu zaman baskıyla karşılaşmıştır. MS 4. yüzyılda İmparator Konstantin’in Hristiyanlığı tanımasıyla birlikte kilise hem toplumsal hem de entelektüel hayat üzerinde belirleyici bir güce dönüştü ve filozoflar artık inancın içeriğini akılla temellendirme çabası içine girdi.

Bu parçadan hareketle MS 2. yüzyıl-MS 15. yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

MS 2. yüzyıldan MS 15. yüzyıla uzanan dönemde Hristiyan Patristik filozoflar ve İslam kelamcıları, önce vahyin kabul edilmesini sonra felsefi sorgulamayı ön koşul olarak görürken; daha sonraki dönemde Skolastik filozoflar aklı imanın hizmetine koşmak yerine ikisini uzlaştırmaya çalıştı. Her iki yaklaşımda da felsefe dinî bağlamdan hiçbir zaman kopamadı.

Bu bilgilere dayanarak Ortaçağ felsefesinin karakteristik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Sina (Avicenna), ‘Uçan Adam’ adını verdiği bir düşünce deneyi önerir: Gözleri kapalı, tüm duyumları yok sayılan ve uzayda asılı duran bir insan hayal edin. Bu insan dış dünyayla hiçbir temas kuramaksızın bile kendi varlığından ve düşüncesinden haberdardır.

İbn Sina bu düşünce deneyi aracılığıyla aşağıdakilerden hangisini ortaya koymak istemiştir?

Anselmus’a göre Tanrı, ‘kendisinden daha büyük hiçbir şeyin düşünülemeyeceği varlık’tır. Eğer böyle bir varlık yalnızca zihinde var olsaydı, gerçekte de var olan bir varlıktan daha küçük olurdu. Bu ise söz konusu tanımla çelişirdi. O hâlde Tanrı, hem zihinde hem de gerçekte var olmalıdır.

Anselmus’un bu argümanı hakkında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Thomas Aquinas, Tanrı’nın varlığını kanıtlamak için beş yol önerir. Bunların ilkinde, hareket eden her şeyin bir başka şey tarafından hareket ettirildiğini, bu zincirin sonsuz süremeyeceğini; dolayısıyla kendisi hareket ettirilmemiş bir ilk hareket ettiricinin bulunması gerektiğini savunur. Hareket zincirinin sonunda yer alan bu varlık Tanrı’dır.

Thomas Aquinas bu kanıt aracılığıyla hangi amacı gerçekleştirmeye çalışmıştır?

Kindi, İslam dünyasındaki ilk büyük felsefe geleneğinin kurucusu olarak kabul edilir. Aristoteles başta olmak üzere Yunan filozoflarının eserlerini incelemiş ve İslam inancıyla uyumlu hâle getirmeye çalışmıştır. Ona göre felsefe ile din aynı hakikati farklı yollardan araştırır; filozofun akıl yoluyla ulaştığı sonuçlar peygamberin vahiy aracılığıyla bildirdikleriyle çelişemez.

Bu parçaya göre Kindi’nin felsefe anlayışı hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Ortaçağ Hristiyan felsefesinde Augustinus Platon’un idealarını Tanrı’nın zihnindeki ezeli fikirler olarak yorumlarken, Thomas Aquinas Aristoteles’in metafiziğini Hristiyan teolojisiyle uzlaştırmıştır. İslam coğrafyasında ise Farabi ve İbn Sina Aristoteles felsefesini İslam inancının kavramsal altyapısına taşımıştır.

Bu parçadan hareketle Ortaçağ felsefesi için aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

‘Anlamak için inanıyorum.’ (credo ut intelligam) — Anselmus
‘İnanabilmek için anlamalıyım.’ — Abelard

Bu iki ifade karşılaştırıldığında Anselmus ile Abelard’ın iman-akıl ilişkisine bakışları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

MS 8. ile 13. yüzyıllar arasında Abbasi Halifeliği’nin başkenti Bağdat’ta kurulan Beytü’l-Hikme (Bilgelik Evi), Aristoteles başta olmak üzere pek çok Yunan filozofunun eserini Arapçaya kazandırdı. Daha sonra bu çevirilerin Latinceye aktarılması, Avrupa’da Aristotelesçi felsefenin yeniden canlanmasına zemin hazırladı.

Bu parçadan hareketle Beytü’l-Hikme hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

MS 14. yüzyılda yaşayan William of Ockham, var olduğunu kanıtlamak için gereksiz yere çok sayıda varlık öne sürülmemesi gerektiğini savunmuştur. Bu ilke ‘Ockham’ın usturası’ olarak bilinir. Ockham bu görüşü, tümellerin (insan, ağaç, güzellik gibi genel kavramların) gerçek birer varlık olmadığını; yalnızca zihinsel simgeler olduğunu öne süren nominalizmi desteklemek amacıyla kullanmıştır.

Bu parçadan hareketle Ockham’ın görüşü hakkında aşağıdakilerin hangisi söylenebilir?