11. Sınıf Elektrik ve Manyetizma Testi

⚡ Elektrik ve Manyetizma

🔋 Elektrik Yükü ve Coulomb Kuvveti

• Aynı işaretli yükler iter, zıt işaretli yükler çeker
• İki küre temas edip ayrılınca toplam yük eşit paylaşılır

F = k · |q₁ · q₂| / d²

• Uzaklık d → 2d olursa kuvvet 4’te 1’e düşer
• Yük 2 kat artarsa kuvvet 2 kat artar (lineer)
• İki iletken küre temas ederse yük eşit dağılır; r ve 2r yarıçaplı eşit yüklü kürelerde küçüğün yüzey yoğunluğu daha büyüktür

🧲 Elektrik Alan ve Alan Çizgileri

• Elektrik alan çizgileri pozitif yükten çıkar, negatif yüke girer
• Çizgiler kesişmez; birbirine yakın çizgiler güçlü alanı gösterir
• Noktasal yükün elektrik alanı: E = k · |q| / d²
• Alan yönü: pozitif test yüküne etki eden kuvvetin yönüdür

⚠️ Elektrik alan çizgisi çıkışı → pozitif yük; girişi → negatif yük. Bu yönü belirlemek için K, L, M yüklerinin işaretini çizgiden okuyabilirsin.

⚡ Elektrik Potansiyel ve Enerji

• Bir noktadaki potansiyel enerji: EP = q · V
• Eş potansiyel yüzeylerde yüklü cisim hareket ederken iş yapılmaz (EP değişmez)
• O, P, R potansiyelleri farklıysa: yük yüksek potansiyelden düşüğe doğru itilir (+q için), düşükten yükseğe doğru iş yapılması gerekir
• Potansiyel farkı (ΔV) pozitiften negatife gidilirken +q için enerji açığa çıkar

🏹 Yüklü Cismin Düzgün Elektrik Alanda Hareketi

• +q yüklü cisim elektrik alanı yönünde kuvvet alır → alan yönünde ivmelenir
• Sabit v hızıyla alana girerse: alana paralel bileşende ivmelenir, dik bileşende hız sabit kalır (Projektil benzeri)
• Alan yönünde hareket → kinetik enerji artar (elektrik kuvveti iş yapar)
• Alana dik hareket → kinetik enerji değişmez

💡 Test İpuçları: Coulomb’da uzaklık 2 kat artar → kuvvet ¼. Elektrik alan çizgisi çıkış yönü = pozitif yük. Eş potansiyel yüzeyde hareket → iş = 0. +q, alan yönünde hareket ederse kinetik enerjisi artar. İki küre temas → yük toplamı eşit paylaşılır.