11. Sınıf Değişim Çağında Avrupa ve Osmanlı Testi

🌍 Değişim Çağında Avrupa ve Osmanlı

🌹 Lale Devri (1718–1730)

• III. Ahmed ve Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa dönemini kapsar
• Avrupa ile barış politikası izlendi; büyük seferlerden kaçınıldı
• Avrupa’ya elçiler gönderildi; matbaa, mimari yenilikler, kültürel canlanma yaşandı
• Patrona Halil İsyanı ile sona erdi (1730)

⚠️ III. Ahmed döneminde Avrupa yönetim şekilleri incelendi — ancak Osmanlı’da uygulamaya konulmadı. Bu ikisi sıklıkla karıştırılır.

⚔️ Otuz Yıl Savaşları (1618–1648)

• Başlangıçta Katolik-Protestan çatışması, sonra siyasi nitelik kazandı
• Almanya başta olmak üzere Orta Avrupa’da büyük yıkım yarattı
• Fransa, Katolik olmasına rağmen Habsburg hanedanını zayıflatmak için Protestanlara destek verdi (din değil, siyasi çıkar)
• Almanya 19. yüzyıla (1871) kadar siyasi parçalanmışlığını sürdürdü

📜 Vestfalya (Westphalia) Antlaşması (1648)

• Din özgürlüğü Avrupa’da kesinlik kazandı
• Devletler kendi topraklarında mutlak egemen kabul edildi → modern ulus-devlet sisteminin temeli atıldı
• Evrensel imparatorluk anlayışı sona erdi; Papa ve imparatorun siyasi üstünlüğü ortadan kalktı
• Fransa güç kazandı, Habsburg gücü geriledi

⚠️ “Papa’nın hâlâ nüfuz sahibi olduğu görülmüştür” ifadesi yanlıştır — Vestfalya ile papanın siyasi nüfuzu büyük ölçüde sona erdi.

🔥 Celali İsyanları ve Sonuçları

• İşsizlik arttı; tarım bozuldu → köyden şehirlere göç yaşandı
• Eyaletlerde asayiş bozuldu; arz-talep dengesi korunmadı
• Suçsuzların da cezalandırılması → devlete duyulan güven sarsıldı, kalıcı huzur sağlanamadı

📊 18. Yüzyıl Osmanlı Dış Politikası

💡 Test İpuçları: Lale Devri = 1718–1730, barış odaklı. Vestfalya = ulus-devlet sisteminin başlangıcı, evrensel imparatorluğun sonu. Fransa Protestan’lara destek verdi → Habsburg’u zayıflatmak için. Celali İsyanları → arz-talep dengesi BOZULDU. 18. yüzyılda Osmanlı büyük seferler DÜZENLEMEDİ.